Giữa lòng Tây Nguyên đại ngàn hùng vĩ, nơi đất đỏ bazan gặp gỡ bầu trời xanh ngắt và tiếng cồng chiêng ngân vang trong sương sớm, Gia Lai hiện lên như một bản tình ca hoang dã, chân thành và đầy mê hoặc. Nơi đây có Biển Hồ huyền thoại, có những cánh rừng thông vi vu gió hát và còn cất giấu một kỳ quan địa chất đã ngủ quên hàng triệu năm: Núi lửa Chư Đăng Ya, viên ngọc đỏ thẫm giữa cao nguyên đất lửa.

1. Núi lửa Chư Đăng Ya - Ngọn núi lửa ngủ quên giữa đại ngàn

Ẩn mình giữa cao nguyên bazan đỏ thẫm, Núi lửa Chư Đăng Ya là một tuyệt tác địa chất của vùng đất Gia Lai, thuộc làng Ploi Lagri, vị trí cách trung khoảng 30km về hướng Đông Bắc.

Với độ cao lên đến 975 m so với mực nước biển và vươn mình khoảng 500m so với mặt bằng địa hình xung quanh, Chư Đăng Ya như một ngọn tháp cô độc giữa đại ngàn. Hình dáng đặc trưng hình phễu vốn là miệng núi lửa xưa mang lại cho Chư Đăng Ya một dáng vẻ hùng vĩ nhưng cũng rất đỗi thơ mộng khi nhìn từ xa. 

Ít ai ngờ rằng vùng đất nay xanh rì và rực rỡ mỗi mùa hoa lại từng là nơi phun trào nham thạch dữ dội. Núi lửa Chư Đăng Ya là tàn tích còn sót lại từ một chuỗi hoạt động địa chất mạnh mẽ cách đây hàng triệu năm. Miệng núi hình phễu, dấu tích rõ nét nhất cùng lớp đất đỏ bazan màu mỡ là kết quả của hàng nghìn năm tích tụ nham thạch nguội. 

2. Núi lửa Chư Đăng Ya - Dấu tích của thời đại tiền sử

Dưới lớp đất đỏ bazan dày đặc và những thảm hoa dã quỳ rực rỡ ngày nay, Núi lửa Chư Đăng Ya từng là một cỗ máy tự nhiên khổng lồ, phun trào cuồng nhiệt cách đây hàng triệu năm. Sau khi ngừng hoạt động, ngọn núi để lại một lòng chảo sâu và vách núi hình phễu độc đáo. Dòng dung nham ngày trước giờ đây đã hóa thân thành những lớp đất bazan màu mỡ, nuôi dưỡng những cánh đồng khoai, gừng, ngô và hoa màu đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên. 

Tên gọi “Chư Đăng Ya” là mảnh ghép linh thiêng trong tâm thức cộng đồng người J’rai bản địa. Theo truyền thuyết, xưa kia có một bà cụ đau yếu, nghe theo lời mách bảo trong mơ đã leo lên ngọn núi để tìm “củ gừng dại”, một loài thảo mộc đặc biệt mọc trên sườn núi. Sau khi cắt được gừng và sử dụng, bà cụ hồi phục kỳ diệu. Từ đó, ngọn núi được người dân tôn kính gọi là Chư Đăng Ya, có nghĩa là “củ gừng dại” trong tiếng J’rai. 

Với người J’rai, Chư Đăng Ya là nơi canh tác, sinh hoạt, là không gian tâm linh linh thiêng. Mỗi năm vào mùa lễ hội hoa dã quỳ, bà con dân tộc lại tổ chức các nghi lễ truyền thống tại chân núi: tiếng cồng chiêng vang vọng giữa đại ngàn, rượu cần chảy quanh bếp lửa, hòa trong vũ điệu xoay tròn của những người con Tây Nguyên. 

3. Núi lửa Chư Đăng Ya - Thảm họa cổ xưa hóa thiên đường bốn mùa

Hiếm có nơi nào như Chư Đăng Ya, nơi một miệng núi lửa cổ xưa lại hóa thành một tấm thảm sống động, chuyển mình theo từng mùa một cách kỳ diệu. Mỗi thời điểm trong năm, vùng đất này lại khoác lên mình một chiếc áo mới khi thì xanh mướt dịu dàng, lúc lại rực rỡ như một ngọn đèn lồng giữa cao nguyên. 

Mùa mưa: Sắc xanh no đủ giữa lòng đất đỏ

Từ tháng 5 đến tháng 9, khi những cơn mưa Tây Nguyên bắt đầu tưới tắm đại ngàn, Chư Đăng Ya hồi sinh như một vườn địa đàng giữa đất trời. Cả vùng núi phủ đầy một màu xanh mướt của ngô, khoai, gừng và các loài hoa màu bản địa, vươn lên mạnh mẽ từ lớp đất bazan màu mỡ. 

