Giữa vùng biển Đông Bắc mặn mòi gió sóng, Hưng Yên không chỉ được biết đến với những cánh đồng muối trắng xóa hay bãi biển Cồn Đen hoang sơ, mà còn níu chân du khách bằng những hương vị đậm đà bản sắc. Trong kho tàng ẩm thực nơi đây, nộm sứa nổi lên như một tuyệt phẩm – dung dị nhưng tinh tế, mộc mạc mà đầy mê hoặc.

Đó không chỉ là món ăn, mà là sự kết tinh giữa biển cả và bàn tay khéo léo của người dân miền duyên hải. Một lần thưởng thức, thực khách sẽ thấy lòng mình như dịu lại, vị biển thấm vào từng giác quan, để rồi lưu luyến mãi không rời.

Nguồn nguyên liệu đặc sắc – Sứa biển Thái Thụy

Biển Thái Thụy – nơi giao thoa giữa dòng chảy sông Trà Lý và cửa biển Diêm Hộ – là vùng nước lý tưởng cho sứa sinh trưởng. Với độ mặn vừa phải, dòng chảy hiền hòa, hệ sinh thái phong phú và nguồn sinh vật phù du dồi dào, vùng biển này quanh năm nuôi dưỡng những mẻ sứa béo, tươi và giòn đặc trưng. Người dân nơi đây vẫn thường tự hào: “Sứa Thái Thụy không lớn nhất, nhưng sạch, lành và ngọt nhất miền Bắc”.

Mùa sứa bắt đầu từ khoảng tháng Ba đến tháng Năm âm lịch, khi nước biển ấm dần lên, sứa kéo đàn trôi dạt vào gần bờ. Ngay từ sớm tinh mơ, ngư dân đã dong thuyền ra khơi, dùng vợt vớt từng con sứa còn trong veo, lấp lánh ánh mặt trời. Khác với nhiều nơi phải mua lại sứa qua trung gian, người Thái Thụy có lợi thế khai thác tại chỗ, đảm bảo độ tươi tối đa.

Sứa sau khi đưa vào bờ sẽ được sơ chế cẩn thận – lột bỏ màng nhớt, ngâm nước vôi trong hoặc nước muối pha phèn để khử độc, sau đó rửa nhiều lần bằng nước sạch rồi ướp đá lạnh giữ độ giòn. Tất cả các công đoạn đều được làm thủ công, bằng sự cẩn trọng và kinh nghiệm lâu năm. Chính vì vậy, sứa Thái Thụy khi chế biến luôn giữ được độ trong, giòn sần sật, ngọt dịu và tuyệt nhiên không hề tanh – điều mà không phải nơi nào cũng làm được.

Cách chế biến công phu và tinh tế

Để có một đĩa nộm sứa tròn vị, người Thái Thụy không làm qua loa như những món ăn thường ngày. Mỗi công đoạn, từ chọn nguyên liệu đến sơ chế, pha nước trộn, đều đòi hỏi kinh nghiệm, sự tỉ mỉ và đôi chút “nhẫn nại” – đúng với phẩm chất người miền biển.

1. Sơ chế sứa – công đoạn quyết định độ ngon
Sứa sau khi được vớt từ biển về không thể dùng ngay mà phải trải qua quá trình xử lý nghiêm ngặt. Đầu tiên, sứa được làm sạch bằng cách loại bỏ màng nhớt bên ngoài, cắt bỏ các phần không dùng được như tua, râu. Sau đó, sứa được ngâm trong nước vôi trong hoặc nước muối pha phèn chua – một bí quyết dân gian giúp khử độc tự nhiên và làm cho sứa săn lại, giòn hơn.

Thời gian ngâm có thể kéo dài từ 1 đến 2 ngày tùy loại sứa. Sau đó, sứa tiếp tục được rửa sạch nhiều lần bằng nước lạnh, rồi để ráo. Trước khi đem trộn, sứa sẽ được ngâm tiếp trong nước đá lạnh để giữ được độ giòn mát tuyệt đối – một trong những điểm khiến nộm sứa Thái Thụy nổi bật hơn so với món tương tự ở nơi khác.

2. Chuẩn bị nguyên liệu đi kèm – sự hòa quyện trong từng sợi rau
Đu đủ xanh và cà rốt được chọn loại tươi, non, bào sợi mỏng và ngâm nước muối loãng cho giòn, sau đó để thật ráo. Rau thơm là thành phần không thể thiếu, thường gồm rau răm, húng quế, bạc hà, kinh giới – vừa tạo mùi thơm, vừa hỗ trợ tiêu hóa. Ngoài ra, còn có thêm khế chua thái sợi, xoài xanh, tỏi phi thơm, hành khô, lạc rang giã dập… mỗi thứ một ít nhưng đóng vai trò riêng biệt.

