Khi những cánh đào phai bắt đầu hé nụ trên triền núi, Lạng Sơn, mảnh đất địa đầu Tổ quốc lại khoác lên mình vẻ đẹp tươi mới, rộn ràng như một bản giao hưởng mùa xuân. Không chỉ được biết đến với phong cảnh hữu tình, những cung đường biên giới uốn lượn và ẩm thực đậm đà bản sắc, xứ Lạng còn níu chân du khách bởi những lễ hội đầu năm mang đậm tinh thần dân tộc.

Trong đó, lễ hội chùa Tam Thanh là một điểm nhấn không thể bỏ qua – nơi hội tụ linh thiêng giữa đất trời, con người và truyền thống văn hóa lâu đời. Hãy cùng bắt đầu hành trình khám phá Lạng Sơn bằng một chuyến du xuân đặc biệt về chùa Tam Thanh, để cảm nhận trọn vẹn không khí hội xuân vùng biên cương.

1. Chùa Tam Thanh – Viên ngọc tâm linh giữa lòng phố núi

Nằm e ấp bên sườn núi đá vôi của dãy núi Tam Thanh, giữa trung tâm Lạng Sơn, chùa Tam Thanh từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa – tín ngưỡng đặc sắc của vùng biên viễn Đông Bắc. Đây là một công trình kiến trúc cổ kính, chùa còn hòa quyện vào vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, nơi có hang đá huyền bí, núi non trùng điệp và cây cối xanh mướt quanh năm.

Lễ hội đầu xuân – Bản sắc của phố núi Lạng Sơn

Giữa tiết trời thanh mát của những ngày đầu năm mới, lễ hội chùa Tam Thanh diễn ra như một bản hòa tấu rộn ràng của âm thanh, sắc màu và tín ngưỡng truyền thống. Đây là một trong những lễ hội xuân lâu đời và tiêu biểu nhất của tỉnh Lạng Sơn, thu hút hàng ngàn lượt khách mỗi năm. Lễ hội thể hiện nét đẹp tâm linh của người dân vùng cao, dịp để cộng đồng gắn kết, hướng về những điều tốt lành, cầu cho quốc thái dân an và gia đình hạnh phúc.

Khởi đầu hành trình khám phá đất trời xứ Lạng

Mỗi độ xuân về, chùa Tam Thanh như được khoác lên mình tấm áo mới – rực rỡ hơn, đông vui hơn và thiêng liêng hơn bao giờ hết. Du khách đến đây để chiêm bái lễ Phật, để hòa mình vào không khí hội hè truyền thống, tham quan những kỳ quan tự nhiên trong động Tam Thanh hay thưởng thức đặc sản vùng cao. 

2. Lịch sử và ý nghĩa lễ hội chùa Tam Thanh

Chùa Tam Thanh là một trong ba ngôi chùa nổi tiếng thuộc cụm di tích Tam Thanh – Nhị Thanh – Thành nhà Mạc, được hình thành từ thế kỷ XV–XVI dưới thời nhà Mạc. Nằm ẩn mình trong một hang đá lớn thuộc dãy núi đá vôi giữa lòng Lạng Sơn, chùa mang giá trị kiến trúc độc đáo, là nơi lưu giữ tín ngưỡng thờ Tam Phủ – một hệ thống thờ tự tiêu biểu của người Việt, đồng thời kết hợp thờ Phật theo dòng Đại thừa. Bức tượng Phật A Di Đà tạc nổi vào vách đá trong động Tam Thanh là minh chứng sống động cho sự giao thoa tôn giáo và bản sắc tâm linh bền vững suốt hàng trăm năm.

Khởi nguyên từ tín ngưỡng dân gian bản địa

Lễ hội chùa Tam Thanh có nguồn gốc từ tục lệ cầu an đầu năm của người dân xứ Lạng, vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tín ngưỡng Tam Phủ và tập tục lễ chùa đầu xuân. Theo truyền thống, cứ vào rằm tháng Giêng, người dân địa phương và du khách thập phương lại nô nức về đây dâng lễ, thắp hương, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, gia đạo yên vui. Lâu dần, nghi lễ này phát triển thành một lễ hội quy mô với nhiều nghi thức long trọng, phản ánh sinh động đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân miền núi Đông Bắc.

