Hưng Yên, vùng đất địa linh nhân kiệt nơi hạ lưu sông Hồng níu chân du khách bởi những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay, bởi kho tàng lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc. Mỗi lễ hội nơi đây như một bản anh hùng ca vừa linh thiêng vừa mộc mạc, phản ánh chiều sâu văn hóa và tinh thần cộng đồng của người dân đồng bằng Bắc Bộ.

1. Hưng Yên – Miền đất hội tụ tinh hoa lễ hội truyền thống

Nằm giữa đồng bằng Bắc Bộ trù phú, Hưng Yên nổi tiếng với những cánh đồng lúa bạt ngàn, là nơi lưu giữ kho tàng lễ hội truyền thống phong phú, sống động. Hàng trăm lễ hội lớn nhỏ trải dài khắp các làng quê, xã phường của tỉnh đã trở thành bản sắc văn hóa không thể trộn lẫn – nơi người dân bày tỏ lòng tri ân tổ tiên, tưởng nhớ các anh hùng dân tộc, đồng thời gắn kết cộng đồng trong không khí linh thiêng và rộn ràng.

Lễ hội ở Hưng Yên đa dạng về quy mô và hình thức. Có lễ hội tâm linh tại các ngôi đền, chùa lâu đời như chùa Keo, đền Trần, đền Tiên La; có lễ hội gắn liền với nghề truyền thống như lễ hội Đồng Xâm – nơi tôn vinh nghề chạm bạc lừng danh. Các hoạt động phong phú như rước kiệu, tế lễ, hát chèo, thi bơi chải, kéo co... giữ nguyên hồn cốt dân gian, là dịp để người dân thể hiện lòng tự hào về quê hương.

Với người dân Hưng Yên, lễ hội không đơn thuần là một sự kiện văn hóa, mà là một phần của đời sống tinh thần bền chặt. Đó là nơi hội tụ niềm tin, sự hướng thiện, và khát vọng phồn vinh. Trong mỗi lễ hội là một câu chuyện lịch sử, một biểu tượng tâm linh, một tiếng gọi về cội nguồn. Chính những giá trị sâu sắc này đã khiến lễ hội truyền thống trở thành "mạch ngầm văn hóa", nuôi dưỡng bản sắc địa phương qua từng thế hệ.

Đối với du khách, hành trình về với Hưng Yên mùa lễ hội là cơ hội khám phá một không gian văn hóa đậm đà, nguyên bản và đầy sắc màu. Mỗi lễ hội là một tấm gương phản chiếu tâm hồn của mảnh đất và con người nơi đây – dung dị mà sâu sắc, cổ truyền nhưng không ngừng chuyển mình. Đây cũng là lý do vì sao Hưng Yên luôn có sức hút đặc biệt với những ai yêu mến văn hóa truyền thống và mong muốn tìm về cội nguồn dân tộc.

2. Lễ hội chùa Keo – Bản giao hưởng văn hóa tâm linh giữa lòng đồng bằng

Giữa không gian thanh bình của làng Keo, lễ hội chùa Keo hiện lên như một viên ngọc quý của văn hóa tâm linh đất Bắc. Đây là một trong những lễ hội tiêu biểu và lâu đời nhất tại Hưng Yên, mang đậm giá trị lịch sử – văn hóa – tín ngưỡng, thu hút hàng vạn du khách mỗi năm về trẩy hội, hành hương và thưởng ngoạn cảnh sắc chùa cổ bên sông Hồng.

Lễ hội chùa Keo diễn ra hai lần mỗi năm, với Hội Xuân vào ngày 4 tháng Giêng âm lịch và Hội Thu kéo dài từ ngày 13 đến 15 tháng 9 âm lịch. Trong đó, Hội Thu là chính hội, quy mô tổ chức lớn, kết hợp giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội náo nhiệt, tạo nên không khí vừa linh thiêng, vừa tưng bừng náo nức.

Nổi bật trong phần lễ là nghi thức rước kiệu Thánh, tái hiện công đức của Thiền sư Dương Không Lộ – người sáng lập chùa Keo và được tôn là bậc thánh hiền. Kiệu được rước theo nghi thức cổ truyền, kết hợp với tiếng trống, tiếng chiêng ngân vang giữa hàng ngàn người tham dự, tạo nên một khung cảnh linh thiêng đầy xúc động. Bên cạnh đó, phần hội mở ra với hàng loạt trò chơi dân gian đặc sắc như thi bơi chải trên sông, thi bắt vịt, thi nấu cơm, đấu vật, kéo co, và đặc biệt là những làn điệu hát giao duyên mộc mạc, quyến rũ mang đậm hơi thở đồng quê Bắc Bộ.