Những triền đồi mướt xanh nối tiếp nhau, được tô điểm bởi những vạt ruộng bậc thang uốn lượn, tạo nên một bức tranh nông nghiệp thanh bình và sống động. Đây là thời điểm lý tưởng cho những ai yêu thích không gian thiên nhiên trong trẻo, muốn tạm rời xa phố thị để tìm về với nhịp sống của đất trời người Tây Nguyên.

Mùa hoa dã quỳ: Tây Nguyên rực lửa vàng

Khi trời vào mùa khô, từ tháng 10 đến tháng 11, Chư Đăng Ya bỗng biến thành một bức tranh sơn dầu sống động với sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ – loài hoa biểu tượng của sức sống mãnh liệt vùng cao nguyên. Hoa phủ kín các triền núi, từng cụm, từng chùm chen nhau bung nở trên nền đất đỏ sậm, tạo nên khung cảnh vừa quyến rũ, vừa nên thơ, thu hút hàng nghìn du khách và nhiếp ảnh gia tìm về mỗi năm. 

Mùa hoa còn là mùa lễ hội, nơi cồng chiêng vang vọng bên ánh lửa, rượu cần mời nhau chan chứa nghĩa tình, và những quả khinh khí cầu bay lượn như những giấc mơ lơ lửng giữa bầu trời Gia Lai.

Tuần lễ hoa dã quỳ – Dấu ấn của mùa rực rỡ nhất năm

Giữa tháng 11, Chư Đăng Ya bước vào thời khắc sôi động và thu hút nhất trong năm với sự kiện “Tuần lễ hoa dã quỳ”, một lễ hội văn hóa du lịch quy mô được tổ chức bởi tỉnh Gia Lai. Đây là cơ hội để du khách trải nghiệm trọn vẹn bản sắc Tây Nguyên thông qua các hoạt động đặc sắc như thi chạy bán marathon, trò chơi dân gian, triển lãm nhiếp ảnh về thiên nhiên Gia Lai hay những màn trình diễn nghệ thuật dân tộc độc đáo. 

4. Miệng chảo cổ đại tại núi lửa Chư Đăng Ya – Khung trời sống ảo như đấu trường La Mã

Một trong những trải nghiệm khiến du khách không thể rời mắt tại Núi lửa Chư Đăng Ya chính là cảm giác được đứng giữa miệng núi hình phễu khổng lồ, có độ dốc gần 45 độ và đường kính rộng bao la như một “đấu trường cổ đại giữa trời Tây Nguyên”. 

Từ vị trí này, mọi góc ảnh đều dễ dàng trở thành kiệt tác. Những vệt đất đỏ đậm len lỏi giữa rừng hoa dã quỳ vàng rực, xen lẫn mảng xanh của vạt cỏ non, tạo nên phông nền đa sắc: xanh – vàng – đỏ tự nhiên như được sắp đặt sẵn cho những bức hình đậm chất nghệ thuật. 

Chạm tay vào lịch sử – Viên đá nham thạch 2 tấn

Giữa không gian núi trời bạt ngàn, một viên đá nham thạch nặng gần 2 tấn được đặt ngay trên đỉnh Chư Đăng Ya như một dấu mốc thiêng liêng, minh chứng cho hành trình chinh phục đỉnh cao. Được chính quyền địa phương đặt lên vào cuối năm 2018, khối đá này mang tính biểu tượng, lưu giữ giá trị địa chất và văn hóa của cả vùng. 

Tầm nhìn toàn cảnh – Nơi thu trọn Tây Nguyên trong một ánh mắt

Không phải ngẫu nhiên mà những người yêu thích du lịch khám phá lại gọi Chư Đăng Ya là “mái nhà thu nhỏ của Pleiku”. Từ đỉnh núi, một góc nhìn panorama ấn tượng mở ra: phía xa là thành phố Pleiku mờ ảo trong sương sớm, gần hơn là mặt nước hồ T’Nưng (Biển Hồ) xanh trong như viên ngọc mắt rồng, còn ngay dưới chân là những thửa ruộng bazan xen kẽ hoa dã quỳ đang khoe sắc. 

5. Hành trình đến Núi lửa Chư Đăng Ya – 30km phiêu lưu giữa đại ngàn

Để đến được núi lửa Chư Đăng Ya, hành trình khởi đầu từ trung tâm thành phố Pleiku đưa du khách rời xa phố thị ồn ào, bước vào một không gian tĩnh lặng của rừng núi Tây Nguyên. 

Từ ngã tư Biển Hồ, bạn men theo quốc lộ 19, sau đó rẽ vào đường Lê Văn Sỹ, cung đường nổi tiếng với hàng thông cổ thụ xanh rợp bóng. Tiếp tục đi qua những cánh đồng trập trùng là đến thôn Ploi Lagri, xã Biển Hồ, nơi ngọn núi lửa cổ nằm lặng yên giữa bức tranh thiên nhiên nguyên sơ. 

