1. Lịch sử lễ hội Tịch điền Đọi Sơn

Lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn có nguồn gốc từ xa xưa, gắn liền với triều đại nhà Lý - một thời kỳ rực rỡ trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Theo sử sách ghi lại, vào mùa xuân năm 987, vua Lê Đại Hành đã thân chinh về vùng đất Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình, để thực hiện nghi lễ tịch điền - tức là lễ cày ruộng đầu năm, mở đầu cho một mùa vụ mới. Khi ấy, đất nước vừa thoát khỏi thời kỳ loạn lạc, cần ổn định đời sống nhân dân. Vua Lê Đại Hành xuống ruộng cày ba luống đất tượng trưng, khích lệ dân chúng chăm lo ruộng đồng, tạo nền tảng phát triển kinh tế. Hành động của nhà vua được nhân dân ghi nhớ, truyền tụng và noi theo qua nhiều thế hệ. Từ đó, lễ hội Tịch điền trở thành một tập tục có ý nghĩa thiêng liêng và nhân văn sâu sắc, được duy trì qua các triều đại.

Trải qua nhiều năm tháng thăng trầm, đến năm 2009, nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn mới chính thức được phục dựng và tổ chức hàng năm vào mùng 7 tháng Giêng âm lịch. Việc khôi phục lễ hội không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa truyền thống mà còn khẳng định giá trị lịch sử, tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, hướng về cội rễ văn minh lúa nước ngàn đời.

2. Thời gian và địa điểm tổ chức lễ hội

Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là một trong những lễ hội truyền thống nổi bật tại Ninh Bình được tổ chức định kỳ hằng năm vào dịp đầu xuân, thường từ mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng âm lịch, trong đó ngày chính hội rơi vào mùng 7. Đây là thời điểm đất trời giao hòa, khí xuân tràn đầy sức sống, tạo nên không gian linh thiêng và tràn ngập hy vọng cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Địa điểm tổ chức lễ hội là cánh đồng Đọi Tín dưới chân núi Đọi, tỉnh Ninh Bình. Mảnh đất này không chỉ sở hữu phong thủy hữu tình mà còn mang đậm dấu tích lịch sử, nơi ghi dấu bước chân của vị vua đầu tiên khai mở nghi lễ tịch điền, khởi xướng tư tưởng “lấy nông làm gốc” cho muôn đời sau.

3. Di chuyển tới tham dự lễ hội bằng phương tiện gì

Để tới tham dự lễ hội Đọi Sơn, du khách có thể lựa chọn những phương tiện dưới đây tùy vào khoảng cách và sở thích của du khách như:

• Xe khách là lựa chọn phổ biến cho những du khách mong muốn một hành trình tiết kiệm và dễ dàng. Với lịch trình dày đặc và giá cả phải chăng, xe khách giúp người đi không phải lo lắng về đường sá, bến bãi hay kỹ năng lái xe. Chỉ cần lên xe và nghỉ ngơi, bạn đã có thể đến Ninh Bình một cách an toàn và thuận tiện để tham dự lễ hội.
• Xe máy đặc biệt phù hợp với giới trẻ đam mê khám phá và yêu thích cảm giác chủ động. Hành trình tới lễ hội bằng xe máy giúp du khách có thể tận hưởng mọi vẻ đẹp thiên nhiên và con người trên đường đi, tự do dừng nghỉ. Tuy nhiên hãy đảm bảo an toàn giao thông nhé!
• Ô tô cá nhân là phương tiện dành cho nhóm bạn hoặc gia đình muốn có chuyến đi riêng tư và thoải mái. Phương tiện này giúp bạn chủ động về thời gian, linh hoạt trong lịch trình và không bị giới hạn về hành lý. Đây cũng chính là phương tiện lý tưởng để di chuyển tới tham dự lễ hội Đọi Sơn tại Ninh Bình đó.

4. Những điểm lưu trú chất lượng gần lễ hội Tịch điền Đọi Sơn

Để nghỉ ngơi sau khi tham gia lễ hội Tịch điền Đọi Sơn, du khách nên lựa chọn những địa điểm lưu trú chất lượng để nghỉ ngơi, lấy lại sức. SmartTravel gợi ý tới bạn một số điểm đến chất lượng dưới đây:

• Khách sạn Bảo Sơn
• Mường Thanh Luxury Ninh Bình
• Melia Vinpearl Phủ Lý

3. Những hoạt động ý nghĩa tại lễ hội Đọi Sơn

Lễ cày Tịch điền

Một trong những nghi thức trọng tâm và thiêng liêng nhất tại lễ hội Tịch điền Đọi Sơn chính là lễ cày Tịch Điền - tái hiện hình ảnh vua Lê Đại Hành năm xưa thân chinh xuống ruộng, cày những luống đất đầu tiên để khởi đầu một mùa vụ mới. Nghi lễ diễn ra vào sáng ngày chính hội (mùng 7 tháng Giêng âm lịch) trên cánh đồng Đọi Tín dưới chân núi Đọi - nơi được xem là “thánh địa của hồn thiêng lúa nước”. Trong tiếng trống hội vang rền, du khách sẽ được tận mắt chiêm ngưỡng hình ảnh một người khoác lên bộ áo long bào của nhà vua, cầm roi điều, dẫn đầu đàn trâu khỏe mạnh, uy nghi tiến vào giữa cánh đồng. Ba sá đầu tiên được cày tượng trưng cho thiên - địa - nhân hòa hợp, thể hiện khát vọng một năm no đủ, an khang, thịnh vượng. Tiếp đến là hình ảnh người dân địa phương cùng ông dân các vùng lân cận lần lượt tham gia cày ruộng, gieo hạt - như một cách tiếp nối truyền thống “dĩ nông vi bản” đã ăn sâu vào tâm thức dân tộc. Đây không chỉ là nghi thức canh nông đơn thuần mà còn để lại trong tâm trí du khách những giá trị văn hóa độc đáo, sâu sắc. 