Lễ hội là nơi bảo tồn không gian sinh hoạt tín ngưỡng, là kho tàng sống động của văn hóa dân gian truyền thống. Lễ hội góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần cố kết cộng đồng và giáo dục đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ trẻ. Với du khách, đây là một hành trình trải nghiệm trọn vẹn: từ khám phá kiến trúc cổ kính của ngôi chùa hơn 400 năm tuổi, cho đến hòa mình vào dòng người rộn ràng trẩy hội trong tiết thu thanh tịnh, thấm đẫm tình người.

3. Lễ hội đền Trần – Hồi tưởng một thời vàng son dựng nước

Nằm bên dòng sông Trà Lý lặng lẽ trôi, đền Trần là nơi linh thiêng ghi dấu thời kỳ oanh liệt của triều đại nhà Trần – một trong những triều đại rực rỡ và huy hoàng nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Mỗi độ xuân về, từ ngày 13 đến 18 tháng Giêng âm lịch, lễ hội đền Trần lại được tổ chức long trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về hành lễ, tưởng nhớ và tri ân các bậc tiền nhân đã có công dựng nước, giữ nước.

Lễ hội mở đầu bằng nghi thức rước nước linh thiêng – biểu tượng của sự giao hòa giữa trời đất, mang ý nghĩa cầu mong quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt. Nghi lễ này được tổ chức công phu bên bờ sông Hồng, nơi gắn liền với khởi thủy của nhà Trần, tạo nên một không gian đầy chất sử thi và hùng tráng. Tiếp đến là các nghi lễ tế truyền thống diễn ra trang nghiêm trong khu đền, với những bài văn tế cổ kính vang lên giữa tiếng trống chiêng ngân nga, như lời nhắn gửi tâm linh về với các vị vua anh minh – Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo…

Một điểm độc đáo không thể thiếu là phần diễn xướng thần tích, tái hiện sinh động những chiến công hào hùng chống giặc Nguyên-Mông, những trang sử vàng được kể lại bằng nghệ thuật dân gian đậm chất Bắc Bộ. Đây là hình thức truyền tải lịch sử sinh động, là dịp để người dân, đặc biệt là lớp trẻ, cảm nhận sâu sắc hơn về hào khí Đông A và lòng yêu nước bất diệt.

Lễ hội đền Trần mang tính chất tôn vinh lịch sử và các bậc vĩ nhân, là biểu tượng văn hóa – tâm linh của cả một vùng đất. Với du khách, đây là hành trình ngược dòng thời gian, về với cội nguồn dân tộc, nơi lòng thành kính gặp gỡ niềm tự hào, nơi những nghi thức cổ truyền khơi dậy tinh thần dân tộc mạnh mẽ trong từng bước chân hành hương.

4. Lễ hội đền Tiên La – Khúc tráng ca tưởng niệm nữ tướng anh hùng

Giữa vùng đất Hưng Hà giàu truyền thống, đền Tiên La là nơi thờ phụng nữ tướng Vũ Thị Thục, một trong những vị nữ anh hùng thời Hai Bà Trưng, người đã có công lớn trong việc đánh đuổi giặc Đông Hán, giữ yên bờ cõi phương Bắc. Mỗi năm, từ ngày 15 đến 17 tháng Ba âm lịch, lễ hội đền Tiên La được tổ chức với quy mô lớn, là dịp để nhân dân tỏ lòng tri ân, đồng thời tái hiện hào khí của một thời oanh liệt.

Lễ hội mở đầu với lễ rước kiệu long trọng, nơi linh vị của nữ tướng được cung nghinh từ đền chính ra khu vực tế lễ, giữa tiếng chiêng trống rền vang và dòng người trẩy hội đông vui. Các màn diễn trận đặc sắc tái hiện những trận đánh hào hùng của bà cùng nghĩa quân, như lời nhắc nhở về lòng dũng cảm và khí chất kiên cường của người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử dựng nước. Không khí lễ hội còn sôi động với các cuộc thi đấu vật truyền thống, mang đậm tinh thần thượng võ, và các làn điệu hát chèo ngân vang, góp phần làm sống lại không gian văn hóa dân gian vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Lễ hội đền Tiên La là một dịp tụ hội văn hóa địa phương, là hành trình trở về với những giá trị lịch sử và lòng tự hào dân tộc. Với du khách, đây là cơ hội đặc biệt để vừa chiêm ngưỡng vẻ đẹp của kiến trúc đền đài cổ kính, vừa hòa mình vào một không gian lễ hội đầy màu sắc, sâu sắc và ý nghĩa.

5. Lễ hội đền Đồng Xâm – Nơi tỏa sáng linh hồn nghề chạm bạc Việt

Đền Đồng Xâm là trung tâm tinh thần của làng nghề chạm bạc truyền thống nổi tiếng bậc nhất Việt Nam. Vào ngày 1 tháng Tư âm lịch hàng năm, lễ hội đền Đồng Xâm được tổ chức long trọng nhằm tôn vinh ông tổ nghề chạm bạc và khơi dậy niềm tự hào nghề nghiệp trong cộng đồng nghệ nhân, thợ bạc nơi đây.