Chọn phương tiện – Tự do khám phá Chư Đăng Ya theo cách của bạn

Với hệ thống đường trải nhựa khá hoàn chỉnh, du khách có thể lựa chọn nhiều hình thức di chuyển linh hoạt. Xe máy là phương tiện lý tưởng cho những ai yêu thích sự phiêu lưu, cảm nhận được từng làn gió núi mát lành và mùi đất đỏ đặc trưng. 

Nếu đi cùng gia đình hoặc nhóm bạn, ô tô tự lái sẽ đảm bảo an toàn và tiện lợi, nhất là khi mang theo hành lý hoặc thiết bị chụp ảnh. Ngoài ra, xe khách tuyến ngắn cũng là một lựa chọn phổ biến, đặc biệt nếu bạn chỉ muốn đến chân núi rồi thuê xe ôm hoặc đi bộ lên đỉnh.

6. Chư Đăng Ya – Điểm khởi đầu cho hành trình khám phá đại ngàn Gia Lai

Không chỉ là một ngọn núi lửa cổ hút hồn với cảnh sắc kỳ vĩ và bản sắc văn hóa đậm nét, Chư Đăng Ya còn nằm giữa mạng lưới những điểm đến hấp dẫn bậc nhất của Tây Nguyên. Từ chân núi, du khách có thể dễ dàng tiếp nối hành trình bằng những điểm dừng chân gần đó, nơi mỗi địa danh đều mang một cá tính riêng, một câu chuyện riêng chờ được khám phá. 

Biển Hồ T’Nưng – Viên ngọc xanh giữa lòng cao nguyên

Chỉ cách Chư Đăng Ya khoảng 10 km, Biển Hồ T’Nưng là điểm dừng đầu tiên không thể thiếu trong hành trình. Nằm trên cao nguyên Pleiku, hồ nước mênh mông từng là miệng núi lửa cổ như Chư Đăng Ya, giờ đây trở thành “đôi mắt Pleiku” trong thơ ca. Mặt hồ phẳng lặng như gương, ôm lấy những rặng thông xanh và những ngọn gió mát lành thổi suốt bốn mùa. Du khách đến đây có thể đi thuyền, ngắm hoàng hôn hoặc đơn giản là ngồi lặng bên hồ để cảm nhận nhịp thở yên bình của đất trời Tây Nguyên.

Chùa Bửu Minh – Cổ tự nằm giữa rừng thông

Nằm không xa Biển Hồ, Chùa Bửu Minh là một trong những ngôi chùa cổ nhất Gia Lai, tọa lạc giữa một rừng thông thơ mộng và không gian tĩnh lặng đầy thiền vị. Được xây dựng từ những năm 1930, chùa là nơi sinh hoạt tâm linh của người dân địa phương đã thu hút đông đảo du khách bởi kiến trúc truyền thống pha lẫn hiện đại, tầm nhìn đẹp hướng ra Biển Hồ, và sự an yên đặc biệt trong mỗi góc nhỏ. 

Làng văn hóa Plei Ốp – Sắc màu cồng chiêng và nhà rông

Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về đời sống văn hóa của người J’rai, hãy ghé qua làng Plei Ốp, chỉ cách trung tâm Pleiku khoảng 5 km. Nơi đây lưu giữ gần như nguyên vẹn những giá trị truyền thống qua nhà rông cao vút, tiếng cồng chiêng vang vọng và nhịp sống gắn bó mật thiết với núi rừng. Du khách có thể giao lưu cùng người dân bản địa, học cách làm rượu cần, tham gia múa xoang hay đơn giản là lắng nghe chuyện kể về sử thi Tây Nguyên trong không gian của lửa trại và tiếng trống chiêng.

Thác Phú Cường – Dòng thác bạc giữa đại ngàn

Cách Chư Đăng Ya khoảng 45km, thác Phú Cường là một tuyệt tác tự nhiên không thể bỏ qua. Dòng thác cao gần 45 mét tuôn chảy trắng xóa qua vách đá núi lửa, tạo thành màn nước như lụa, bọt tung trắng xóa quanh năm. Bao quanh là rừng xanh mướt, không khí mát lành, rất thích hợp cho các hoạt động dã ngoại, picnic hoặc trekking nhẹ nhàng.

Núi lửa Chư Đăng Ya dành cho những ai đủ tinh tế để lắng nghe tiếng thở của đất, cảm nhận mùi hương cỏ dại, và thấy mình nhỏ bé giữa miệng chảo núi lửa sừng sững đã lặng yên hàng triệu năm. Chư Đăng Ya đẹp bởi cảnh quan, bởi cái hồn thiêng của văn hóa J’rai, bởi sự mộc mạc của những mùa hoa và bởi nét hoang sơ chưa bị bê tông hóa.