Lạng Sơn, mảnh đất biên cương phía Bắc, quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp của núi non điệp trùng hay nhịp sống sôi động nơi phố chợ vùng cao và nổi bật với hệ thống di tích tâm linh mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống.

Trong số đó, Chùa – Động Tam Thanh được xem là một biểu tượng trác tuyệt, nơi thiên nhiên kỳ vĩ hòa quyện cùng lịch sử và tín ngưỡng. Tựa lưng vào núi, mở ra không gian huyền ảo giữa lòng đá vôi, nơi đây là chốn hành hương linh thiêng, điểm dừng chân đầy thi vị dành cho những ai tìm kiếm sự an yên và vẻ đẹp nguyên sơ.

1. Vẻ đẹp tổng hòa giữa thiên nhiên và tâm linh – Giới thiệu tổng quan về Chùa – Động Tam Thanh

Ẩn mình giữa những dãy núi đá vôi kỳ vĩ của Lạng Sơn, Chùa – Động Tam Thanh từ lâu đã trở thành biểu tượng tâm linh và văn hóa đặc sắc của vùng đất biên cương. Được mệnh danh là “Đệ nhất bát cảnh xứ Lạng”, nơi đây thu hút hàng ngàn du khách thập phương mỗi năm nhờ cảnh quan nên thơ, không khí linh thiêng lan tỏa từ những bậc đá rêu phong và tiếng chuông chùa ngân vang giữa núi rừng.

Tọa lạc tại phường Tam Thanh, khu vực trung tâm của Lạng Sơn, Chùa – Động Tam Thanh sở hữu vị trí thuận lợi cho hành trình tham quan, kết nối dễ dàng với các điểm du lịch nổi tiếng như núi Tô Thị, chợ Đông Kinh hay thành nhà Mạc. Động nằm ở lưng chừng núi, giữa thiên nhiên hoang sơ nhưng lại rất gần nhịp sống hiện đại, mang đến cho du khách cảm giác vừa tách biệt vừa gần gũi.

Là một công trình mang tính thẩm mỹ, Chùa – Động Tam Thanh còn hội tụ giá trị văn hóa tín ngưỡng lâu đời. Kiến trúc chùa hòa quyện khéo léo với hang động đá vôi tự nhiên, tạo nên một không gian thờ tự độc đáo giữa lòng núi. Đến đây, du khách được chiêm bái cầu an, chiêm ngưỡng sự kỳ vĩ của tạo hóa và thấu cảm tinh thần thanh tịnh mà nơi này mang lại một điểm giao hòa hoàn hảo giữa đạo và đời, giữa người và thiên nhiên.

2. Dấu ấn nghìn năm trong lòng núi đá – Lịch sử và kiến trúc Chùa Tam Thanh

Chùa Tam Thanh là một trong những công trình tâm linh lâu đời và tiêu biểu của xứ Lạng, với lịch sử hình thành từ thời Lê Trung Hưng, khoảng thế kỷ XVII. Ban đầu, nơi đây là điểm thờ tự của Đạo giáo, phản ánh rõ nét qua các bài trí và tượng thờ cổ. Qua thời gian, cùng với sự lan tỏa của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, chùa dần trở thành nơi hội tụ của ba dòng tín ngưỡng: thờ Phật, thờ Thánh và thờ các vị tiên hiền. Sự giao hòa đó đã tạo nên bản sắc văn hóa riêng biệt cho Chùa – Động Tam Thanh, vừa linh thiêng vừa gần gũi với đời sống người dân địa phương.

Điểm đặc biệt khiến ngôi chùa trở nên độc đáo chính là lối kiến trúc “nương vào núi”, tận dụng địa hình tự nhiên để kiến tạo không gian thờ tự. Chùa được xây dựng hoàn toàn trong một hang động đá vôi rộng lớn, phía trước có cửa động hình vòm cong như cổng trời, bên trong chia thành nhiều gian thờ với trật tự bố trí theo nguyên tắc “tiền Phật, hậu Thánh” biểu hiện rõ sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố tôn giáo. Ánh sáng tự nhiên len lỏi qua những khe đá tạo nên hiệu ứng huyền ảo, khiến không gian thêm phần tĩnh mịch và linh thiêng.

Bên trong động, du khách có thể chiêm ngưỡng nhiều di vật quý giá được gìn giữ nguyên vẹn qua hàng trăm năm. Tiêu biểu là pho tượng Phật A Di Đà cao hơn 2 mét, rộng 65cm được tạc nổi trực tiếp vào vách đá, thể hiện kỹ thuật điêu khắc điêu luyện và tín ngưỡng sâu sắc của người xưa. Ngoài ra, tấm bia đá “Trùng tu Thanh Thiền động” khắc từ năm 1677 cũng là minh chứng rõ nét cho quá trình bảo tồn và phát triển không ngừng của nơi này.