Các nghi lễ tâm linh truyền thống

Bên cạnh lễ cày Tịch điền, du khách còn có cơ hội chiêm ngưỡng chuỗi nghi lễ tâm linh truyền thống được tổ chức một cách trang nghiêm và đầy thành kính, nhằm thanh tẩy không gian lễ hội, tưởng niệm tiền nhân và cầu chúc cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu. Nổi bật trong số đó là lễ rước linh vị vua Lê Đại Hành - người khai sinh lễ Tịch điền - từ chùa Long Đọi Sơn về cánh đồng Tịch điền. Cuộc rước được thực hiện long trọng, với đội hình trang phục cổ truyền, lọng che, kiệu rước, trống chiêng vang dội, tạo nên không khí linh thiêng, uy nghi mà xúc động. Ngoài ra, lễ tế Thần Nông và các nghi thức sái tịnh cũng được tổ chức chỉn chu, đầy đủ nhằm nhằm gột rửa ô uế, mở đường cho những điều tốt lành và may mắn. Từng nghi lễ như một lớp trầm tích văn hóa - tái hiện rõ nét đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời thể hiện ước vọng gắn bó giữa con người với đất trời, giữa tín ngưỡng dân gian và niềm tin vào một năm an lạc, sung túc. 

Hội thi vẽ và trang trí trâu

Không chỉ có những nghi thức trang nghiêm, lễ hội Tịch điền Đọi Sơn còn thu hút du khách với những hoạt động thú vị khác, trong đó hội thi vẽ và trang trí trâu là đặc sắc hơn cả. Trâu là biểu tượng đồng quê và sự cần cù chịu khó của người nông dân Việt từ xưa đến nay - được chọn để làm “tấm toan sống” cho các nghệ nhân, thanh niên địa phương và du khách thỏa sức sáng tạo. Mỗi chú trâu tham gia cuộc thi đều được kỳ công tắm rửa sạch sẽ, chải lông mượt mà trước khi khoác lên mình những lớp màu sặc sỡ và họa tiết rực rỡ. Vì vậy, mỗi bức vẽ mang đậm yếu tố dân gian, linh vật và hình ảnh mùa xuân như rồng, phượng, bánh chưng, hoa đào, thậm chí cả câu đối đỏ… được thể hiện tinh tế trên thân trâu, vừa mang tính thẩm mỹ vừa truyền tải ước vọng phúc lộc, bình an. Đây vừa là trải nghiệm thú vị vừa là cách thể hiện lòng tri ân với biểu tượng của nền văn minh lúa nước Việt Nam của mỗi người đó. 

Trò chơi dân gian và thi đấu thể thao

Du khách khi tới tham gia lễ hội Tịch điền Đọi Sơn còn có thể tham gia nhiều hoạt động vui chơi trò chơi dân gian và các môn thể thao ngay trong khuôn viên lễ hội. Từ những trò chơi truyền thống như đánh đu, kéo co, đi cầu khỉ, bịt mắt đập niêu đến chọi gà, thả diều… mỗi hoạt động đều gợi nhớ ký ức làng quê, khơi dậy nét đẹp mộc mạc trong đời sống tinh thần của người Việt xưa. Bên cạnh đó, các môn thể thao như bóng chuyền hơi, bóng chuyền da, cờ tướng được tổ chức bài bản, thu hút sự tham gia của nhiều đội tuyển đến từ các xã, phường trong khu vực. Không chỉ dừng lại ở yếu tố giải trí, những hoạt động này còn thể hiện tinh thần rèn luyện thể chất, phát huy sức trẻ và khích lệ sự giao lưu gắn bó giữa các thế hệ, các cộng đồng.

Hội thi làm bánh dày và trưng bày sản phẩm địa phương

Đặc biệt, khi tới tham gia lễ hội, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những phần thi thú vị trong hội thi làm bánh dày của những gia đình làng Đọi Tam tranh tài. Âm thanh rộn ràng của tiếng chày giã bánh hòa trong nhịp trống hội tạo nên khung cảnh tưng bừng, gợi nhắc ký ức Tết xưa giữa làng quê Bắc Bộ. 

Bên cạnh đó, bạn có thể đi tham quan khu vực trưng bày sản phẩm nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp địa phương thu hút đông đảo du khách tham quan. Từ các loại nông sản đặc trưng như gạo tám thơm, rau củ hữu cơ, mật ong, cho tới những sản phẩm làng nghề như trống Đọi Tam, đồ gỗ mỹ nghệ, đồ gốm… tất cả đều góp phần giới thiệu tinh hoa vùng đất Ninh Bình . 

6. Lưu ý gì khi tới tham gia lễ hội

Để chuyến đi tới lễ hội Tịch điền Đọi Sơn được trọn vẹn, du khách nên lưu ý một số điều dưới đây:

• Lựa chọn trang phục kín đáo, lịch sự
• Giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi tại khu vực tổ chức lễ hội
• Tôn trọng nét đẹp văn hóa địa phương
• Giữ khoảng cách an toàn, tránh chen lấn trong khu vực lễ hội
• Bảo quản tư trang cá nhân cẩn thận tại nơi đông người

Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là một trong những điểm nhân văn hóa tuyệt đẹp tại mảnh đất Ninh Bình. Nếu bạn có kế hoạch cho chuyến đi tới đây vào thời điểm đầu năm, đừng bỏ lỡ lễ hội này nhé!