Ẩm thực Lạng Sơn không chỉ nổi tiếng với những món ăn đậm đà hương vị núi rừng mà còn hấp dẫn du khách bởi đặc sản dân dã, mang dấu ấn thiên nhiên. Trong số đó, ốc núi là một món ăn độc đáo, khiến ai có dịp thưởng thức cũng phải ấn tượng bởi hương vị thơm ngon, giòn ngọt và cách chế biến đa dạng, đậm chất bản địa. Đây là một trong những trải nghiệm ẩm thực thú vị mà du khách không nên bỏ lỡ khi đến với vùng đất xứ Lạng.

Điểm đặc biệt về ốc núi Lạng Sơn

Ốc núi là một đặc sản quý hiếm chỉ xuất hiện vào mùa mưa trong khoảng thời gian từ tháng Tư đến tháng Tám. Đây là loài ốc sinh sống tự nhiên trong các hang đá, khe núi và lớp lá mục sâu trong rừng. Khác với các loại ốc đồng hay ốc sông, ốc núi có tập tính sống ẩn mình, chỉ xuất hiện khi thời tiết ẩm ướt để tìm kiếm thức ăn là rong rêu và các loại thảo dược mọc hoang.

Loài ốc này có vỏ cứng, hình dạng dẹt và cuộn thành nhiều vòng, bề mặt bóng mượt với sắc nâu nhạt đến nâu sẫm. Thịt ốc dày, giòn, ngọt thanh và mang mùi thơm đặc trưng của núi rừng. Đặc biệt, phần đuôi của ốc được người dân địa phương xem là phần quý giá nhất vì chứa nhiều dưỡng chất, thậm chí được ví như “túi thuốc” thiên nhiên giúp tăng cường sức khỏe.

Giá trị của ốc núi không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở thành phần dinh dưỡng cao, giàu đạm, canxi, sắt, kẽm và các loại vitamin cần thiết cho cơ thể. Với lượng cholesterol thấp, món ăn này rất phù hợp cho người ăn kiêng hoặc theo đuổi lối sống lành mạnh. Chính sự kết hợp giữa vị ngon tinh tế và nguồn gốc tự nhiên hoang dã đã khiến ốc núi trở thành một biểu tượng ẩm thực độc đáo của vùng núi Lạng Sơn, góp phần tôn vinh sự phong phú và tinh tế của văn hóa ẩm thực Việt.

Những món ăn ngon từ ốc núi Lạng Sơn

Ốc núi Lạng Sơn là nguyên liệu tuyệt vời cho nhiều món ăn dân dã nhưng đầy tinh tế, mang đậm phong vị truyền thống của vùng cao phía Bắc:

1. Ốc núi hấp gừng sả

Đây là món ăn giữ lại trọn vẹn hương vị nguyên bản của ốc núi. Sau khi ốc được làm sạch kỹ càng, người nấu chỉ cần chuẩn bị vài củ sả đập dập, gừng thái lát, ớt tươi và một ít rượu trắng để khử mùi. Tất cả nguyên liệu được cho vào nồi hấp cách thủy, giữ lửa nhỏ đều tay để ốc vừa chín tới, không dai mà vẫn đậm đà.

Khi mở nắp nồi, mùi thơm của gừng, sả quyện trong làn hơi bốc lên khiến người ta khó lòng cưỡng lại. Món này ngon nhất khi dùng nóng, chấm cùng nước mắm chua ngọt pha tỏi ớt, hoặc đơn giản là muối tiêu chanh. Vị ngọt của thịt ốc kết hợp với cay nhẹ của gừng sả tạo nên một trải nghiệm vị giác đầy lôi cuốn.

2. Ốc núi xào chua ngọt

Nếu bạn ưa chuộng sự đậm đà, thì món ốc núi xào chua ngọt chính là lựa chọn tuyệt vời. Thịt ốc sau khi được ướp gia vị sẽ được xào cùng dứa, cà chua và hành tây. Từng miếng ốc săn chắc, ngấm đều vị chua thanh từ dứa, vị ngọt tự nhiên của cà chua và chút cay từ ớt khiến món ăn trở nên cân bằng và hấp dẫn.

Không chỉ ngon miệng, món xào chua ngọt còn có màu sắc bắt mắt, dễ dàng trở thành điểm nhấn trong bữa cơm gia đình hoặc bữa tiệc nhỏ. Khi thưởng thức, bạn nên ăn kèm cơm trắng hoặc bánh mì để cảm nhận trọn vẹn hương vị thơm ngon, nóng hổi và đầy sức sống của núi rừng.

3. Ốc núi nướng sả tỏi

Ốc núi nướng sả tỏi là món ăn lý tưởng cho những buổi tụ họp thân mật hay các dịp dã ngoại. Sau khi làm sạch và ướp với sả, tỏi, tiêu và dầu ăn, ốc được nướng trực tiếp trên than hồng hoặc lò nướng chuyên dụng. Quá trình nướng giúp lớp vỏ ốc giòn nhẹ, trong khi phần thịt bên trong vẫn giữ được độ mềm và ngọt.

Mùi thơm của sả cháy quyện trong hơi khói, vị tỏi béo ngậy và hương ốc dậy mùi khiến món ăn trở nên quyến rũ. Dù chỉ đơn giản với một chén muối tiêu chanh đi kèm, nhưng món nướng này luôn làm hài lòng ngay cả những thực khách khó tính nhất, bởi sự mộc mạc nhưng không kém phần đậm đà.

