Mỗi lễ hội nơi đây như một sợi chỉ đỏ kết nối giữa hiện tại và quá khứ, giữa con người và cội nguồn linh thiêng. Trong hành trình lần này, SmartTravel xin mời quý độc giả cùng khám phá TOP 5 lễ hội truyền thống đặc sắc nhất Ninh Bình - những dấu ấn không thể bỏ qua trong bức tranh văn hóa tâm linh phong phú của vùng đất Thành Nam.

 

1. Đôi nét về văn hoá, du lịch tại Ninh Bình

Ninh Bình - vùng đất nằm ven biển phía Nam đồng bằng sông Hồng - từ lâu đã được mệnh danh là “miền đất cổ kính và thiêng liêng”, nơi giao thoa giữa chiều sâu văn hóa và vẻ đẹp mộc mạc của đời sống đồng bằng Bắc Bộ. Đây là nơi khởi nguồn của nhiều dòng chảy văn hóa lớn: từ truyền thống khoa bảng nho học lẫy lừng thời phong kiến, đến kho tàng hát chèo, hát văn, lễ hội làng - tất cả như hòa quyện, tạo nên một bản sắc rất riêng.

 

Về du lịch, Ninh Bình không ồn ào náo nhiệt, nhưng lại níu chân du khách bằng nét bình dị và những giá trị trường tồn. Từ những ngôi chùa cổ kính như chùa Phổ Minh, chùa Keo Hành Thiện, cho tới các di tích lịch sử như phủ Dày, đền Trần - nơi lưu dấu bước chân bao anh hùng dân tộc, Ninh Bình mang đến một hành trình ngược dòng thời gian đầy xúc cảm. 

 

Không chỉ vậy, thiên nhiên nơi đây cũng ưu ái ban tặng những bãi biển thanh bình như Thịnh Long, Quất Lâm, cùng vùng sinh thái ngập mặn Xuân Thủy - điểm hẹn lý tưởng cho những ai yêu thích trải nghiệm và khám phá.

2. Top 5 lễ hội đặc sắc tại Ninh Bình

2.1. Lễ hội đền Trần

Lễ hội đền Trần diễn ra vào ngày rằm tháng Giêng, thành phố Ninh Bình - nơi đặt đền thờ các vị vua nhà Trần lừng lẫy trong lịch sử dân tộc. Đây là một trong những lễ hội lớn nhất miền Bắc, nhằm tưởng nhớ công ơn tổ tiên triều Trần - những người đã lập nên chiến công oanh liệt trong ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông. 

 

Nghi thức nổi bật nhất của lễ hội là lễ khai ấn, diễn ra vào đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng, thu hút hàng vạn du khách thập phương về xin ấn mong cầu công danh, tài lộc. Bên cạnh đó còn có các nghi lễ truyền thống như lễ rước kiệu, rước nước, lễ tế cá,… tái hiện không khí trang nghiêm và linh thiêng. 

 

Phần hội vô cùng phong phú, từ múa lân, đi cầu kiều, đấu vật, chọi gà, diễn võ năm thế hệ đến các tiết mục hát văn, chơi cờ thẻ, múa bài bông mang đậm nét văn hóa dân gian. Lễ hội đền Trần không chỉ là một sự kiện tâm linh, mà còn là dịp tôn vinh tinh thần dân tộc và gìn giữ bản sắc ngàn đời.

2.2. Lễ hội phủ Dầy

Diễn ra từ ngày mùng 3 đến mùng 8 tháng 3 âm lịch, lễ hội phủ Dầy là một trong những lễ hội tâm linh tiêu biểu của tín ngưỡng thờ Mẫu - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Phủ Dầy là nơi thờ Mẫu Liễu Hạnh - một trong tứ bất tử trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

 

Lễ hội không chỉ là dịp để người dân tưởng nhớ công ơn của Mẫu, mà còn là cơ hội để tỏ lòng biết ơn, cầu phúc, cầu lộc, cầu bình an. Các nghi thức chính bao gồm lễ rước thỉnh Mẫu, lễ hầu đồng và lễ dâng hoa đăng, trong không gian linh thiêng hòa quyện giữa tiếng trống, tiếng chiêng và khói hương trầm mặc. 

 

Ngoài phần lễ trang trọng, phần hội tại phủ Dầy cũng rất sôi nổi với các trò chơi dân gian, múa hát chầu văn và các tiết mục nghệ thuật truyền thống đặc sắc. Đây là một lễ hội thể hiện rõ nhất vẻ đẹp hòa quyện giữa đạo và đời, nơi mà niềm tin, bản sắc và lòng thành kính kết tinh trong từng nghi lễ.

2.3. Lễ hội chợ Viềng

Lễ hội chợ Viềng chỉ họp duy nhất một lần trong năm, vào đêm mùng 7 và rạng sáng mùng 8 tháng Giêng âm lịch. Không giống bất kỳ phiên chợ nào khác, chợ Viềng là một “phiên chợ tâm linh” mang đậm tín ngưỡng dân gian, nơi mọi hoạt động mua bán đều không mặc cả - tượng trưng cho việc "mua may, bán rủi" đầu xuân.

 

Người dân tin rằng, đến chợ Viềng không chỉ để sắm đồ mà còn để cầu lộc, cầu bình an cho cả năm. Chợ bày bán đủ loại mặt hàng, từ đồ cổ, đồ gỗ, đồ đồng, đồ giả cổ đến nông cụ, cây giống, cây cảnh phục vụ sản xuất. Không khí phiên chợ rộn ràng với các trò chơi dân gian như cờ người, chọi gà, múa rối nước, nặn tò he, xin chữ… tạo nên nét văn hóa đặc sắc chỉ riêng Ninh Bình xưa mới có. 

