Đây không chỉ là ngôi chùa Phật giáo lâu đời nhất Việt Nam mà còn là điểm đến thiêng liêng, nơi mỗi bước chân hành hương đều mang theo niềm thành kính và khát vọng tìm về cội nguồn. SmartTravel xin mời bạn cùng khám phá hành trình về với Chùa Dâu, để lắng nghe tiếng chuông ngân vang giữa đất trời Kinh Bắc và cảm nhận hơi thở của quá khứ vẫn còn đọng lại trong từng mái ngói, viên gạch nơi đây.

 

1. Giới thiệu đôi nét về chùa Dâu Bắc Ninh

Nằm giữa vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống, Chùa Dâu - còn gọi là Chùa Cả, Cổ Châu Tự, Diên Ứng Tự, Pháp Vân Tự - là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất Việt Nam. Chùa tọa lạc tại phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh, nơi từng là trung tâm văn hóa - tôn giáo quan trọng từ thời Bắc thuộc.

 

Với lịch sử hơn 1.800 năm, Chùa Dâu không chỉ giữ kỷ lục là ngôi chùa cổ nhất Việt Nam mà còn được coi là trung tâm Phật giáo đầu tiên của nước ta, gắn liền với sự du nhập và phát triển của đạo Phật từ Ấn Độ vào Việt Nam. Ngôi chùa này được xây dựng trên nền thành Luy Lâu, một đô thị sầm uất của Giao Châu từ thế kỷ II sau Công nguyên, nơi từng là điểm hội tụ của các tăng sĩ, nhà truyền giáo từ khắp nơi trên thế giới.

 

Không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, Chùa Dâu còn là nơi thờ nữ thần Pháp Vân - vị thần cai quản mây trong hệ Tứ pháp gồm Pháp Vân (Thần Mây), Pháp Vũ (Thần Mưa), Pháp Lôi (Thần Sấm), Pháp Điện (Thần Chớp). Đây là tín ngưỡng đặc trưng của người Việt xưa, thể hiện sự giao thoa hài hòa giữa Phật giáo và tín ngưỡng bản địa.

 

Năm 2013, với những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa và kiến trúc, Chùa Dâu đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt, khẳng định vị thế quan trọng của ngôi chùa trong đời sống tinh thần và văn hóa dân tộc. Ngày nay, Chùa Dâu không chỉ là điểm đến tâm linh quen thuộc của Phật tử mà còn là một di sản quý giá của nền Phật giáo Việt Nam, thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham quan và chiêm bái.

2. Hướng dẫn di chuyển đến chùa Dâu

Chùa Dâu tọa lạc tại phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km về phía Đông. Nhờ vị trí thuận lợi, du khách có thể dễ dàng di chuyển đến chùa bằng nhiều phương tiện khác nhau.

 

Nếu xuất phát từ Hà Nội, bạn có thể lựa chọn xe máy, ô tô cá nhân hoặc xe khách. Từ trung tâm, bạn đi theo hướng cầu Chương Dương hoặc cầu Thanh Trì, tiếp tục di chuyển theo Quốc lộ 5 rồi rẽ vào Quốc lộ 38 để đến Trí Quả. Từ đây, đi thẳng khoảng 10km nữa là tới Chùa Dâu. Thời gian di chuyển bằng ô tô hoặc xe máy chỉ mất khoảng 45 - 60 phút.

 

Với những du khách không có phương tiện cá nhân, có thể bắt xe khách hoặc xe buýt. Các tuyến xe khách từ bến Gia Lâm, Mỹ Đình, Yên Nghĩa đi Bắc Ninh khá phổ biến, sau đó bạn có thể bắt xe ôm hoặc taxi đến chùa. Dù di chuyển bằng phương tiện nào, hành trình về Chùa Dâu cũng là một chuyến đi thú vị, đưa du khách đến với không gian cổ kính, linh thiêng của ngôi chùa hơn 1.800 năm tuổi giữa lòng vùng đất Kinh Bắc.

3. Khám phá những điểm hấp dẫn của chùa Dâu

3.1. Chiêm ngưỡng các hạng mục công trình cổ tại Chùa Dâu

Chùa Dâu là một quần thể kiến trúc cổ kính, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa của vùng đất Kinh Bắc. Ngôi chùa được xây dựng với nhiều hạng mục quan trọng, gồm Tiền thất, Tháp Hòa Phong, Tiền Đường, Nhà Tả Vu - Hữu Vu, Tam Bảo, Hậu Đường, hành lang và các công trình phụ trợ. Mỗi khu vực đều mang giá trị riêng, thể hiện nét đặc trưng của kiến trúc Phật giáo Việt Nam qua từng thời kỳ.

