Mỗi độ xuân về, khi sắc hoa nở rộ, tiếng chuông chùa ngân vang, nơi đây lại rộn ràng tổ chức lễ hội chùa Bạch Hào - một sự kiện gắn liền với tín ngưỡng, đạo lý uống nước nhớ nguồn và truyền thống tốt đẹp bao đời của dân tộc. Trong hành trình tìm về giá trị văn hóa Việt, SmartTravel xin mời quý độc giả cùng bước vào không gian thiêng liêng ấy để cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp tâm linh và sự gắn bó keo sơn giữa đạo và đời.

 

1. Giới thiệu về Lễ hội chùa Bạch Hào

1.1. Đôi nét về Bạch Hào cổ thiền tự

Giữa miền quê yên bình của xã Thanh Hà, tỉnh Hải Phòng, chùa Bạch Hào hiện lên như một chứng nhân lặng lẽ của dòng chảy lịch sử ngàn năm. Được khởi dựng từ thời nhà Lý - triều đại vàng son của Phật giáo Việt Nam, ngôi cổ tự không chỉ là nơi thờ Phật mà còn tôn vinh các bậc tiền nhân có công dựng nước và giữ nước.

 

Nơi đây trang nghiêm phụng thờ Tam tổ Trúc Lâm - Trần Nhân Tông, cùng ba vị cư sĩ lỗi lạc là Nguyễn Danh Nguyên, Nguyễn Danh Quang và Lý Đình Khuê, những anh hùng từng góp công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên thời Trần. Trải qua bao biến thiên lịch sử, chùa vẫn lưu giữ nhiều di vật quý giá, từ tượng pháp, chuông đồng đến văn khắc cổ, tất cả như lời nhắc nhở thầm lặng về một giai đoạn huy hoàng trong sử Việt. 

 

Với giá trị to lớn về kiến trúc, tâm linh và lịch sử, chùa Bạch Hào đã được công nhận là Di tích lịch sử Quốc gia năm 1993, và được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2015. Lễ hội chùa Bạch Hào, diễn ra vào ngày mùng 5 và mùng 6 tháng Giêng hàng năm, chính là dịp để cộng đồng cùng hướng về cội nguồn ấy bằng tất cả lòng thành kính.

1.2. Ý nghĩa khi tổ chức Lễ hội chùa Bạch Hào

Không đơn thuần là một sự kiện tín ngưỡng, lễ hội chùa Bạch Hào mang trong mình chiều sâu văn hóa và giá trị nhân văn lớn lao, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân xứ Đông. Được tổ chức vào những ngày đầu xuân - thời điểm đất trời giao hòa, lễ hội là dịp để con cháu hướng về tổ tiên, tri ân tiền nhân và cầu mong cho một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. 

 

Thông qua nghi lễ dâng hương, tế lễ trang nghiêm và các hoạt động văn hóa dân gian phong phú, người dân không chỉ thể hiện lòng tôn kính với các bậc anh hùng có công giữ nước, mà còn góp phần gìn giữ mạch nguồn đạo lý "uống nước nhớ nguồn" trong tâm thức cộng đồng. Lễ hội cũng là nơi gắn kết cộng đồng, hun đúc tinh thần đoàn kết, chia sẻ và yêu thương. 

 

Trong không khí linh thiêng giữa hương trầm và tiếng chuông chùa ngân vang, lễ hội chùa Bạch Hào khơi gợi sự lắng đọng trong tâm hồn, giúp con người sống chậm lại, để lắng nghe những âm thanh thiêng liêng của cội nguồn dân tộc.

2. Khám phá phần Lễ đặc sắc tại chùa Bạch Hào

Mỗi dịp xuân về, chùa Bạch Hào lại rộn ràng tổ chức phần lễ trong không khí thiêng liêng và trang nghiêm, tái hiện một nghi thức tâm linh giàu ý nghĩa gắn liền với đời sống cộng đồng. Ngay từ ngày mùng 4 tháng Giêng, những bàn tay khéo léo của người dân địa phương đã được huy động để chuẩn bị mâm ngũ quả - biểu tượng cho phúc lộc và ước nguyện an lành. 

 

Các mâm lễ được bày biện tinh xảo theo nhiều thế đẹp như “quần long tụ hội”, “hạc ngậm phong thư”, vừa mang tính thẩm mỹ cao, vừa thể hiện lòng thành hướng về chư Phật và các bậc tiền nhân. Sang ngày mùng 5 - ngày chính hội, dòng người nô nức tham gia lễ rước long trọng với 3 vị Thành hoàng làng cùng 5 cỗ lễ đại diện cho 5 thôn trong vùng, từ đình Đụn tiến về sân chùa Bạch Hào. 

 

Trong tiếng trống chiêng ngân vang, đoàn rước là hiện thân của niềm tin, truyền thống và sức mạnh cộng đồng. Các nghi lễ dâng hương, tế tổ tiếp tục diễn ra tuần tự, với sự thành kính tuyệt đối, gìn giữ nét đẹp văn hóa tâm linh lâu đời của vùng đất địa linh nhân kiệt này.