3. Hành trình vào lòng núi thiêng – Khám phá vẻ đẹp kỳ ảo của Động Tam Thanh

Nằm ở lưng chừng một ngọn núi đá vôi giữa trung tâm phường Tam Thanh, Động Tam Thanh là một phần không thể tách rời trong quần thể Chùa – Động Tam Thanh. Cửa động cao khoảng 8 mét, hướng ra phía đông, luôn đón ánh bình minh rọi thẳng vào hang khiến không gian nơi đây mỗi buổi sớm như được dát vàng. Lối lên động gồm khoảng 30 bậc đá xanh được đục trực tiếp vào sườn núi, uốn lượn theo thế địa hình, tạo cảm giác vừa thách thức vừa thi vị cho du khách khi bắt đầu hành trình khám phá.

Bước vào trong, Động Tam Thanh hiện ra như một thế giới kỳ ảo được chạm khắc từ bàn tay của thiên nhiên. Hệ thống nhũ đá đa dạng và sống động, mỗi khối đá như hóa thân thành những hình tượng quen thuộc: có khối như mẹ bồng con, khối như tháp sen hay dáng người đang thiền định. Đặc biệt, hồ Âm Ty, một hồ nước nhỏ nằm sâu trong động nổi bật với làn nước trong vắt quanh năm không cạn, gắn liền với nhiều truyền thuyết tâm linh và quan niệm luân hồi trong Phật giáo.

Động Tam Thanh còn lưu giữ những giá trị văn hóa lịch sử quý báu. Trên vách động vẫn còn khắc bài thơ chữ Hán của danh sĩ Ngô Thì Sĩ – người từng làm Hiệp trấn Lạng Sơn dưới thời Lê – Trịnh. Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp siêu nhiên của hang động và khí thiêng của vùng đất biên viễn. Đó là tác phẩm văn học, là lời tri ân tinh tế gửi đến thiên nhiên kỳ vĩ, góp phần làm sâu sắc thêm giá trị tinh thần cho không gian tĩnh lặng giữa lòng đá núi này.

4. Sắc màu tín ngưỡng giữa miền biên cương – Lễ hội và đời sống tâm linh tại Chùa Tam Thanh

Không chỉ nổi tiếng bởi cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ, Chùa – Động Tam Thanh còn là nơi diễn ra những hoạt động lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt là Lễ hội Chùa Tam Thanh.

Được tổ chức định kỳ vào ngày 15 tháng Giêng âm lịch, lễ hội mang đậm yếu tố lịch sử khi tái hiện nghi lễ rước bài vị danh nhân Ngô Thì Sĩ một trí thức lớn, người có công bảo vệ và ghi nhận vẻ đẹp của thắng cảnh Tam Thanh vào sử sách. Cuộc rước bắt đầu từ chùa Tam Giáo đến Chùa Tam Thanh, kéo dài qua các trục đường chính của Lạng Sơn, như một hành trình nhắc nhớ về công lao của người xưa và sự trân quý di sản văn hóa địa phương.

Lễ hội là một nghi lễ trang nghiêm, là dịp hội hè tưng bừng với nhiều hoạt động dân gian đặc sắc. Những đoàn rước kiệu long trọng, tiếng trống hội vang vọng, cùng những màn múa lân sư rồng rực rỡ sắc màu làm sôi động cả một góc phố núi. Người dân và du khách đổ về Tam Thanh từ khắp nơi để tham dự, hòa mình vào không khí lễ hội và cảm nhận niềm tự hào văn hóa được nuôi dưỡng từ bao đời trên đất Lạng.

Với người dân địa phương cũng như du khách thập phương, đến Chùa Tam Thanh vào dịp lễ là cơ hội để dâng hương cầu an, cầu lộc, xin một năm mưa thuận gió hòa, gia đạo yên vui, công việc hanh thông. Tín ngưỡng ấy giản dị nhưng sâu sắc, phản ánh tinh thần hướng thiện, lòng biết ơn và khát vọng sống tốt đẹp của cộng đồng. Chính điều này đã khiến lễ hội tại Chùa Tam Thanh là sự kiện văn hóa, một trải nghiệm tâm linh khó quên với bất kỳ ai từng đặt chân đến.

5. Hướng dẫn tham quan Chùa – Động Tam Thanh – Trải nghiệm trọn vẹn trong không gian linh thiêng

Để có một chuyến tham quan thuận lợi và đầy ý nghĩa tại Chùa – Động Tam Thanh, du khách cần lưu ý một số thông tin cơ bản về thời gian, phương tiện di chuyển và cách ứng xử tại điểm đến. Khu di tích mở cửa hằng ngày từ 7:00 sáng đến 18:00 chiều, tạo điều kiện cho du khách dễ dàng sắp xếp thời gian, đặc biệt là những ai muốn hòa mình vào không khí trong lành và thanh tịnh của buổi sớm.