 

Điểm nổi bật nhất trong quần thể này chính là Tháp Hòa Phong - công trình mang tính biểu tượng của Chùa Dâu. Đây là phần còn lại của một ngọn tháp lớn từng cao đến 9 tầng, nhưng hiện nay chỉ còn 3 tầng với vẻ đẹp rêu phong cổ kính. Xung quanh chùa, các dãy hành lang, gian thờ và khu nhà Tả Vu - Hữu Vu được bố trí hài hòa, tạo nên một không gian vừa trang nghiêm vừa thanh tịnh.

 

Trải qua hơn 1.800 năm lịch sử, Chùa Dâu đã trải qua nhiều lần trùng tu để bảo tồn vẻ đẹp nguyên bản. Tuy nhiên, dù có sự thay đổi theo thời gian, chùa vẫn giữ được nét cổ kính và linh thiêng, trở thành điểm hành hương quan trọng của Phật tử và du khách thập phương. Bước chân vào không gian chùa, ta như lạc vào một thế giới tĩnh lặng, nơi thời gian như ngưng đọng, đưa ta về với cội nguồn của Phật giáo Việt Nam.

3.2. Chiêm bái tượng các vị Thần, Phật tại Chùa Dâu

Một trong những trải nghiệm không thể bỏ qua khi đến Chùa Dâu chính là chiêm bái các pho tượng linh thiêng, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa Phật giáo. Nổi bật nhất trong thượng điện là tượng Pháp Vân - vị nữ thần cai quản mây, được người dân tôn kính từ bao đời nay. Bà cũng chính là chị cả trong hệ Tứ Pháp (Pháp Vân - Thần Mây, Pháp Vũ - Thần Mưa, Pháp Lôi - Thần Sấm, Pháp Điện - Thần Chớp). Pho tượng cao gần 2m, có màu đồng hun trầm mặc, khuôn mặt hiền từ với nốt ruồi đậm giữa trán, gợi liên tưởng đến những nàng vũ nữ Ấn Độ, thể hiện sự giao thoa giữa Phật giáo Việt Nam và Ấn Độ từ buổi sơ khai.

 

Dọc hai dãy hành lang nối Tiền thất với Hậu đường là 18 pho tượng La Hán, mỗi pho mang một hình dáng, tư thế khác nhau nhưng đều toát lên vẻ sống động, gần gũi. Đây là những tác phẩm nghệ thuật tuyệt mỹ, phản ánh triết lý nhân sinh và tinh thần Phật giáo. Ngoài ra, phần hậu điện còn có các pho tượng Bồ Tát, Tam Thế Phật, Đức Ông, Thánh Tăng, mỗi bức tượng đều mang giá trị nghệ thuật và tâm linh sâu sắc.

 

Hành hương về Chùa Dâu, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những tác phẩm điêu khắc độc đáo mà còn có thể thắp nén hương, thành tâm cầu nguyện cho bình an, may mắn và hạnh phúc trong cuộc sống. Sự linh thiêng của ngôi chùa cùng không gian thanh tịnh sẽ mang đến cho mỗi người cảm giác an nhiên, thư thái giữa những bộn bề của cuộc sống.

3.3. Khám phá những cổ vật hàng trăm năm tại Chùa Dâu

Không chỉ nổi tiếng với kiến trúc cổ kính và các pho tượng linh thiêng, Chùa Dâu còn là nơi lưu giữ nhiều cổ vật quý giá có niên đại hàng trăm năm, phản ánh bề dày lịch sử và văn hóa của Phật giáo Việt Nam. Một trong những hiện vật đáng chú ý nhất là quả chuông đồng được đúc vào năm 1793, treo trong Tháp Hòa Phong. Bên cạnh đó, chiếc khánh đồng được đúc năm 1817 cũng là một báu vật quý hiếm, thường được sử dụng trong các nghi lễ quan trọng của nhà chùa.

 

Bên trong tháp còn có bốn pho tượng Thiên Vương, đại diện cho bốn vị thần trấn giữ bốn phương trời theo tín ngưỡng Phật giáo. Những pho tượng này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện kỹ thuật điêu khắc tinh xảo của các nghệ nhân xưa. Ngoài ra, một trong những điểm đặc biệt tại chùa là bức tượng cừu đá nằm bên ngoài tháp, có kích thước dài 1,33m, cao 0,8m. Theo nhiều nghiên cứu, tượng cừu này có thể có nguồn gốc từ thời Lý - Trần, thể hiện sự giao thoa văn hóa và tín ngưỡng cổ đại.

 

Những cổ vật này không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn là minh chứng cho quá trình hình thành và phát triển của Phật giáo Việt Nam từ những ngày đầu du nhập. Đối với những ai yêu thích lịch sử và văn hóa, hành trình khám phá các cổ vật tại Chùa Dâu sẽ mở ra nhiều góc nhìn thú vị về sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian và Phật giáo. Đây chính là một trong những lý do khiến Chùa Dâu trở thành điểm đến không thể bỏ lỡ khi về thăm vùng đất Kinh Bắc.