3. Hội thi đua thuyền chùa Hào đặc sắc

3.1. Hoạt động đua thuyền hấp dẫn

Hội đua thuyền - hay còn gọi là hội bơi chải - là một trong những hoạt động đặc sắc nhất trong khuôn khổ lễ hội chùa Bạch Hào, được tổ chức vào ngày mồng 6 tháng Giêng, đúng ngày chính hội. Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm lần vua Trần Nhân Tông dừng chân ghé thăm chùa trong chuyến kinh lý về vùng đất Hải Phòng, mà còn là dịp để các thôn trong xã giao lưu, rèn luyện sức khỏe và gắn kết cộng đồng.

 

Giải đấu quy tụ 10 đội thi, đại diện cho 5 thôn, trong đó mỗi thôn cử ra một đội nam và một đội nữ. Trên mỗi chiếc thuyền nhỏ, từ 12 đến 14 vận động viên đồng lòng vung mái chèo, cùng nhịp cùng hơi, tạo nên cảnh tượng vô cùng mãn nhãn. 

 

Dọc theo bờ sông, người dân và du khách thập phương đứng kín hai bên, reo hò cổ vũ, thổi kèn, gõ trống, hòa cùng nhịp đập sôi động của hội đua. Không chỉ là cuộc thi thể thao, đây còn là màn trình diễn của tinh thần đoàn kết, kỹ thuật điêu luyện và niềm tự hào quê hương - một truyền thống đẹp được gìn giữ qua bao thế hệ.

3.2. Hoạt động thi bắt vịt và nấu cơm trên sông độc đáo

Nếu hội đua thuyền là phần “thi tài” rực lửa, thì thi bắt vịt và nấu cơm trên sông lại là phần “thi vui” đầy màu sắc khiến khán giả không thể rời mắt. Hoạt động này thường diễn ra ngay sau khi các đội hoàn thành phần bơi chải, nhưng chỉ dành riêng cho hai đội có thành tích cao nhất. 

 

Trong phần thi bắt vịt, các vận động viên phải lao mình xuống dòng sông lạnh, nhanh tay tìm cách tóm lấy những chú vịt đang vùng vẫy giữa dòng, vừa khéo léo, vừa nhanh trí. Đồng thời, trên chiếc thuyền nhỏ, các thành viên còn lại phải đốt đuốc, nhóm bếp và nấu cơm niêu ngay trên sông, giữa những làn nước vỗ mạnh từ đội bạn. 

 

Điều đặc biệt là mỗi đội không chỉ lo việc của mình mà còn té nước sang đối phương, gây khó dễ một cách hài hước và đầy chiến thuật. Tiếng hò reo, tiếng cười vang dậy cả khúc sông, tạo nên một bầu không khí lễ hội vui nhộn, rộn ràng và thấm đẫm tình làng nghĩa xóm. Đây chính là nét độc đáo khiến lễ hội chùa Bạch Hào không chỉ linh thiêng mà còn sống động và đáng nhớ trong lòng du khách bốn phương.

4. Kinh nghiệm tham gia Lễ hội chùa Bạch Hào

Để có một trải nghiệm trọn vẹn khi tham gia lễ hội chùa Bạch Hào, du khách nên lên kế hoạch từ sớm, nhất là vào dịp đầu năm khi lượng người đổ về đông đúc. Thời điểm lý tưởng nhất để tham quan là từ ngày mùng 4 đến mùng 6 tháng Giêng âm lịch, trong đó mùng 5 và mùng 6 là hai ngày chính hội có nhiều hoạt động sôi nổi như rước lễ, đua thuyền, thi bắt vịt và nấu cơm trên sông. 

 

Nên chọn trang phục lịch sự, kín đáo, phù hợp với không gian tâm linh, đồng thời chuẩn bị giày dép thoải mái để dễ dàng di chuyển. Du khách cũng nên mang theo tiền lẻ để dâng lễ, và nếu có thể, hãy đi cùng người dân địa phương hoặc hướng dẫn viên để hiểu rõ hơn về ý nghĩa các nghi thức. 

 

Ngoài ra, nên đến sớm để giữ chỗ đẹp nếu muốn theo dõi lễ rước hay hội đua thuyền. Quan trọng nhất, hãy giữ thái độ tôn nghiêm, văn minh, không chen lấn xô đẩy, và góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường - bởi chính sự tôn trọng của mỗi người sẽ góp phần làm nên một mùa lễ hội trang trọng và đáng nhớ.

 

Lễ hội chùa Bạch Hào không đơn thuần là một sự kiện tôn giáo, mà còn là nơi kết tinh của bản sắc, niềm tin và những giá trị truyền đời của người dân Hải Phòng. Trong từng nén hương dâng Phật, từng bước chân hành lễ, ta cảm nhận được một mạch nguồn tâm linh đang âm thầm chảy giữa lòng dân tộc, gắn kết con người với cội nguồn thiêng liêng. Trên hành trình khám phá văn hóa Việt, SmartTravel tin rằng chùa Bạch Hào và lễ hội truyền thống nơi đây sẽ là điểm dừng chân ý nghĩa, để mỗi người tìm lại sự bình yên giữa nhịp sống hối hả và đánh thức những giá trị sâu thẳm trong tâm hồn.