Giữa núi rừng Đông Bắc, Thái Nguyên hôm nay không chỉ nổi tiếng với đồi chè xanh ngát mà còn lưu giữ những tinh hoa ẩm thực, trong đó có đặc sản miến dong Na Rì nức tiếng. Được làm từ tinh bột dong riềng nguyên chất, sợi miến dai, thơm tự nhiên, miến dong Na Rì đã trở thành niềm tự hào của người dân vùng cao, làm say lòng biết bao du khách phương xa.

Điểm nổi bật của miến dong Na Rì Đông Bắc

Miến dong Na Rì có điểm đặc biệt trước hết ở nguồn nguyên liệu củ dong riềng. Đây là loại cây lương thực quen thuộc với đồng bào Na Rì, vốn được trồng nhiều trên các sườn đồi, khe núi. Trước kia, dong riềng được dùng như một loại lương thực “chống đói” trong những ngày thiếu gạo. Nhưng với sự sáng tạo của người dân, loại củ tưởng chừng dân dã ấy đã được chế biến thành sản phẩm miến với sợi dài, dai, có màu vàng đục tự nhiên, dần trở thành món ăn truyền thống gắn bó với đời sống thôn bản. Đặc biệt, củ dong riềng ở đây có thành phần tinh bột cao, giàu giá trị dinh dưỡng, khi làm miến cho ra sợi chắc, thơm và ngọt, khác biệt hoàn toàn với các loại miến thông thường.

Điểm nổi bật khác của miến dong Na Rì là quy trình sản xuất thủ công tỉ mỉ nhưng vẫn giữ được sự tinh khiết và an toàn. Sau khi thu hoạch, củ dong được rửa sạch, nghiền, lọc lấy tinh bột rồi tráng thành tấm và phơi khô dưới nắng tự nhiên. Sợi miến được thái, bó thành từng nắm, không sử dụng bất kỳ chất phụ gia, phẩm màu hay chất bảo quản nào. Nhờ vậy, miến có màu vàng sậm hoặc hơi đục rất nguyên chất, khi nấu chín có hương thơm nhẹ, vị ngọt mát, sợi miến dai mà không bị bở nát. Từ một loại củ bình dị, người dân Na Rì đã nâng tầm thành một sản phẩm mang thương hiệu riêng, để bất cứ ai đã một lần thưởng thức đều dễ dàng nhận ra sự khác biệt.

Giá trị kinh tế của miến dong Na Rì

Từ chỗ chỉ là món ăn truyền thống trong đời sống hằng ngày, ngày nay miến dong Na Rì đã trở thành sản phẩm chủ lực mang lại nguồn thu lớn cho người dân Thái Nguyên mới. Cây dong riềng được trồng tập trung tại nhiều khu vực với diện tích hàng trăm héc-ta, sản lượng củ hàng chục nghìn tấn mỗi năm. Có những năm, giá bột dong tăng cao đã giúp nhiều hộ gia đình thu nhập hàng trăm triệu đồng, đủ sức mua đất, dựng nhà mới và cải thiện đáng kể đời sống. So với cây lúa hay ngô, cây dong riềng mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần, trở thành cây xóa đói giảm nghèo bền vững.

Đặc biệt, nhờ sự quan tâm định hướng của tỉnh, Thái Nguyên đã xác định cây dong riềng là một trong những cây trồng chủ lực, còn miến dong trở thành sản phẩm đặc sản nổi bật, gắn với xây dựng thương hiệu OCOP. Đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 50 cơ sở chế biến, trong đó có nhà máy quy mô khép kín, vừa đảm bảo an toàn thực phẩm vừa nâng cao năng suất. Mỗi năm, hàng nghìn tấn miến được tiêu thụ, mang về doanh thu hàng trăm tỷ đồng. Chính quyền và người dân còn chú trọng cải tiến bao bì, mẫu mã, xúc tiến thương mại để miến dong Na Rì không chỉ đứng vững trên thị trường trong nước mà còn hướng đến xuất khẩu. Nhờ vậy, nghề trồng dong và làm miến không chỉ giữ được giá trị truyền thống mà còn trở thành động lực phát triển kinh tế, nâng tầm vị thế trên bản đồ đặc sản Việt Nam.

Những món ngon nức tiếng được chế biến từ miến dong Na Rì

Từ những sợi miến dong Na Rì trong veo, dai giòn và đậm đà hương vị núi rừng, người dân đã khéo léo chế biến nên nhiều món ăn nức tiếng làm say lòng thực khách gần xa.

Miến dong nấu gà đồi

Một trong những món ăn đặc sắc nhất của Đông Bắc chính là miến dong Na Rì nấu gà đồi. Người dân thường chọn gà ta thả rông, thịt chắc, ngọt và thơm, hầm lấy nước dùng trong veo, béo ngậy. Khi nồi nước sôi, từng sợi miến dong trong, dai được thả vào, nở đều mà không hề nát, quyện cùng mùi thơm của hành lá, rau mùi, tiêu và gừng. Sự kết hợp ấy tạo nên một bát miến gà đậm đà, dậy hương, ăn vào ấm lòng, rất thích hợp trong những ngày đông se lạnh nơi núi rừng.