Một trong những điểm nhấn đặc biệt của lễ hội là nghi lễ rước nước và tế thần, thực hiện theo nghi thức cổ truyền trang nghiêm, thể hiện sự tri ân với thiên nhiên và tổ nghề. Du khách còn có cơ hội chứng kiến màn trình diễn nghề chạm bạc tinh xảo, nơi các nghệ nhân tài hoa thi thố tài nghệ trên từng mảnh kim loại – chạm hình long, ly, quy, phượng sống động như thở, như một phép màu kỳ diệu của đôi bàn tay người Việt.

Lễ hội đền Đồng Xâm là nơi lưu giữ văn hóa, mang trọng trách bảo tồn và phát huy di sản nghề thủ công truyền thống. Đây là dịp để quảng bá tinh hoa làng nghề đến bạn bè trong nước và quốc tế, thúc đẩy du lịch văn hóa gắn với phát triển kinh tế địa phương.

Với du khách yêu thích nghệ thuật dân gian và khám phá văn hóa nghề thủ công, lễ hội đền Đồng Xâm là điểm đến không thể bỏ qua – nơi mỗi nhát chạm bạc như gói trọn hồn cốt quê hương, nơi văn hóa, tâm linh và nghề truyền thống hòa quyện thành một bản sắc độc đáo, đáng tự hào.

6. Lễ hội làng Quang Lang – Sắc màu dân gian giữa vùng ven biển Thái Thụy

Làng Quang Lang là một miền quê ven biển bình dị nhưng giàu bản sắc, nơi mỗi mùa hội đến lại bừng sáng bởi những nghi lễ truyền thống đậm đà hồn Việt. Lễ hội làng Quang Lang được tổ chức vào ngày 14 tháng Tư và 14 tháng Sáu âm lịch, trong đó ngày 14 tháng Tư là chính hội, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương trở về nô nức dự lễ.

Điểm nổi bật của lễ hội là lễ rước nước thiêng – một nghi thức gắn liền với tín ngưỡng nông nghiệp lâu đời, thể hiện lòng biết ơn trời đất, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Sau đó là nghi lễ tế linh đình tại đền thờ ông Đùng – bà Đà và Bà Chúa Muối, ba vị thần có công khai khẩn, gìn giữ vùng đất ven biển này. Các nghi thức được tổ chức trang nghiêm nhưng vẫn đậm chất làng quê, mang đến cho du khách cảm giác gần gũi và linh thiêng.

Phần hội lại là một không gian sôi động với những trò chơi dân gian mang đậm hương vị nông thôn như chọi gà, đi cầu kiều, bắt lươn, bắt vịt, nơi tiếng cười rộn vang trên từng thửa sân đình, bến nước. Những hoạt động ấy gợi lại ký ức tuổi thơ của bao thế hệ, là nét văn hóa đặc sắc thể hiện sinh động đời sống lao động và sinh hoạt cộng đồng của người dân vùng ven biển.

Với những ai yêu thích khám phá văn hóa dân gian nguyên bản, lễ hội làng Quang Lang là điểm đến lý tưởng để cảm nhận sự mộc mạc, sâu sắc và đầy sức sống của một lễ hội nông thôn truyền thống giữa thế kỷ 21 – nơi bản sắc văn hóa không phai nhạt mà ngày càng được trân quý, gìn giữ.

7. Lễ hội đền Côn Giang – Tưởng nhớ bậc anh hùng dân tộc trên đất Thuyền Quang

Trên vùng đất Thuyền Quang, nơi lưu truyền khí thiêng sông núi, đền Côn Giang sừng sững như một chứng tích lịch sử, tưởng niệm vị anh hùng dân tộc Quách Hữu Nghiêm. Vào các ngày từ 7 đến 9 tháng 9 âm lịch hàng năm, lễ hội đền Côn Giang được tổ chức trang trọng, là dịp thiêng liêng để người dân bày tỏ lòng tri ân với tiền nhân đã cống hiến vì độc lập, bình yên của quê hương.

Tâm điểm của lễ hội là nghi lễ tế truyền thống, diễn ra trong không khí thành kính, với các bài văn tế cổ và nghi thức hiến lễ được thực hiện đúng theo lệ xưa, thể hiện lòng tôn kính đối với người có công với nước. Bên cạnh đó, các màn diễn xướng thần tích tái hiện lại cuộc đời, chiến công và đạo đức sáng ngời của Quách Hữu Nghiêm – một vị anh hùng thấm đẫm tinh thần yêu nước, tận trung và khí tiết.