Tâm linh hướng thiện – Văn hóa kết nối cộng đồng

Lễ hội chùa Tam Thanh còn mang ý nghĩa sâu xa về mặt văn hóa và cộng đồng. Đó là nơi để con người gác lại những bộn bề thường nhật, gửi gắm ước nguyện bình an, may mắn cho bản thân và gia đình. Đồng thời, đây cũng là dịp hội tụ, giao lưu văn hóa giữa các dân tộc anh em như Tày, Nùng, Kinh… góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị tinh thần truyền thống. 

3. Thời gian tổ chức và các hoạt động nổi bật tại lễ hội chùa Tam Thanh

Lễ hội chùa Tam Thanh thường được tổ chức vào ngày Rằm tháng Giêng âm lịch, là thời điểm “Tháng Giêng là tháng ăn chơi” trong tâm thức người Việt, đồng thời được xem là ngày rằm quan trọng nhất trong năm. Đây cũng là lúc tiết trời Lạng Sơn vào xuân, khí hậu se lạnh, hoa đào nở rộ, rất lý tưởng để du khách vừa chiêm bái vừa khám phá vẻ đẹp mùa xuân phố núi. Lễ hội kéo dài trong nhiều ngày, cao điểm tập trung vào chính lễ rằm, đón hàng ngàn lượt khách hành hương và du lịch đổ về.

Nghi lễ tâm linh trang nghiêm, đậm đà bản sắc

Phần lễ được tổ chức trang trọng tại khu vực chùa Tam Thanh, mở đầu bằng lễ dâng hương và tế thần linh, tiếp đến là các nghi thức cầu an, cầu phúc, cầu cho quốc thái dân an và mùa màng tốt tươi. Đặc biệt, nghi lễ rước bài vị thần linh từ miếu lên chùa là hoạt động tâm linh mang tính biểu tượng cao, thể hiện sự gắn kết giữa trời – đất – người, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự trong không khí linh thiêng, thanh tịnh.

Không gian hội vui tươi – Giao lưu văn hóa dân tộc

Song song với phần lễ, lễ hội còn có phần hội sôi động, mang đậm bản sắc vùng cao. Du khách sẽ được thưởng thức hát then, đàn tính – nét nghệ thuật đặc trưng của người Tày, người Nùng; tham gia các trò chơi dân gian như đánh yến, kéo co, đẩy gậy, ném còn… Những gian hàng mang phong cách chợ quê truyền thống được bày bán các sản vật địa phương, món ăn dân dã và đồ lưu niệm thủ công tinh xảo.

4. Điểm đặc biệt của lễ hội chùa Tam Thanh thu hút du khách thập phương

Điểm khiến du khách mê đắm khi đến với chùa Tam Thanh chính là không gian kiến trúc đặc biệt: chùa được xây dựng sâu trong lòng hang đá tự nhiên, tạo nên sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng và cảnh quan núi rừng. Động Tam Thanh rộng thoáng, vòm cao, mát mẻ quanh năm với những khối nhũ đá muôn hình vạn trạng. Nổi bật nhất là bức tượng Phật A Di Đà tạc nổi trực tiếp trên vách đá, có từ thế kỷ XV – một trong những tác phẩm hiếm hoi còn tồn tại nguyên vẹn cho đến hôm nay, góp phần khẳng định giá trị lịch sử – mỹ thuật của di tích.

Lễ hội trong lòng danh thắng – Trải nghiệm hiếm có

Không giống nhiều lễ hội tâm linh diễn ra ở sân đình hay quảng trường, lễ hội chùa Tam Thanh là một trong số ít lễ hội diễn ra giữa vùng thắng cảnh thiên nhiên cấp quốc gia. Du khách vừa được tham gia lễ hội đầu xuân, vừa được hòa mình vào khung cảnh thơ mộng với núi đá, động đá, thảm thực vật xanh mướt và không khí trong lành. Cảnh vật nơi đây vào mùa xuân như một bức tranh sơn thủy, khiến mỗi bước chân hành hương cũng trở thành một chuyến du ngoạn tinh thần sâu lắng và đáng nhớ.