Chùa – Động Tam Thanh chỉ cách trung tâm Lạng Sơn Lạng Sơn khoảng 1,7 km, là một trong những điểm tham quan dễ tiếp cận nhất của tỉnh. Du khách có thể lựa chọn xe ôm, taxi, hoặc thuê xe máy để đến nơi, tùy theo sở thích và nhu cầu khám phá. Tuyến đường khá dễ đi, không mất quá nhiều thời gian nhưng đủ để cảm nhận sự chuyển mình từ không khí phố thị sang không gian tĩnh tại nơi cửa thiền.

Khi đến tham quan, du khách nên lưu ý giữ thái độ tôn nghiêm và văn minh: không nói chuyện lớn tiếng, không xả rác, không sờ vào hiện vật hay khắc chữ lên vách đá. Việc ăn mặc lịch sự, kín đáo cũng là một cách thể hiện sự tôn trọng với không gian linh thiêng này. 

Ngoài ra, để chuyến đi thêm phần trọn vẹn, bạn có thể kết hợp tham quan các địa điểm lân cận như chợ Đông Kinh, trung tâm mua sắm sôi động nhất Lạng Sơn, thành nhà Mạc – dấu tích lịch sử còn lại từ thế kỷ XVI, hay núi Tô Thị gắn liền với truyền thuyết về lòng chung thủy. Mỗi điểm đến sẽ góp thêm sắc màu cho hành trình khám phá văn hóa, lịch sử, tâm linh đặc sắc tại Lạng Sơn.

6. Hương vị vùng cao và điểm dừng chân lý tưởng – Ẩm thực và lưu trú gần Chùa Tam Thanh

Một chuyến viếng thăm Chùa – Động Tam Thanh sẽ trở nên trọn vẹn hơn khi du khách có cơ hội thưởng thức tinh hoa ẩm thực địa phương – những món ăn vừa dân dã, vừa mang đậm hồn cốt của núi rừng xứ Lạng. Nổi bật trong đó là khâu nhục, món thịt ba chỉ hầm mềm, tẩm ướp với gia vị đặc trưng và lá tàu soi, tan ngay trong miệng, thường được dùng trong các dịp lễ Tết và cúng Phật.

Xôi nếp cẩm với màu tím óng ánh, dẻo thơm, kết hợp với vừng và đường là món ăn sáng giản dị mà lôi cuốn. Đừng quên nếm thử bánh chưng đen, loại bánh chỉ có ở vùng cao Lạng Sơn, được gói bằng gạo nếp than và nhân đậu xanh, thịt mỡ, mang lại vị bùi béo lạ miệng. Ngoài ra, ốc đá từ các con suối lạnh cũng là đặc sản đặc trưng với vị giòn ngọt, thường được hấp gừng, sả hoặc xào cay rất hấp dẫn.

Sau những trải nghiệm khám phá và ẩm thực, du khách có thể nghỉ ngơi tại hệ thống lưu trú đa dạng, tiện nghi nằm gần khu vực Chùa – Động Tam Thanh. Với vị trí trung tâm, Four Points by Sheraton Lang Son và Mường Thanh Luxury Lang Son Hotel là những lựa chọn cao cấp, phù hợp với khách du lịch yêu cầu dịch vụ chuyên nghiệp và tiện nghi hiện đại. 

Nếu bạn yêu thích không gian trẻ trung, sáng tạo, SOJO Hotel Lang Son sẽ là điểm dừng thú vị. Du khách ưa thích sự gần gũi, ấm cúng có thể chọn Happy Homestay hoặc Vi’s Boutique Hotel, nơi kết hợp giữa sự thân thiện địa phương và phong cách phục vụ chu đáo. Từ các điểm lưu trú này, việc di chuyển đến Chùa Tam Thanh hay khám phá các khu chợ, danh thắng quanh Lạng Sơn đều vô cùng thuận tiện.

Khép lại hành trình khám phá Chùa – Động Tam Thanh, du khách không chỉ mang về những bức ảnh đẹp, những món đặc sản vùng cao hay dấu chân in trên bậc đá rêu phong mà còn mang theo cảm giác thanh thản, thư thái từ một không gian linh thiêng đượm màu lịch sử. Với vẻ đẹp kết tinh từ thiên nhiên, kiến trúc và tín ngưỡng, nơi đây thực sự là điểm đến không thể bỏ qua khi đặt chân đến Lạng Sơn.