4. Ốc núi luộc nước chua

Đây là món ăn thanh mát, rất thích hợp dùng vào những ngày oi ả. Ốc sau khi làm sạch được luộc cùng nước dứa, nước me hoặc nước chanh để tạo vị chua nhẹ. Khi ốc vừa chín tới, nước luộc được giữ lại, nêm thêm ít muối, đường, ớt và rau thơm để tăng phần hấp dẫn.

Vị chua thanh giúp khơi dậy vị giác, trong khi thịt ốc giòn dai lại thấm đẫm hương thảo mộc, tạo nên món ăn hài hòa cả về hương lẫn vị. Bạn có thể dùng kèm rau sống hoặc khoai lang luộc để tăng thêm phần dinh dưỡng, phù hợp với bữa cơm gia đình nhẹ nhàng mà đầy chất núi rừng.

Một số đặc sản khác tại Lạng Sơn

1. Phở chua Lạng Sơn

Phở chua không chỉ là món ăn quen thuộc của người dân địa phương mà còn là một nét độc đáo khiến du khách mê mẩn. Mỗi tô phở là một sự phối hợp hài hòa giữa bánh phở mềm dẻo, thịt quay giòn thơm, gan lợn luộc, lạc rang và rau sống tươi mát. Điểm nhấn nằm ở nước trộn chua ngọt pha từ giấm, đường và chút nước thịt, mang đến hương vị thanh nhẹ, mát lành. Món ăn thường được dùng nguội, rất phù hợp trong những ngày hè oi ả, không chỉ ngon miệng mà còn làm dịu đi cái nóng vùng biên viễn.

2. Vịt quay lá mắc mật

Vịt quay Lạng Sơn từ lâu đã trở thành biểu tượng ẩm thực của vùng đất này. Vịt được sơ chế kỹ, nhồi đầy lá mắc mật tươi thơm rồi đem quay trên than hồng đến khi lớp da ngoài vàng ruộm, bóng mỡ, tỏa mùi thơm ngào ngạt. Mỗi miếng vịt là sự kết hợp hoàn hảo giữa độ giòn của da, độ mềm ngọt của thịt và mùi thơm thoang thoảng của lá rừng. Món ăn này thường được dùng kèm với nước chấm riêng biệt, vừa đậm đà vừa dậy mùi, là lựa chọn không thể thiếu trong mỗi bữa tiệc hay bữa cơm chiêu đãi của người dân Lạng Sơn.

3. Khâu nhục

Khâu nhục là món ăn mang đậm dấu ấn người Hoa, nhưng lại rất gần gũi với người Tày, Nùng ở Lạng Sơn. Được chế biến công phu từ thịt ba chỉ, món ăn trải qua nhiều công đoạn như tẩm ướp với ngũ vị hương, chiên sơ, rồi hấp cách thủy trong nhiều giờ liền. Khi chín, từng lớp thịt mềm nhũn, thấm đều gia vị, vừa béo nhưng không ngấy, vừa thơm vừa ngọt. Khâu nhục thường xuất hiện trong các dịp trọng đại như cưới hỏi, giỗ chạp, là món ăn không chỉ ngon mà còn thể hiện sự chu đáo, hiếu khách của chủ nhà.

4. Bánh ngải

Không thể nhắc đến đặc sản xứ Lạng mà bỏ qua bánh ngải – món bánh truyền thống của người Tày, mang đậm nét văn hóa tâm linh và đời sống cộng đồng. Bánh được làm từ gạo nếp xay nhuyễn trộn với nước cốt lá ngải cứu, tạo nên sắc xanh đậm và vị hơi đắng đặc trưng. Nhân bánh là đậu xanh tán nhuyễn quyện cùng đường và mỡ, vừa bùi vừa béo. Khi ăn, bánh mềm dẻo, mùi thơm của lá thuốc hòa cùng vị ngọt thanh, tạo nên một dư vị lắng đọng khó quên. Bánh ngải thường được làm vào dịp lễ hội, Tết thanh minh hay giỗ chạp, như một lời tri ân tổ tiên và biểu trưng cho sự sum vầy.

5. Bánh áp chao

Bánh áp chao là món ăn dân dã nhưng đầy quyến rũ của người Lạng Sơn, đặc biệt phổ biến trong những ngày đông se lạnh. Được làm từ bột gạo nếp pha chút bột tẻ, phần vỏ bánh mềm dẻo bên ngoài được chiên giòn rụm, ôm trọn phần nhân thịt vịt băm nhuyễn đã được ướp đậm đà với gừng, hành và tiêu. Khi thả vào chảo dầu nóng, chiếc bánh vàng ruộm dậy mùi thơm béo ngậy, khiến ai đi ngang qua cũng khó lòng cưỡng lại. Bánh thường được ăn kèm nước mắm pha chua ngọt, đu đủ bào sợi và rau sống, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo giữa cái giòn – mềm – đậm – thanh.

Ốc núi Lạng Sơn được coi là biểu tượng độc đáo của núi rừng xứ Lạng. Vị giòn dai, ngọt thanh của thịt ốc quyện với hương thơm của thảo mộc rừng khiến mỗi món ăn từ ốc núi đều mang đến cảm giác vừa mộc mạc, vừa lạ miệng, nhưng sâu sắc và đầy dư vị. Giữa nhịp sống hiện đại, thưởng thức ốc núi chính là cách để chạm đến nét tinh túy của ẩm thực vùng cao, nơi mà từng món ăn đều bắt nguồn từ đất, từ rừng, từ bàn tay lao động cần mẫn của người dân bản địa.