4. Khám phá thêm các điểm đến ấn tượng tại Bắc Ninh

4.1. Đền Cùng - Giếng Ngọc: Chốn linh thiêng trên đất Kinh Bắc

Nằm tại thôn Đồng Ngư, phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh, Đền Cùng - Giếng Ngọc là một quần thể di tích tâm linh gắn liền với truyền thuyết về Lý Thường Kiệt - vị anh hùng dân tộc đã làm rạng danh nước Việt với bài thơ thần “Nam Quốc Sơn Hà”. Ngôi đền được xây dựng để thờ ông, cùng với các vị thần linh trong tín ngưỡng dân gian. Không chỉ mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, Đền Cùng còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa tín ngưỡng quan trọng, thu hút đông đảo du khách thập phương về chiêm bái.

 

Điểm đặc biệt trong khuôn viên đền chính là Giếng Ngọc, một giếng nước trong vắt, quanh năm không bao giờ cạn, được cho là có nguồn gốc linh thiêng. Tương truyền, nước giếng này từng được dùng để sắc thuốc chữa bệnh cho người dân địa phương. Đến nay, giếng vẫn được giữ gìn cẩn thận như một báu vật quý giá của vùng đất Kinh Bắc. Với không gian thanh tịnh và cảnh sắc hữu tình, Đền Cùng - Giếng Ngọc là điểm đến không thể bỏ qua khi du lịch Bắc Ninh.

4.2. Làng tranh Đông Hồ - Di sản văn hóa Việt Nam

Nhắc đến Bắc Ninh, không thể không nhắc đến làng tranh Đông Hồ, một trong những cái nôi của nghệ thuật dân gian Việt Nam. Tọa lạc tại phường Thuận Thành, làng tranh Đông Hồ nổi tiếng với những bức tranh dân gian được in trên giấy dó, mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống. Đây là nơi lưu giữ những tinh hoa của nghề làm tranh cổ truyền, đã tồn tại hơn 500 năm và vẫn được gìn giữ, phát triển cho đến ngày nay.

 

Tranh Đông Hồ không chỉ đẹp bởi màu sắc tươi sáng từ các loại bột màu tự nhiên (từ hoa, lá, vỏ sò…) mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, phản ánh cuộc sống lao động, phong tục tập quán và ước vọng của người Việt. Những bức tranh như "Đám cưới chuột", "Vinh hoa - Phú quý", "Gà đại cát" đã trở thành biểu tượng của nền mỹ thuật dân gian nước ta.

4.3. Nhà thờ Chính tòa Bắc Ninh - Công trình Công giáo tiêu biểu

Nằm ngay tại trung tâm tỉnh Bắc Ninh, Nhà thờ Chính tòa Bắc Ninh (còn gọi là Nhà thờ lớn Bắc Ninh) là một trong những công trình tôn giáo tiêu biểu của khu vực, mang đậm dấu ấn kiến trúc Gothic châu Âu. Nhà thờ được xây dựng từ năm 1889, với lối thiết kế uy nghiêm, bề thế, nổi bật với tháp chuông cao vút và những mái vòm tinh xảo. Đây là nơi đặt trụ sở của Giáo phận Bắc Ninh, một trong những giáo phận lâu đời của Công giáo Việt Nam.

 

Không chỉ là một công trình kiến trúc đẹp mắt, nhà thờ còn là nơi diễn ra các hoạt động tôn giáo quan trọng, đặc biệt là vào các dịp lễ lớn như Giáng Sinh, Phục Sinh. Với không gian rộng lớn, thoáng đãng, khuôn viên nhà thờ được bao phủ bởi cây xanh, tạo nên một khung cảnh thanh bình, trang nghiêm.

 

Bên trong nhà thờ, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những bức tranh kính rực rỡ, tái hiện các sự kiện quan trọng trong Kinh Thánh. Khi đến đây, không chỉ những tín đồ Công giáo mà cả du khách yêu thích nghệ thuật kiến trúc cũng có thể cảm nhận được vẻ đẹp cổ kính và tinh thần thiêng liêng của nơi này. Nhà thờ Chính tòa Bắc Ninh chính là một điểm đến hấp dẫn, góp phần tạo nên sự đa dạng trong bức tranh văn hóa của vùng đất Kinh Bắc.

 

Hành hương về Chùa Dâu Bắc Ninh không chỉ là một chuyến đi tâm linh mà còn là cuộc hành trình ngược dòng thời gian, đưa ta trở về với những dấu ấn vàng son của Phật giáo Việt Nam từ buổi sơ khai. Dưới bóng tháp Hòa Phong cổ kính, trong không gian thanh tịnh của ngôi chùa ngàn năm tuổi, ta như thấy lòng mình lắng lại, an yên hơn giữa bộn bề cuộc sống. SmartTravel hy vọng rằng, mỗi chuyến đi không chỉ giúp bạn mở mang tri thức mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, để mỗi bước chân đến Chùa Dâu đều trở thành một khoảnh khắc đáng nhớ trên hành trình khám phá văn hóa và lịch sử nước Việt.