Đây không chỉ là nghi lễ xuống đồng cầu cho mùa màng bội thu của người Tày, mà còn là bản giao hưởng của niềm tin, ước vọng và khát vọng no ấm. Đến với miền đất biên viễn này, du khách sẽ thấy mình như đang hòa vào dòng chảy văn hóa ngàn đời của cư dân nông nghiệp. SmartTravel xin mời bạn cùng khám phá lễ hội Lồng Tồng - nơi mỗi bước chân xuống ruộng đều gửi gắm ước mơ cho một năm mưa thuận gió hòa, cây lúa trĩu bông, đời sống thêm phần sung túc.

 

1. Giới thiệu đôi nét về Lễ hội Lồng Tồng

Lễ hội Lồng Tồng (Lồng Thồng), hay còn gọi là lễ hội xuống đồng, là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng nhất của đồng bào Tày, Nùng ở vùng núi phía Bắc. Hằng năm, từ ngày mùng 4 Tết cho đến hết tháng Giêng, trên khắp các bản làng, đồng ruộng lại rộn ràng tiếng trống hội, tiếng chiêng ngân, tiếng hát then hòa cùng tiếng cười nói vui tươi. 

 

Đây là nghi lễ mang ý nghĩa mở đầu cho một mùa gieo trồng mới, thể hiện khát vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống no đủ và hạnh phúc. Không chỉ có ý nghĩa tín ngưỡng nông nghiệp, lễ hội còn là dịp để mọi người trong bản làng, từ người già đến trẻ nhỏ, trai gái đều cùng nhau tụ họp, giao lưu và gắn kết tình cảm cộng đồng.

 

Không khí hội xuân rộn ràng với phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi, nơi những trò chơi dân gian truyền thống như tung còn, kéo co,... làm nên bức tranh văn hóa đặc sắc. Lễ hội Lồng Tồng không chỉ là niềm tự hào của người Tày, Nùng mà còn là điểm hẹn mùa xuân giàu bản sắc, hấp dẫn du khách gần xa đến chiêm ngưỡng và trải nghiệm.

2. Ý nghĩa của Lễ hội Lồng Tồng

Lễ hội Lồng Tồng không chỉ là một sự kiện văn hóa mang tính nghi lễ, mà còn chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa sâu xa gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào Tày, Nùng. Đây trước hết là dịp để người dân bày tỏ lòng thành kính với thần Nông - vị thần gắn liền với nền văn minh lúa nước, như một lời báo cáo thành quả sau một năm lao động cần cù và dâng lên những sản vật tinh túy nhất. 

 

Cùng với đó, lễ hội còn là lời cầu xin những điều tốt lành cho nông nghiệp, mong thần linh ban cho mưa thuận gió hòa, khí hậu mát mẻ, mùa màng tươi tốt, súc vật sinh sôi, con người khỏe mạnh, cuộc sống ấm no. Bên cạnh khía cạnh tín ngưỡng, lễ hội còn góp phần khẳng định tinh thần dân tộc và sự đoàn kết của cộng đồng dân cư, khi mọi người cùng nhau hội tụ, chia sẻ niềm vui, niềm tin vào một tương lai tươi sáng. 

 

Quan trọng hơn, Lễ hội Lồng Tồng chính là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống, là cách gìn giữ và trao truyền một nét đẹp quý giá của dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác, để bản sắc ấy không bao giờ phai nhạt giữa dòng chảy hiện đại.

3. Nét đặc sắc trong Lễ hội Lồng Tồng 

3.1. Quy trình chuẩn bị lễ vật tươm tất

Một trong những điểm đặc sắc tạo nên không khí trang nghiêm của Lễ hội Lồng Tồng chính là công tác chuẩn bị lễ vật. Từ nhiều ngày trước khi hội diễn ra, các gia đình người Tày, Nùng đều chu toàn mâm cỗ cúng thật thịnh soạn để dâng lên thần đất, thần núi, Thần Nông và Thành hoàng. 

 

Đây vừa là sự thành kính đối với các đấng thần linh, vừa thể hiện sự hiếu khách và lòng biết ơn với những điều tốt đẹp đã ban cho bản làng. Trong mâm lễ, những món ăn truyền thống như xôi nếp dẻo thơm, rượu trắng trong veo, cùng các loại bánh dân dã như khẩu sli, bánh dày, chè lam không thể thiếu. 

 

Đặc biệt, gà trống thiến luộc chín vàng, thịt lợn quay giòn rụm, những đĩa xôi nhiều màu, chiếc bánh chưng vuông vức, bánh khảo thơm lừng hay bánh bỏng giòn tan đều mang ý nghĩa tượng trưng cho sự sung túc, trọn vẹn. Tất cả góp phần tạo nên một không gian lễ hội đậm đà hương vị quê hương, vừa linh thiêng vừa ấm áp tình người.

