Diễn ra tại tỉnh Phú Thọ, lễ hội không chỉ là dịp để người dân tưởng nhớ công lao tổ tiên mà còn là cơ hội để thế hệ hôm nay hòa mình vào một trong những nghi lễ đặc sắc và độc đáo bậc nhất trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam. SmartTravel mời bạn cùng khám phá hành trình về với Lễ hội Kéo Song - nơi từng nhịp kéo, từng tiếng reo hò không chỉ là trò chơi, mà là nhịp đập đồng điệu của một cộng đồng gắn bó, kiêu hãnh và đầy sức sống.

 

1. Đôi nét về Lễ hội Kéo Song 

Lễ hội Kéo Song là một trong những lễ hội đặc sắc và mang giá trị văn hóa sâu sắc của vùng đồng bằng Bắc Bộ, được tổ chức thường niên tại xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ. Nổi bật với nghi thức kéo song - một hình thức kéo co độc đáo trên mô đất nằm giữa rãnh nước - lễ hội không chỉ thu hút sự quan tâm của người dân địa phương mà còn gây ấn tượng mạnh với du khách và các nhà nghiên cứu văn hóa trong và ngoài nước.

 

Năm 2015, Lễ hội Kéo Song đã vinh dự được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, góp phần khẳng định giá trị và sức sống lâu bền của lễ hội truyền thống Việt Nam trong kho tàng văn hóa thế giới. Không chỉ là một trò chơi dân gian, lễ hội còn là nơi kết nối các thế hệ, gìn giữ bản sắc và hun đúc tinh thần đoàn kết cộng đồng bền chặt.

1.1. Thời gian, địa điểm tổ chức Lễ hội Kéo Song

Lễ hội Kéo Song diễn ra vào từ mùng 3 đến mùng 5 tháng Giêng âm lịch hằng năm, trong không khí náo nhiệt của mùa xuân mới - thời điểm người dân nô nức du xuân, cầu an, cầu may cho một năm bình an và sung túc. Địa điểm tổ chức lễ hội là xã Bình Nguyên, một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng.

 

Trong những ngày hội, người dân địa phương và du khách thập phương cùng nhau tụ hội về đây để tham gia và chứng kiến những cuộc thi kéo song đầy khí thế, nơi sức mạnh tập thể, sự phối hợp nhịp nhàng và tinh thần thượng võ được đề cao. Lễ hội không chỉ là sân chơi đầu năm, mà còn là sự kiện văn hóa - tín ngưỡng được cộng đồng gìn giữ như một phần linh hồn quê hương.

1.2. Nguồn gốc và ý nghĩa Lễ hội Kéo Song

Lễ hội Kéo Song không đơn thuần là một trò chơi dân gian, mà còn bắt nguồn từ một sự kiện lịch sử gắn liền với chiến thắng vang dội của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng năm 938. Theo truyền thuyết, trong quá trình chuẩn bị trận đánh chống quân Nam Hán, lực lượng thủy quân đã sử dụng những sợi dây "song" để điều chỉnh chiến thuyền theo nhịp thủy triều, đảm bảo thời cơ tấn công chuẩn xác. 

 

Chiến thuật lợi dụng thiên thời này đã góp phần quyết định thắng lợi vang dội của dân tộc trước giặc ngoại xâm. Từ dấu mốc lịch sử ấy, người dân vùng Hương Canh đã gìn giữ và tái hiện lại hình thức “kéo song” như một nghi thức tưởng niệm công lao của tiền nhân, đồng thời thể hiện khát vọng chiến thắng, sự đồng lòng và sức mạnh tập thể. Lễ hội vì thế không chỉ có giá trị văn hóa, mà còn mang đậm tinh thần yêu nước, truyền thống hào hùng và lòng tự hào dân tộc.

 

2. Cách di chuyển đến địa điểm tham gia Lễ hội Kéo Song

Để tham dự Lễ hội Kéo Song tại xã Bình Nguyên cách trung tâm Hà Nội khoảng 50km - du khách có thể lựa chọn nhiều phương tiện di chuyển thuận tiện và linh hoạt.

 

Nếu xuất phát từ Hà Nội bằng ô tô cá nhân hoặc xe máy, bạn có thể đi theo hướng cầu Thăng Long, tiếp tục theo đường quốc lộ 2 hướng Nội Bài - Vĩnh Yên. Khi đến địa phận Bình Xuyên, rẽ vào đường tỉnh lộ 305 là sẽ đến xã Bình Nguyên. Thời gian di chuyển trung bình chỉ khoảng 1 - 1,5 giờ.