3. Nước trộn – linh hồn của món ăn
Công thức pha nước trộn có thể biến đổi theo khẩu vị từng gia đình, song yếu tố bắt buộc là nước mắm ngon nguyên chất – loại cốt cá cơm chắt từng giọt, hòa cùng đường cát vàng, nước cốt chanh (hoặc giấm), tỏi băm, ớt giã. Tỷ lệ pha chế thường là 2:1:1:½, nhưng người nấu lâu năm sẽ điều chỉnh bằng cảm giác và kinh nghiệm, sao cho khi nếm thử, vị mặn – ngọt – chua – cay hòa quyện mềm mại, không lấn át nhau.

4. Trộn nộm – bước quyết định độ "bắt miệng"
Tất cả nguyên liệu cần được làm nguội, khô ráo trước khi trộn để tránh ra nước. Sứa được trộn đều với đu đủ, cà rốt và rau thơm trước, sau đó mới rưới nước trộn vào từng chút một, đảo nhẹ tay để không làm gãy sợi. Cuối cùng mới rắc lạc rang và hành phi lên trên để giữ độ giòn.

Một số người địa phương còn giữ thói quen dùng tay trộn nộm – không phải vì thiếu thốn, mà vì tin rằng chỉ khi dùng tay, mới cảm nhận được độ "vừa" của mỗi thành phần, điều chỉnh lực trộn sao cho món ăn không bị nát mà vẫn quyện đều.

Hương vị “níu chân” – Sự giao hòa của vị giác

Một đĩa nộm sứa Thái Thụy hoàn chỉnh là một bản hòa ca vị giác – nơi từng thành phần đều có tiếng nói riêng, nhưng khi kết hợp lại thì quyện hòa, hài hòa như một điệu múa duyên dáng giữa đất trời miền biển.

Ngay từ miếng đầu tiên, thực khách sẽ cảm nhận được cái giòn sần sật mát lành của sứa, như thể cả làn sóng biển đang vỗ về đầu lưỡi. Kế đến là vị chua thanh mảnh mai từ chanh hoặc giấm, vị ngọt dịu nhẹ từ đường và rau củ, đan xen với cái cay tinh tế của ớt tươi, mùi thơm đặc trưng của rau răm, húng quế, hành phi... Tất cả được nâng lên bởi nền vị mắm cốt đậm đà – thứ linh hồn không thể thiếu trong bất cứ món nộm nào của người Việt.

Cái đặc biệt ở nộm sứa Thái Thụy không chỉ nằm ở sự tươi ngon của nguyên liệu, mà còn ở cách tiết chế gia vị rất có chừng mực – không quá đậm, không quá gắt. Mỗi vị đều hiện diện, nhưng không vị nào lấn át vị nào. Càng ăn, vị giác càng được dẫn dắt từ tầng này sang tầng khác – tinh tế, sâu sắc, đầy gợi mở.

Món ăn này không ồn ào, không cầu kỳ, nhưng lại có cái duyên ngầm khiến người ta phải quay trở lại. Có thực khách từng chia sẻ: “Lần đầu ăn thử chỉ vì tò mò, nhưng rồi cứ nhớ mãi cái vị giòn giòn, mằn mặn, thơm thơm ấy như nhớ một kỷ niệm đẹp ở miền biển xa”.

Trong bữa cơm ngày hè oi ả, một đĩa nộm sứa mát lạnh, rắc thêm vài lá bạc hà và lạc rang, ăn cùng bánh đa hay cơm trắng… ấy chính là một món quà tinh tế của thiên nhiên và con người Thái Thụy dành cho những ai biết trân quý sự giản dị nhưng trọn vẹn.

Cách thưởng thức – Ăn sao cho trọn vị

Nộm sứa Thái Thụy không chỉ là món ăn để no, mà là một trải nghiệm thưởng thức – nơi người ăn phải tinh tế, chậm rãi, để từng hương vị có thời gian lan tỏa và đọng lại.

Món nộm ngon nhất là khi vừa trộn xong, các nguyên liệu còn nguyên độ tươi, chưa kịp chảy nước. Người sành ăn thường thưởng thức trong khoảng 15–20 phút đầu sau khi chế biến, khi sứa vẫn giữ được độ mát giòn tự nhiên, rau còn nguyên sắc màu và mùi hương chưa bị át bởi nước trộn.

Thông thường, nộm sứa được bày ra đĩa lớn, giữa mâm cơm gia đình hay bữa tiệc tiếp khách thân tình. Người ăn sẽ dùng đũa gắp nhẹ từng phần, ăn kèm bánh đa vừng, bánh tráng nướng hoặc bánh phồng tôm – vừa tạo độ bùi, vừa giúp cân bằng ẩm thực. Một số nơi còn rưới thêm chút mỡ hành hoặc nước sốt mè rang để tăng phần hấp dẫn.

