Có một nơi ở miền Trung nắng gió, Đắk Lắk có một vẻ đẹp vẫn còn hoang sơ, nơi biển xanh chưa bị chen lấn bởi phố thị ồn ào. Mảnh đất được thiên nhiên ưu ái ban tặng những bức tranh sơn thủy hữu tình, với núi nối tiếp núi, biển ôm lấy đất liền, và những cung đường như dẫn lối về với miền ký ức trong trẻo. Trong số những điểm đến đặc sắc nhất của vùng đất này, Đèo Cả hiện lên như một biểu tượng vừa dữ dội, vừa thơ mộng, vừa cổ xưa, vừa hiện đại.

Đến nơi đây là một hành trình sống chậm lại giữa thiên nhiên, để ngắm nhìn từng đợt mây trôi qua núi, từng con sóng vỗ vào vách đá, để lắng nghe những câu chuyện từ nghìn năm vọng về từ bia đá, từ rừng già, và từ chính những vòng cua bất tận của Đèo Cả.

1. Đèo Cả – Dải lụa uốn mình giữa đại ngàn và đại dương

Trên hành trình khám phá miền Trung duyên hải, có một cái tên từ lâu đã trở thành huyền thoại đối với những ai đam mê xê dịch, đó là Đèo Cả, một trong những cung đường đèo hiểm trở và hùng vĩ bậc nhất Việt Nam. Nằm trên tuyến Quốc lộ 1A huyết mạch, Đèo Cả nối liền hai tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa như một cánh cửa tự nhiên mở ra miền đất vừa có rừng, vừa có biển, vừa mang trong mình âm vang lịch sử, vừa thấm đẫm hơi thở của thiên nhiên hoang sơ.

Đèo Cả là bản giao hưởng của đất trời. Khi xe bắt đầu leo dốc, từng khúc cua gấp khúc hiện ra như những nét vẽ mềm mại trên nền xanh trập trùng của núi rừng. Một bên là vách núi dựng đứng, cây cối phủ xanh như bức màn lụa huyền bí; một bên là biển cả mênh mông, lấp lánh ánh nắng như được dát vàng. Từng cung đường như ôm lấy mây trời, ôm lấy gió biển, khiến hành trình qua Đèo Cả là một trải nghiệm mê hoặc mọi giác quan.

Đèo Cả như dải lụa uốn lượn giữa đại ngàn và đại dương khiến trái tim người lữ khách rung động, đánh thức niềm say mê khám phá, khao khát tìm về với thiên nhiên hoang sơ và chân thực nhất. 

2. Giữa ranh giới hai tỉnh – Nơi Đèo Cả vươn mình ra biển lớn

Mang theo vẻ đẹp kỳ vĩ của thiên nhiên, Đèo Cả sở hữu vị trí địa lý vô cùng đặc biệt, như một cánh cung thiên tạo nối liền hai vùng đất giàu bản sắc. 

Đèo nằm trên tuyến Quốc lộ 1A, chính vị trí này đã giúp Đèo Cả trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Nam Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, là điểm giao thoa giữa hai nền văn hóa ven biển đặc sắc.

Với chiều dài khoảng 12 km, Đèo Cả không phải là con đèo dài nhất Việt Nam, nhưng lại khiến người ta không thể quên bởi sự thách thức của từng khúc cua và khung cảnh thiên nhiên thay đổi theo độ cao. Nằm ở độ cao trung bình 333 m so với mực nước biển, con đèo này giống như một dải lụa khổng lồ vắt ngang những dãy núi trập trùng, mang đến cho du khách những góc nhìn panorama hùng tráng nơi mà mây trời, rừng núi và biển khơi cùng quyện hòa trong một khung cảnh duy nhất.

Từ trung tâm thành phố, du khách chỉ cần di chuyển chừng 32 km về phía Nam là có thể bắt đầu hành trình chinh phục Đèo Cả. Đường đi thuận tiện, có thể bằng ô tô, xe máy hoặc theo tour du lịch, khiến nơi đây trở thành điểm đến lý tưởng cho các tín đồ thích “đổi gió”, khám phá những cung đường lạ, hoặc đơn giản là tìm một nơi để lắng nghe bản hòa âm của thiên nhiên giữa lòng đất trời miền Trung.