Bát miến gà đồi không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn chứa đựng nét văn hóa truyền thống. Đây là món thường xuất hiện trong các dịp lễ Tết, cưới hỏi hay khi gia đình có khách quý. Ăn một miếng gà vàng óng, nhai cùng sợi miến trong dai, vị ngọt béo lan tỏa nơi đầu lưỡi, du khách sẽ thấy rõ sự hiếu khách, ấm áp của người dân vùng cao.  

Miến dong xào lạp xưởng, rau rừng

Một biến tấu hấp dẫn khác là món miến dong Na Rì xào cùng lạp xưởng và rau rừng. Người dân thường dùng lạp xưởng hun khói đậm vị, thái lát mỏng rồi xào chung với rau bò khai, rau sắng hay rau cải đắng. Sợi miến sau khi trụng sơ được cho vào chảo, ngấm dầu, thấm gia vị, hòa quyện cùng hương thơm ngậy của lạp xưởng và mùi ngai ngái đặc trưng của rau rừng. Tất cả tạo nên một món ăn có sự cân bằng tuyệt vời giữa vị béo, đắng, ngọt và dai giòn.

Điều đặc biệt ở món miến xào rau rừng này là cảm giác vừa lạ vừa quen. Lạ ở chỗ mỗi loại rau rừng mang một hương vị riêng, chỉ vùng núi mới có, khi kết hợp cùng miến dong tạo nên sự giao thoa độc đáo. Quen ở chỗ, nó vẫn giữ được phong cách dân dã, giản dị, giống như bao món xào quen thuộc trong bữa cơm gia đình. 

Miến dong trộn

Miến dong Na Rì còn được chế biến thành món miến trộn, lựa chọn lý tưởng cho những ngày hè oi nóng. Sợi miến sau khi chần sơ qua nước sôi được để ráo, rồi trộn cùng rau thơm, dưa chuột, cà rốt thái sợi và thịt gà xé hoặc thịt bò luộc. Điểm nhấn chính là nước sốt chua ngọt đậm đà pha từ nước mắm, giấm, đường, tỏi và ớt, khiến món ăn vừa dễ ăn, vừa đầy đủ hương vị. Khi trộn đều, từng sợi miến bóng bẩy quyện lấy gia vị, tạo cảm giác bắt mắt và ngon miệng.

Miến dong trộn không chỉ thanh mát mà còn giàu dinh dưỡng, rất được giới trẻ và du khách ưa chuộng. Một tô miến trộn là sự tổng hòa của vị dai giòn từ miến, vị tươi ngọt từ rau củ, chút béo ngậy của thịt và độ cay nhẹ của ớt. Đây cũng là món ăn dễ biến tấu, có thể thêm nem rán, trứng hoặc hải sản tùy khẩu vị. Với sự tiện lợi và hương vị hấp dẫn, miến trộn Na Rì dần trở thành món ăn phổ biến ở cả địa phương và các thành phố lớn.

Miến dong nấu cá

Một món ăn dân dã nhưng đầy sức hút từ miến dong Na Rì là miến nấu cá, thường được chế biến với cá suối, cá chép hay cá lăng. Cá được làm sạch, ướp gia vị rồi chiên sơ cho săn chắc, sau đó ninh với nước để tạo nước dùng ngọt tự nhiên. Khi ăn, miến dong được chần vừa tới, cho vào bát cùng thịt cá vàng ruộm, thêm thì là, hành hoa và chút ớt cay cay. Nước dùng trong veo, thoảng mùi thì là, hòa với sợi miến dai trong tạo nên một món ăn ấm áp, hấp dẫn.

Món miến nấu cá mang đậm hơi thở của núi rừng, bởi nguyên liệu đều lấy từ thiên nhiên bản địa. Ăn một bát miến cá nóng hổi bên hồ Ba Bể hay trong căn bếp sàn gỗ, du khách không chỉ thấy ngon miệng mà còn cảm nhận được sự bình dị, yên ả của cuộc sống miền sơn cước. Đây là món ăn gợi nhiều ký ức, để ai một lần nếm thử cũng khó lòng quên được hương vị ngọt ngào, mộc mạc ấy.

Miến dong Na Rì không chỉ là một món ăn quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người dân Thái Nguyên mà còn là kết tinh của thiên nhiên và sự cần cù, khéo léo của con người vùng cao. Từ những củ dong riềng đỏ tía mọc trên triền đồi đến sợi miến vàng óng, trong dẻo, tất cả đều phản ánh nét đẹp mộc mạc, tinh khiết và giàu bản sắc.