 

Lễ hội chợ Viềng không chỉ là điểm đến mua sắm đầu năm, mà còn là nơi giao hòa giữa yếu tố tâm linh, thương mại và bản sắc văn hóa nông nghiệp lâu đời của người Việt.

2.4. Lễ hội chùa Keo Hành Thiện

Tổ chức từ ngày 12 đến 15 tháng 9 âm lịch, lễ hội chùa Keo Hành Thiện tưởng nhớ vị thiền sư Không Lộ - người sáng lập ngôi chùa và có nhiều công lao truyền bá Phật pháp ở thế kỷ XI. Không chỉ là lễ hội tôn giáo, sự kiện này còn là ngày hội lớn của nhân dân vùng sông nước đồng bằng Bắc Bộ.

 

Các nghi thức thiêng liêng như rước kiệu truyền thống, lễ cầu an, dâng hương đều được chuẩn bị kỹ lưỡng và tổ chức trong không khí trang nghiêm. Phần hội mang đậm tinh thần làng quê với nhiều trò chơi dân gian đặc sắc như thi tổ tôm điếm, leo cầu ngô, cờ tướng, đêm thơ hội làng… 

 

Đặc biệt nhất là giải bơi chải đứng - môn thể thao dân gian độc đáo thể hiện sức mạnh và kỹ năng phối hợp của cư dân vùng ven sông. Lễ hội chùa Keo không chỉ phản ánh đời sống tín ngưỡng mà còn là bức tranh sống động về sinh hoạt văn hóa cộng đồng - nơi đạo và đời hòa quyện, hiện tại và quá khứ giao nhau.

2.5. Lễ hội chùa Cổ Lễ

Chùa Cổ Lễ là một trong những ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất tại miền Bắc, thờ Phật và Đức Thánh Nguyễn Minh Không - người được dân gian tôn là bậc y thánh vì công lao chữa bệnh cứu dân. Lễ hội chùa Cổ Lễ được tổ chức từ ngày 13 đến 16 tháng 9 âm lịch hàng năm, thu hút hàng vạn phật tử và du khách khắp nơi đổ về.

 

Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức rước Phật, dâng hương, cầu quốc thái dân an. Phần hội lại rộn ràng với các hoạt động như đấu vật, cờ người, múa rồng,… tái hiện sinh động đời sống tinh thần của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ. 

 

Ngoài giá trị tâm linh, lễ hội còn là dịp để chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiến trúc Phật giáo độc đáo với ngôi bảo tháp cao sừng sững và những mái vòm cong vút mang đậm hơi thở Á Đông. Đây là điểm hội tụ lý tưởng giữa tôn giáo và tín ngưỡng dân gian, giữa lịch sử và hiện đại, góp phần làm giàu thêm cho kho tàng văn hóa lễ hội.

3. Kinh nghiệm du lịch dịp lễ hội

Du lịch vào mùa lễ hội là một trải nghiệm độc đáo, nơi du khách không chỉ được hòa mình vào không khí linh thiêng mà còn cảm nhận sâu sắc bản sắc văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, để chuyến đi trở nên trọn vẹn, việc chuẩn bị kỹ lưỡng là điều không thể thiếu. 

 

Trước hết, nên lên kế hoạch từ sớm vì lễ hội thường diễn ra vào đầu hoặc giữa năm âm lịch - thời điểm cao điểm du xuân, lượng khách đổ về rất lớn. Việc đặt chỗ nghỉ, phương tiện di chuyển và tìm hiểu trước thông tin về thời gian, địa điểm tổ chức lễ hội sẽ giúp bạn tránh được cảnh chen lấn, quá tải.

 

Trong suốt hành trình, hãy ăn mặc gọn gàng, trang nghiêm, đặc biệt khi vào chùa, đền hay phủ - những không gian tâm linh cần sự tôn trọng. Bạn nên mang theo một số vật dụng cá nhân cần thiết như nước uống, khẩu trang, mũ nón, tiền lẻ để đi lễ, đồng thời giữ gìn tư trang cẩn thận trong đám đông. Một lưu ý quan trọng khác là giữ gìn vệ sinh và trật tự công cộng, không xả rác bừa bãi hay chen lấn, gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đến trải nghiệm của người khác.

 

Ngoài việc tham dự lễ hội, đừng quên kết hợp khám phá ẩm thực địa phương với các món như phở bò, bánh xíu páo, kẹo dồi, bánh gai… cũng như thăm các danh thắng như đền Trần, chùa Phổ Minh, biển Thịnh Long hay vườn quốc gia Xuân Thủy. Mỗi điểm đến là một lát cắt văn hóa đặc sắc, mang đến cho bạn hành trình không chỉ về không gian địa lý, mà còn là chuyến trở về với tâm linh và ký ức dân tộc.

 

Mỗi lễ hội là một câu chuyện được kể bằng tiếng trống hội, lời kinh tụng, tiếng reo vui của cộng đồng và ánh mắt thành kính của bao thế hệ con dân đất Việt. Ninh Bình xưa, với những lễ hội truyền thống đặc sắc, không chỉ giúp ta cảm nhận vẻ đẹp linh thiêng của văn hóa dân gian, mà còn khơi dậy niềm tự hào sâu thẳm về một miền đất kiên trung, giàu bản sắc.

 

Hãy để hành trình cùng SmartTravel trở thành chiếc cầu nối đưa bạn về với nguồn cội - nơi những giá trị cổ xưa vẫn đang sống động từng ngày trong từng mùa hội. Và nếu có một lần trong năm để trở về với tâm linh, với văn hóa truyền thống, thì Ninh Bình xưa chính là điểm đến không thể bỏ lỡ.