3. Đèo Cả – Nơi dấu ấn lịch sử vọng lại từ núi rừng

Giữa thiên nhiên ngút ngàn của Đèo Cả, đâu đó vẫn còn vang vọng tiếng bước chân của những triều đại, những cuộc chinh chiến, và cả hơi thở kháng chiến của dân tộc qua nhiều thế kỷ. 

Ít ai biết rằng, Đèo Cả từng được gọi bằng nhiều tên khác nhau qua các thời kỳ. Trong dân gian, nơi đây còn được gọi là “Đèo Cục Kịch” cái tên vừa lạ tai vừa gợi nên hình ảnh gập ghềnh, trúc trắc của cung đường hiểm trở. Trên các bản đồ thời thuộc địa Pháp, đèo còn mang tên “Col Babonneau”, thể hiện rõ dấu vết của sự hiện diện thực dân trong lịch sử vùng đất này.

Từ thế kỷ XV, Đèo Cả từng là ranh giới tự nhiên giữa hai quốc gia: Đại Việt và Chiêm Thành. Vào năm 1471, khi vua Lê Thánh Tông mở rộng bờ cõi về phương Nam, chính ông đã cho dựng nên bia đá trên núi Đại Lãnh nay được gọi là Núi Đá Bia, như một cột mốc thiêng liêng khẳng định chủ quyền quốc gia. 

Bước sang cuối thế kỷ XVIII, Đèo Cả một lần nữa trở thành chiến trường ác liệt trong cuộc giao tranh giữa quân Nguyễn Ánh và nhà Tây Sơn. Địa hình hiểm trở nơi đây trở thành lá chắn tự nhiên, đồng thời là tử địa của những cuộc tập kích chiến lược. Sang đến thế kỷ XX, trong kháng chiến chống Pháp, năm 1947, Đèo Cả tiếp tục ghi dấu là nơi diễn ra nhiều trận đánh quyết liệt. Những trạm gác như Phú Hòa, hay đồn bót Poste Petitte do Pháp lập ra vẫn còn được nhắc đến như minh chứng cho tinh thần quật cường của người dân nơi tuyến lửa miền Trung.

Giữa vẻ đẹp ngất ngây của thiên nhiên, di tích lịch sử ở Đèo Cả như những nốt trầm lắng đọng, khiến hành trình du lịch khơi dậy trong lòng người một mối giao cảm với lịch sử dân tộc. 

4. Bước chuyển mình hiện đại – Hầm Đèo Cả và hành trình rút ngắn khoảng cách

Nếu thiên nhiên đã ban tặng cho Đèo Cả vẻ đẹp ngoạn mục giữa núi và biển, thì con người lại góp phần hoàn thiện bức tranh ấy bằng công trình hiện đại bậc nhất khu vực Hầm đường bộ Đèo Cả. 

Được đưa vào vận hành từ năm 2017, hệ thống hầm đường bộ Đèo Cả gồm hai hầm song song, với tổng chiều dài lên đến 13,5 km, chỉ đứng sau hầm Hải Vân – “kỳ quan” đầu tiên của giao thông hầm xuyên núi tại Việt Nam. Tuy nhiên, Đèo Cả lại mang tầm vóc riêng bởi sự hiện đại vượt trội và khả năng vận hành liên tục trong điều kiện địa hình phức tạp, khí hậu ven biển khắc nghiệt.

Bên trong hầm, mọi yếu tố đều được đầu tư theo tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt. Hệ thống chiếu sáng thông minh đảm bảo tầm nhìn xuyên suốt, quạt thông gió công suất lớn duy trì không khí sạch và thoáng mát, cùng hệ thống phòng cháy chữa cháy tự động và các lối thoát hiểm khẩn cấp đặt tại nhiều vị trí chiến lược. Toàn bộ hành lang kỹ thuật, đường dẫn ra vào đều được kiểm soát 24/7 thông qua trung tâm điều hành tích hợp bảo đảm an toàn tối đa cho phương tiện và người di chuyển trong hầm.

Sự xuất hiện của hầm Đèo Cả đã mang lại bước ngoặt lớn cho cả giao thông và phát triển kinh tế xã hội của khu vực. Nếu trước kia việc vượt đèo trong điều kiện thời tiết xấu tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và mất nhiều thời gian, thì nay, hầm đã rút ngắn quãng đường di chuyển, giảm thiểu tai nạn, đồng thời nối thông mạch máu giao thương giữa các tỉnh Nam Trung Bộ. Đối với ngành du lịch, hầm Đèo Cả là yếu tố chiến lược giúp du khách dễ dàng tiếp cận các điểm đến như Vũng Rô, Mũi Điện, hay Gành Đá Đĩa mà không còn e ngại về điều kiện đường sá.