 

Với những du khách lựa chọn phương tiện công cộng, có thể bắt xe khách hoặc xe buýt liên tỉnh từ bến xe Mỹ Đình, Gia Lâm đi Vĩnh Yên. Sau đó, tiếp tục bắt xe taxi hoặc xe ôm công nghệ để di chuyển về Hương Canh. Ngoài ra, bạn cũng có thể đi tàu hỏa tuyến Hà Nội - Lào Cai, dừng tại ga Hương Canh, chỉ cách khu vực tổ chức lễ hội vài phút đi bộ, rất thuận tiện trong dịp đầu xuân đông đúc.

 

Lưu ý, vào những ngày cao điểm của lễ hội (từ mùng 3 đến mùng 5 Tết), nên khởi hành sớm để tránh tắc đường và có thời gian tận hưởng trọn vẹn không khí lễ hội đặc sắc nơi đây.

3. Điểm đặc sắc chỉ có tại Lễ hội Kéo Song

3.1. Sân Kéo Song hình hòn cù độc đáo

Một trong những điểm nhấn đặc biệt làm nên bản sắc riêng của Lễ hội Kéo Song chính là sân thi đấu hình hòn cù - mô đất nổi giữa vùng nước, còn được gọi với những tên gọi dân gian như hòn chầu hay cù lao. Kiểu sân này vốn rất đặc trưng trong các trò chơi lễ hội vùng đồng bằng Bắc Bộ, thường thấy trong các nghi thức vật cầu nước truyền thống. 

 

Tại lễ hội, hòn cù được đắp thành một gò đất tròn có diện tích vừa đủ cho một đội thi đấu, xung quanh là một rãnh nước hoặc ao nhỏ bao bọc, tạo nên một không gian cách biệt và mang tính linh thiêng, như một "sàn đấu" nơi sức mạnh và sự khéo léo được thử thách đến cùng. 

 

Đây không chỉ đơn thuần là sân chơi mà còn là biểu tượng cho sự kết hợp giữa con người với thiên nhiên, thể hiện tinh thần ứng biến linh hoạt trước hoàn cảnh - như cách ông cha ta từng vận dụng khi kéo thuyền theo thủy triều trong chiến thuật đánh giặc xưa. Việc giữ nguyên cấu trúc truyền thống này qua hàng trăm năm chính là minh chứng cho giá trị văn hóa bền vững của lễ hội, đồng thời mang đến cho người xem trải nghiệm thị giác và cảm xúc khó quên.

3.2. Hưởng ứng không khí thể thao nhiệt huyết

Lễ hội Kéo Song không chỉ thu hút bởi nghi thức độc đáo mà còn bởi bầu không khí thể thao sôi nổi, chan chứa tinh thần thi đua và đoàn kết. Mỗi cuộc thi kéo diễn ra trên hòn cù là một cuộc tranh tài đầy kịch tính giữa các đội tham gia - thường được chia theo làng, theo họ hoặc theo khu vực trong xã.

 

Điểm đặc biệt là trò chơi không đơn thuần dựa vào sức mạnh cơ bắp, mà đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng, chiến thuật khéo léo và tinh thần đồng lòng của cả tập thể. Người dân địa phương, từ già trẻ lớn bé đến các du khách thập phương, đều nhiệt tình cổ vũ trong tiếng trống hội vang rền, tạo nên một bầu không khí sôi động hiếm có. 

 

Đây là dịp để cộng đồng thể hiện sự gắn bó, lòng tự hào và tinh thần thể thao cao thượng trong một hình thức thi đấu dân gian mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Không gian thi đấu tuy truyền thống, nhưng tinh thần thi đấu vẫn tràn đầy khí thế và sức trẻ, khiến Lễ hội Kéo Song trở thành một lễ hội “thể thao cộng đồng” đúng nghĩa, giàu bản sắc và không nơi nào có thể sao chép.

 

Lễ hội Kéo Song không đơn thuần là một sự kiện vui chơi đầu xuân, mà là biểu tượng trường tồn của tinh thần cộng đồng, sự gắn kết và lòng tự hào về cội nguồn văn hóa. Giữa thời đại hiện đại hóa nhanh chóng, việc gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống như Lễ hội Kéo Song chính là cách mỗi người dân thể hiện tình yêu quê hương một cách sâu sắc nhất. SmartTravel tin rằng, hành trình về với lễ hội này không chỉ mang lại trải nghiệm độc đáo, mà còn là dịp để mỗi người lắng nghe âm vang của lịch sử, hòa nhịp cùng mạch nguồn văn hóa dân tộc đang chảy mãnh liệt trong từng thế hệ.