Thưởng thức nộm sứa, không nên ăn vội. Người Thái Thụy bảo nhau, ăn nộm là phải ăn bằng cái tĩnh – tĩnh để cảm, để nghe tiếng “sật” giòn trong miệng, để vị chua ngọt thấm đều, để cái cay thoảng qua sống mũi như làn gió biển. Và nếu có thêm một chén rượu nếp nhâm nhi, câu chuyện sẽ dài hơn, dư vị sẽ đậm hơn – như thể món ăn đã trở thành cầu nối giữa con người và ký ức biển khơi.

Gợi ý địa điểm thưởng thức nộm sứa ở Thái Thụy

Để cảm nhận trọn vẹn hương vị nộm sứa Thái Thụy, không chỉ cần nguyên liệu tươi, cách chế biến khéo mà còn phải được đặt vào đúng không gian – nơi món ăn không đơn thuần là ẩm thực, mà trở thành một phần của đời sống, của văn hóa địa phương. Dưới đây là những địa điểm lý tưởng mà thực khách không nên bỏ qua khi ghé thăm Thái Thụy:

1. Chợ Diêm Điền – nét dân dã giữa lòng biển
Chợ Diêm Điền từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc với những ai muốn khám phá đặc sản địa phương. Mỗi sáng sớm, chợ tấp nập các gánh hàng hải sản tươi rói vừa cập bến, xen lẫn đâu đó là những gánh hàng nhỏ với mẹt nộm sứa giản dị nhưng đầy hấp dẫn. Không cầu kỳ trong cách bày biện, không gian bình dân nhưng lại khiến nhiều du khách “phải lòng” bởi chính cái mộc mạc, thật thà – như chính con người nơi đây.

2. Khu du lịch sinh thái Cồn Đen – thưởng thức giữa thiên nhiên nguyên sơ
Nếu muốn thưởng thức nộm sứa trong một không gian mở, gần gũi thiên nhiên, các nhà hàng ven biển tại khu sinh thái Cồn Đen là lựa chọn hoàn hảo. Ngồi dưới tán dừa, trước mặt là biển khơi gió lộng, trước mắt là đĩa nộm sứa tươi giòn mát lạnh – cảm giác ấy không dễ gì tìm thấy ở chốn thị thành. Một số nhà hàng tại đây còn phục vụ theo phong cách “ẩm thực bản địa” – nguyên liệu tự đánh bắt trong ngày, rau hái trong vườn nhà.

3. Nhà hàng Hải Yến – Diêm Điền
Đây là địa chỉ quen thuộc với nhiều đoàn khách du lịch bởi chất lượng món ăn và sự hiếu khách. Nộm sứa ở đây được chế biến theo công thức gia truyền ba đời, giữ nguyên phong vị cổ truyền. Lớp sứa thái mỏng, nước trộn hài hòa, rau thơm đúng chuẩn – tất cả được trình bày chỉn chu, phù hợp với cả khách đoàn, gia đình hay tiếp khách công tác.

4. Bữa cơm homestay – khi món ăn trở thành ký ức
Đối với những ai yêu sự chân chất, muốn “ăn trong không khí người quê”, hãy thử chọn một homestay ven biển và đặt trước một bữa cơm truyền thống. Bên mâm cơm giản dị với canh cua, cà pháo, cá kho là một đĩa nộm sứa giòn mát, do chính tay người mẹ, người chị trong gia đình chuẩn bị. Khi ấy, món ăn không chỉ là vị – mà là tình, là ký ức, là trải nghiệm mà du khách sẽ mang theo mãi về sau.

Nộm sứa Thái Thụy không chỉ là một món ăn – đó là bản giao hưởng của biển cả và bàn tay lao động cần mẫn, là tiếng nói thầm thì của một miền quê mặn mòi đang chuyển mình giữa truyền thống và hiện đại. Trong cái giòn mát của từng thớ sứa, cái thơm nồng của rau thơm, cái đậm đà của nước mắm nguyên chất, ta nghe được cả hơi thở của biển, của làng chài, của ký ức quê hương.

Giữa muôn vàn món ngon bốn phương, nộm sứa Thái Thụy vẫn giữ được cho mình một chỗ đứng riêng – bình dị, dân dã, nhưng có sức quyến rũ khó tả. Và có lẽ, điều níu chân thực khách không chỉ là hương vị, mà còn là sự chân tình, hiếu khách, và nét văn hóa bền bỉ của người dân miền biển Hưng Yên.

Hãy một lần về Thái Thụy, để nếm trọn cái mặn mòi của biển cả trong một đĩa nộm sứa – món quà nhỏ nhưng đậm tình, khiến lòng người xa xứ cũng phải bồi hồi nhớ lại…