5. Đèo Cả – Nơi thiên nhiên khoác áo sơn thủy, nơi hành trình trở thành trải nghiệm

Thiên nhiên nơi đây là một bức tranh sống động được dệt nên từ núi, rừng và biển tất cả hòa quyện trong một không gian vừa hùng vĩ, vừa trữ tình khiến trái tim người lữ khách rung lên những nhịp đập khác thường.

Cung đường Đèo Cả hiện lên như một con rắn khổng lồ uốn lượn giữa đại ngàn, với những khúc cua tay áo thách thức người lái, những vách đá dựng đứng phủ xanh bởi rừng cây cổ thụ và từng lớp sương giăng bảng lảng vào mỗi sáng sớm. Núi non trùng điệp bao quanh, như muốn ôm lấy con đường nhỏ chạy len lỏi qua từng khe núi, từng triền dốc gập ghềnh.

Đặc biệt, điều khiến Đèo Cả trở nên mê hoặc hơn cả chính là sự đối lập đầy thơ mộng: một bên là đại dương xanh ngát, mênh mông và yên bình; một bên là núi rừng bạt ngàn, hoang sơ và kiêu hãnh. Sự giao thoa ấy tạo nên bức tranh sơn thủy hữu tình, nơi mà từng cơn gió mang theo hương vị mằn mặn của biển hòa cùng hơi thở ẩm mát của rừng già khiến mỗi phút giây trôi qua tại đây đều là một phần ký ức khó phai.

Trên hành trình chinh phục đèo Cả, có những điểm dừng chân mà du khách không thể bỏ qua. Đỉnh đèo là nơi lý tưởng để phóng tầm mắt về cả hai phía đất trời, nơi từng tia nắng sớm nhuộm vàng những tán lá, từng áng mây trắng vờn quanh triền núi. Khu vực Đá Đen, với những mảng đá núi sẫm màu nổi bật giữa nền xanh cây lá, là điểm check-in được giới trẻ ưa chuộng. Và đặc biệt, “khúc cua 98 vòng”, một trong những đoạn đường huyền thoại, là thách thức dành cho dân phượt thứ thiệt, đồng thời cũng là nơi sản sinh ra những bức ảnh ngoạn mục với độ cao và đường cong như tranh vẽ.

Bên cạnh việc chinh phục đèo bằng xe máy hoặc ô tô, du khách còn có thể dừng chân tại các điểm ven đường để ngắm cảnh, hít thở bầu không khí nguyên sơ, hoặc đơn giản là tìm một góc tĩnh lặng để lắng nghe tiếng rì rào của gió rừng, tiếng sóng vỗ xa xa. Đừng quên thưởng thức ẩm thực đặc trưng tại các quán nhỏ gần chân đèo, nơi có món cá ngừ đại dương đậm đà, bánh hỏi lòng heo thơm ngon hay chè mít đác thanh mát những hương vị bình dị mà níu chân kẻ lữ hành.

6. Đến Đèo Cả một cách an toàn – Du ngoạn Xứ Nẫu trọn vẹn

Đèo Cả đẹp như một bản tình ca của thiên nhiên, nhưng cũng là cung đường đòi hỏi sự tôn trọng và chuẩn bị kỹ càng từ người lữ hành. Với địa hình đặc thù và khí hậu miền Trung rõ rệt, việc lựa chọn thời điểm và cách di chuyển hợp lý sẽ quyết định phần lớn trải nghiệm của bạn nơi cung đèo này.

Mùa khô, từ tháng 1 đến tháng 8, là khoảng thời gian lý tưởng nhất để chinh phục Đèo Cả. Lúc này, thời tiết ổn định, nắng nhiều, ít mưa tạo điều kiện thuận lợi cho việc quan sát cảnh quan và di chuyển an toàn. Ngược lại, từ tháng 9 đến tháng 12, miền Trung bước vào mùa mưa bão với độ ẩm cao và đường đèo dễ trơn trượt. 

Về phương tiện, du khách có thể linh hoạt lựa chọn tùy theo sở thích và khả năng di chuyển. Xe máy là lựa chọn hấp dẫn với những ai mê phượt, muốn cảm nhận từng làn gió, từng khúc cua của đèo Cả. Với ô tô riêng hoặc xe tự lái, bạn sẽ có sự chủ động hơn về thời gian và điểm dừng chân. Xe khách đường dài hoặc tàu hỏa cũng là phương án lý tưởng cho du khách từ xa, sau đó có thể thuê phương tiện tại địa phương để khám phá đèo.