3.2. Nghi thức cày ruộng khai hội

Điểm nhấn quan trọng trong phần lễ của Lễ hội Lồng Tồng chính là nghi thức cày ruộng khai hội. Nghi lễ này được tổ chức ngoài trời, tại một thửa ruộng rộng lớn - nơi hội tụ linh khí của đất trời. Khi tiếng trống, tiếng chiêng vang lên, người được chọn sẽ bắt đầu thực hiện những đường cày đầu tiên tượng trưng cho một năm mới đầy hy vọng. 

 

Nhân vật này không phải ai cũng có thể đảm nhận, mà nhất thiết phải là người trong năm vừa qua làm ăn phát đạt, có kinh nghiệm nông nghiệp, tiêu biểu cho tinh thần lao động cần cù của cộng đồng. Mỗi đường cày không chỉ đơn thuần là vết đất rạch xuống ruộng, mà còn là biểu tượng của niềm tin về mùa màng bội thu, cuộc sống no đủ. 

 

Cả bản làng đứng quanh ruộng đều dõi theo, lòng hân hoan và chan chứa niềm tin vào một năm mới khởi sắc. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng nhất, khi con người hòa mình vào đất trời, cầu mong cho thiên nhiên ưu ái, mùa màng trù phú.

3.3. Cuộc thi bày mâm lễ và thi giã bánh dày

Một điểm nhấn đầy hấp dẫn trong Lễ hội Lồng Tồng chính là phần thi bày mâm lễ và giã bánh dày - nơi thể hiện rõ nét sự khéo léo, tinh tế và tinh thần đoàn kết của cộng đồng. Sau khi nghi thức cúng tế được tiến hành trang nghiêm, ban tổ chức sẽ đi từng gian để chấm điểm những mâm lễ được các thôn bản chuẩn bị. 

 

Mâm lễ nào cũng được bày biện công phu với xôi nhiều màu, gà luộc, thịt quay, bánh trái truyền thống cùng hoa quả tươi ngon, tất cả hài hòa về màu sắc và hình thức. Cuộc thi không chỉ là để chọn ra mâm lễ đẹp nhất, mà còn là dịp để mỗi gia đình, mỗi bản làng phô diễn sự sáng tạo và lòng thành kính với thần linh. 

 

Bên cạnh đó, phần thi giã bánh dày luôn thu hút đông đảo sự chú ý. Các đội chơi cử những thành viên khỏe mạnh, phối hợp nhịp nhàng cùng chiếc chày nặng để giã gạo nếp dẻo thơm thành từng mẻ bánh dày trắng mịn. Tiếng giã vang dội hòa trong tiếng hò reo cổ vũ rộn ràng của người xem, quyện cùng mùi thơm ngọt ngào của gạo nếp mới, tạo nên bầu không khí tưng bừng, sôi động. Đây không chỉ là trò chơi, mà còn là biểu tượng của sự no đủ, gắn kết và hạnh phúc viên mãn trong đời sống của người dân nơi đây.

3.4. Tận hưởng các trò chơi dân gian

Sau phần lễ trang trọng, phần hội diễn ra tưng bừng với nhiều trò chơi dân gian đặc sắc, mang đậm dấu ấn văn hóa Tày - Nùng. Được chờ đón nhất chính là trò ném còn - một nghi thức vui chơi vừa rộn ràng vừa giàu ý nghĩa tâm linh, thể hiện khát vọng giao hòa giữa con người với thần linh và đất trời. 

 

Những quả còn rực rỡ sắc màu được tung lên cao, vút qua vòng tròn treo trên cột cao, mang theo lời cầu chúc may mắn, hạnh phúc. Ngoài ra, các trò chơi như rước cờ, đi cà kheo, chọi gà, đánh đu, kéo co... cũng tạo nên không khí sôi động, thu hút đông đảo người tham gia. 

 

Đây không chỉ là dịp để trẻ nhỏ vui đùa, người lớn thư giãn, mà còn là cơ hội để trai gái gặp gỡ, làm quen, trao gửi tình cảm. Những nụ cười, ánh mắt, lời hẹn ước trao nhau giữa hội xuân càng làm cho lễ hội thêm phần ý nghĩa - vừa giữ gìn bản sắc, vừa nuôi dưỡng mầm xanh hạnh phúc của bản làng.

 

Lễ hội Lồng Tồng không chỉ là dịp mở đầu cho mùa gieo trồng mới, mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, là niềm tự hào văn hóa của người Tày ở Lạng Sơn. Trong tiếng hát then ngân nga, trong vòng tung còn rực rỡ sắc màu, ta thấy hiện lên cả một không gian tâm linh và sinh hoạt giàu bản sắc. Với sứ mệnh đưa du khách chạm tới những giá trị nguyên sơ và chân thật nhất, SmartTravel mong rằng hành trình đến với lễ hội Lồng Tồng sẽ để lại trong bạn dư vị sâu lắng - một trải nghiệm không chỉ để ngắm nhìn, mà để sống, để hiểu và để yêu thêm vẻ đẹp văn hóa nông nghiệp của xứ Lạng.