Giao thoa tín ngưỡng – Nơi hội tụ linh thiêng của Tam Phủ và Phật giáo

Một nét độc đáo khác của lễ hội chùa Tam Thanh là sự hòa quyện giữa tín ngưỡng dân gian và Phật giáo. Trong một không gian động đá linh thiêng, người dân địa phương vẫn duy trì tục thờ Mẫu – Tam Phủ cùng với tín ngưỡng thờ Phật theo truyền thống phương Đông. Sự giao thoa này tạo nên chiều sâu tâm linh riêng biệt, phản ánh tinh thần bao dung tôn giáo và lòng mộ đạo giản dị mà bền bỉ của cư dân vùng biên ải.

5. Trải nghiệm dành cho du khách tại lễ hội chùa Tam Thanh

Là một trong những lễ hội đầu xuân lớn nhất ở Lạng Sơn, lễ hội chùa Tam Thanh mang đến cho du khách trải nghiệm hành hương thanh tịnh, nơi có thể khởi đầu năm mới bằng sự tĩnh tâm, lòng thành kính và những lời nguyện ước chân thành. Đứng giữa động đá mát lành, thắp nén nhang đầu năm, lặng lẽ cầu mong bình an, sức khỏe, công việc hanh thông – đó là giây phút không ồn ào nhưng đủ sâu lắng để kết nối con người với trời đất.

Khám phá quần thể danh thắng – Động, chùa và thành cổ

Du khách còn có thể kết hợp tham quan cụm danh thắng nổi tiếng bậc nhất xứ Lạng gồm: động Nhị Thanh, thành nhà Mạc, núi Tô Thị, tất cả đều nằm trong bán kính chỉ khoảng 2 km. Động Nhị Thanh sở hữu dòng suối ngầm chảy xuyên lòng đá và những vết khắc thi văn cổ xưa, trong khi thành nhà Mạc là dấu tích quân sự độc đáo thời phong kiến. Hành trình này như một bản tổng hòa giữa thiên nhiên – lịch sử – tâm linh, tạo thành tuyến tham quan lý tưởng trong ngày mà bất kỳ du khách nào cũng nên trải nghiệm khi đến với lễ hội.

Ẩm thực vùng cao – Thưởng thức trọn vị xuân xứ Lạng

Sau những giờ phút chiêm bái và khám phá, du khách không thể bỏ qua cơ hội thưởng thức ẩm thực đặc trưng của Lạng Sơn ngay tại khu vực lễ hội. Từ những món dân dã như bánh áp chao, phở chua, nem nướng Hữu Lũng, đến các món đậm đà hương vị miền núi như vịt quay lá mắc mật, khâu nhục, hay trứng vịt lộn xào me – tất cả đều có mặt trong các gian hàng ẩm thực gần khu vực chùa. Không gian ăn uống mộc mạc, dân dã nhưng ấm cúng và thơm lừng khói bếp sẽ khiến thực khách say mê, mang về hương vị và cả ký ức ẩm thực khó quên trong chuyến hành trình đầu xuân.

6. Hướng dẫn di chuyển và lưu trú khi tham gia lễ hội chùa Tam Thanh

Chùa Tam Thanh cách trung tâm khoảng 2–3 km, rất thuận tiện cho việc di chuyển. Du khách có thể dễ dàng đến nơi bằng nhiều hình thức: xe máy, taxi, hoặc xe điện du lịch thân thiện với môi trường, được bố trí phục vụ khách du lịch quanh các điểm tham quan lớn. Tuyến đường dẫn lên chùa khá bằng phẳng, hai bên là những dãy núi đá vôi sừng sững và cây xanh mướt mắt, tạo cảm giác thư thái ngay từ khi đặt chân vào không gian lễ hội.