Đèo Cả, dù hoang sơ hay hiện đại, vẫn là một thử thách đầy hấp dẫn. Một tâm thế sẵn sàng và một tinh thần tôn trọng thiên nhiên sẽ giúp bạn khám phá nơi đây trọn vẹn và lưu lại những kỷ niệm đậm sâu và đáng nhớ.

7. Dọc theo cung đèo Cả – Mở ra cả một thế giới thiên nhiên kỳ vĩ

Du khách khi đến với Đèo Cả còn có cơ hội khám phá hàng loạt điểm đến tuyệt đẹp nằm ngay lân cận, mỗi nơi mang một cá tính riêng, nhưng cùng nhau tạo nên một bức tranh du lịch hoàn chỉnh, đáng nhớ. 

Vịnh Vũng Rô – Dấu lặng của lịch sử giữa biển trời xanh ngắt

Rời khỏi Đèo Cả khoảng 5km về phía Đông, bạn sẽ đến với Vịnh Vũng Rô, một vùng vịnh nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn lao cả về cảnh sắc và lịch sử. Với làn nước trong vắt, những dãy núi xanh bao quanh và hệ sinh thái biển phong phú, Vũng Rô là nơi lý tưởng để ngắm bình minh, thả hồn theo sóng và tìm lại nhịp thở chậm rãi của cuộc sống. Nơi đây còn là di tích lịch sử nổi tiếng, gắn liền với Đoàn tàu Không số huyền thoại trong kháng chiến chống Mỹ – điểm đến vừa mang giá trị tham quan, vừa khơi dậy lòng tự hào dân tộc.

Núi Đá Bia – Chạm vào lịch sử nghìn năm trong mây mù đại ngàn

Tiếp tục hành trình, Núi Đá Bia (Thạch Bi Sơn) là một điểm đến không thể bỏ qua với những du khách yêu thích thử thách và đam mê trekking. Gắn liền với dấu ấn của vua Lê Thánh Tông khi nam tiến mở cõi, ngọn núi cao hơn 700m này nổi bật với bia đá khổng lồ trên đỉnh, một công trình kỳ vĩ từ thế kỷ XV. 

Hải Đăng Mũi Điện – Cực Đông của Tổ quốc đón bình minh đầu tiên

Cách Đá Bia không xa là Hải Đăng Mũi Điện được xem là một trong những điểm đón ánh mặt trời đầu tiên trên đất liền Việt Nam. Từ hải đăng nhìn ra, bạn sẽ thấy cả một đại dương bao la mở rộng trước mặt, những con thuyền nhỏ nhoi giữa mênh mông sóng nước. Bạn có thể cắm trại qua đêm để đón bình minh rực rỡ ngay tại mũi đất thiêng liêng này.

Bãi Môn – Gành Đá Đĩa: Những kỳ quan biển khơi 

Nếu Bãi Môn là một bãi biển còn nguyên sơ, được ôm trọn bởi hai ngọn núi và làn nước ngọc bích thì Gành Đá Đĩa lại là tuyệt tác của tự nhiên – nơi những khối đá hình lục giác xếp chồng lên nhau như được bàn tay của ai đó cố tình kiến tạo. Đây là biểu tượng du lịch nổi bật nhất của vùng đất này, thu hút hàng nghìn du khách bởi vẻ đẹp kỳ lạ và độc nhất vô nhị. 

Trong hành trình khám phá đất nước hình chữ S, có những nơi ta đi qua rồi quên, nhưng cũng có những nơi dù chỉ một lần ghé đến cũng để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn. Đèo Cả với vẻ đẹp hùng vĩ, những câu chuyện lịch sử đậm đà và cung đường nối giữa đại ngàn và đại dương. Từng khúc cua, từng đỉnh dốc, từng điểm dừng chân đều khiến du khách cảm nhận rõ rệt sự sống động và hào sảng của thiên nhiên miền Trung.

Đến nơi đây, đi qua Đèo Cả là hành trình lắng nghe đất kể chuyện, rừng thì thầm, sóng hát về ngàn năm gió bụi. Đó là nơi để bạn tạm quên những xô bồ, để tìm lại chính mình trong vẻ đẹp mộc mạc nhưng đầy mê hoặc.