Không cầu kỳ hay khoa trương, lễ hội đền Côn Giang mang trong mình sự lặng lẽ nhưng đầy sâu sắc – một không gian văn hóa lịch sử chân thực giúp du khách cảm nhận rõ hơn về một giai đoạn đấu tranh oanh liệt của dân tộc qua lăng kính văn hóa cộng đồng. Đối với du khách, đây là hành trình sống lại cùng sử thi dân tộc, cảm nhận tinh thần bất khuất được truyền lại qua từng thế hệ dân làng Thuyền Quang.

8. Lễ hội đền A Sào – Khúc tráng ca đất thiêng Quỳnh Phụ

Nằm bên dòng sông Diêm chở nặng phù sa, đền A Sào là nơi ghi dấu bước chân dừng quân của vị danh tướng Trần Hưng Đạo trong cuộc kháng chiến lẫy lừng chống giặc Nguyên-Mông. Vào ngày 10 tháng 8 âm lịch hàng năm, nơi đây lại tưng bừng tổ chức lễ hội đền A Sào – một sự kiện vừa mang tính tâm linh sâu sắc, vừa là biểu tượng hào hùng của lịch sử dân tộc.

Lễ hội bắt đầu với lễ rước kiệu uy nghiêm và nghi lễ tế truyền thống, tái hiện không khí trang trọng nơi người dân thể hiện lòng thành kính với Hưng Đạo Đại Vương, vị anh hùng kiệt xuất của triều Trần. Tiếp đó là diễn xướng thần tích, kể lại những chiến công vang dội của Trần Hưng Đạo tại vùng đất A Sào, nơi từng là căn cứ quan trọng trong chiến lược lui binh và phản công địch. Xen kẽ là các trò chơi dân gian như đấu vật, kéo co, thi bắt vịt, tạo nên không khí rộn ràng, gắn kết cộng đồng.

Lễ hội đền A Sào là nơi hun đúc tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân tộc và niềm tự hào về một giai đoạn lịch sử chói lọi. Với du khách, đây là điểm đến không thể thiếu nếu muốn thấu hiểu chiều sâu văn hóa lịch sử và sống lại những trang sử vàng giữa không gian linh thiêng và hùng tráng.

9. Lễ hội chùa Hoàng Sơn – Thanh âm mùa xuân giữa chốn thiền môn

Trong làn sương sớm tháng Giêng, chùa Hoàng Sơn uy nghi giữa cánh đồng lúa xanh rì, như một bức tranh thủy mặc bình yên và thanh tịnh. Mỗi năm, vào ngày 15 tháng Giêng âm lịch, lễ hội chùa Hoàng Sơn được tổ chức, mang đến cho du khách một không gian tâm linh thuần khiết và đậm chất thiền vị đầu xuân.

Trọng tâm của lễ hội là nghi lễ dâng hương, lễ Phật và cầu an đầu năm, thu hút đông đảo Phật tử và du khách tìm đến hành hương, cầu cho một năm mới bình an, viên mãn. Những lời kinh vang lên giữa không gian thanh tịnh như dẫn dắt con người trở về với nội tâm, giải tỏa ưu phiền, tiếp thêm năng lượng tích cực cho một khởi đầu mới.

Bên cạnh nghi lễ trang nghiêm, lễ hội còn lồng ghép nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật truyền thống, trong đó nổi bật là các tiết mục hát chèo, múa lân sư rồng, biểu diễn võ thuật dân gian, thể hiện sự hài hòa giữa yếu tố tâm linh và đời sống tinh thần phong phú của người dân địa phương.

Lễ hội chùa Hoàng Sơn là khoảng lặng hiếm có trong nhịp sống hối hả – nơi du khách có thể tìm thấy sự tĩnh tại trong tâm hồn và khám phá chiều sâu văn hóa tâm linh của một miền quê Bắc Bộ thanh bình, trầm mặc mà đầy quyến rũ. Đây là lời mời nhẹ nhàng mà sâu lắng dành cho những ai yêu mến vẻ đẹp ẩn sâu trong từng nếp chùa, từng hồi chuông chùa ngân giữa đất trời xuân.

Các lễ hội truyền thống tại Hưng Yên không đơn thuần là ký ức văn hóa, mà là những di sản sống động, đang được cộng đồng gìn giữ và trao truyền bằng tất cả niềm tin, sự tự hào và lòng tôn kính. Trong nhịp sống hiện đại, những mùa lễ hội vẫn ngân vang như tiếng vọng thiêng liêng từ quá khứ, giúp du khách không chỉ thưởng lãm mà còn thấu hiểu và gắn bó hơn với hồn cốt dân tộc. Về với nơi đây mùa lễ hội, là về với miền ký ức thiêng liêng, nơi những giá trị truyền thống luôn trường tồn cùng thời gian.