Hành trình từ Hà Nội – Ngắn gọn và thuận tiện

Từ Hà Nội, du khách có thể chọn một trong ba phương tiện phổ biến để đến Lạng Sơn. Xe khách chất lượng cao xuất phát từ bến Mỹ Đình, Giáp Bát hoặc Gia Lâm với tần suất liên tục trong ngày, thời gian di chuyển từ 3 đến 4 tiếng. Nếu muốn chủ động hơn, bạn có thể đi ô tô cá nhân theo tuyến cao tốc Hà Nội – Lạng Sơn (QL1A), đường đẹp, dễ đi. Ngoài ra, tàu hỏa tuyến Hà Nội – Đồng Đăng cũng là lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn trải nghiệm không gian cổ điển, thư thả chiêm ngưỡng cảnh sắc Đông Bắc trên hành trình đến với phố núi.

Lưu trú đa dạng – Từ tiện nghi đến gần gũi

Lạng Sơn hiện có hệ thống lưu trú phong phú, đáp ứng đa dạng nhu cầu của du khách. Với những ai muốn nghỉ ngơi trong không gian tiện nghi, hiện đại, có thể chọn các khách sạn 2–3 sao nằm ngay trung tâm như Song Long Hotel, Vi's Boutique, Mường Thanh Lạng Sơn… Còn nếu muốn trải nghiệm không khí địa phương, homestay mang đậm phong cách dân tộc Tày, Nùng tại vùng ven là một gợi ý đáng cân nhắc.

7. Một số lưu ý khi tham gia lễ hội chùa Tam Thanh

Chùa Tam Thanh là nơi linh thiêng gắn liền với đời sống tín ngưỡng của người dân xứ Lạng. Vì vậy, du khách khi đến tham quan, lễ bái nên chọn trang phục lịch sự, kín đáo, tránh quần áo quá ngắn, áo hở vai, hoặc trang phục phản cảm. Một chiếc áo dài tay, quần dài hoặc váy dài qua gối cùng giày đế thấp sẽ phù hợp cả về hình thức lẫn sự thuận tiện khi di chuyển trong khuôn viên chùa và động đá.

Giữ gìn trật tự – Lan tỏa văn hóa du lịch văn minh

Lễ hội chùa Tam Thanh thường diễn ra trong không gian chật hẹp của núi đá và hang động, vì vậy ý thức giữ gìn trật tự và vệ sinh công cộng là vô cùng quan trọng. Du khách nên hạn chế chen lấn, xếp hàng theo thứ tự khi dâng hương, tham quan, tránh gây ùn tắc hoặc va chạm không cần thiết. Bên cạnh đó, hãy không xả rác bừa bãi, không mang theo đồ ăn vào chùa và tuân thủ các quy định của ban tổ chức để cùng nhau xây dựng một không gian lễ hội sạch đẹp, văn minh, đáng nhớ.

Bảo vệ tư trang – Tránh rủi ro trong ngày đông người

Trong những ngày cao điểm như rằm tháng Giêng hoặc dịp cuối tuần, lượng khách đổ về chùa Tam Thanh rất đông. Để tránh xảy ra những sự cố đáng tiếc, du khách nên hạn chế mang theo tài sản giá trị, luôn đeo balo, túi xách phía trước người và khóa kỹ điện thoại, ví tiền. Nếu đi theo nhóm hoặc gia đình có trẻ nhỏ, cần chủ động phân chia người trông coi, không để trẻ tự ý tách đoàn. 

Giữa guồng quay hối hả của đời sống hiện đại, một chuyến hành hương đầu năm về với chùa Tam Thanh là chuyến đi du lịch, là dịp để lòng người lắng lại, hướng về cội nguồn và tìm kiếm sự an nhiên. Lễ hội chùa Tam Thanh – với vẻ đẹp hòa quyện giữa tín ngưỡng, thiên nhiên và văn hóa bản địa – chính là lời mời gọi tinh tế của Lạng Sơn gửi đến những ai yêu nét đẹp truyền thống. Nếu bạn đang tìm một hành trình đầu xuân mang cả chiều sâu tâm linh lẫn trải nghiệm văn hóa đặc sắc, thì đừng bỏ lỡ cơ hội ghé thăm vùng đất thiêng này.