Lễ hội Tiên Lục - một trong những lễ hội lâu đời nhất của vùng Kinh Bắc, là minh chứng sống động cho nét đẹp văn hóa cổ truyền Bắc Ninh. Trong hành trình khám phá những giá trị văn hóa độc đáo ấy, SmartTravel tự hào đồng hành cùng bạn, mang đến góc nhìn sâu sắc về một trong những lễ hội đặc sắc bậc nhất miền Bắc Việt Nam.

 

1. Đôi nét về Lễ hội Tiên Lục Bắc Ninh

Lễ hội Tiên Lục là một trong những lễ hội truyền thống lâu đời, mang đậm bản sắc văn hóa vùng Kinh Bắc. Đây không chỉ là dịp để người dân địa phương thể hiện lòng thành kính với các bậc tiền nhân mà còn là cơ hội để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tâm linh, lịch sử của vùng đất Bắc Ninh.

1.1. Thời gian và địa điểm tổ chức Lễ hội Tiên Lục

Trước đây, Lễ hội Tiên Lục được tổ chức hàng năm vào ngày 8, 9 tháng Giêng Âm lịch - thời điểm đầu xuân, khi đất trời giao hòa, vạn vật sinh sôi. Tuy nhiên, để phù hợp với điều kiện thực tế, hiện nay, lễ hội được dời sang ngày 18, 19, 20 tháng Ba Âm lịch, vẫn giữ nguyên những nghi thức truyền thống đặc trưng.

 

Lễ hội diễn ra tại Cụm di tích Tiên Lục thuộc xã Tiên Lục, tỉnh Bắc Ninh. Bên cạnh đó, khu giếng Lẩm - một địa điểm linh thiêng gắn với truyền thuyết về nguồn nước quý, cũng là nơi thu hút đông đảo du khách đến dâng hương, cầu nguyện.

1.2. Cụm di tích Tiên Lục

Cụm di tích Tiên Lục không chỉ nổi tiếng với giá trị lịch sử mà còn là một điểm đến tâm linh quan trọng của tỉnh Bắc Ninh. Với kiến trúc cổ kính, gắn liền với những sự kiện lịch sử và tín ngưỡng dân gian, quần thể này đã được Nhà nước công nhận là di tích Kiến trúc - Nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 1989.

 

Cụm di tích bao gồm:

• Cây Dã hương nghìn năm tuổi - một biểu tượng linh thiêng, được mệnh danh là "Báu vật xanh" của Bắc Ninh.
• Đình Viễn Sơn - nơi thờ các vị thần có công bảo vệ và phù trợ cho dân làng.
• Chùa Phúc Quang - không gian tâm linh thanh tịnh, mang đậm dấu ấn kiến trúc Phật giáo cổ.
• Đền Thánh Cả (đền Tiên Lục) - thờ vị thần cai quản vùng đất này, là trung tâm của nhiều nghi lễ quan trọng trong lễ hội.
• Đình Thuận Hòa - một công trình kiến trúc cổ, góp phần làm nên vẻ đẹp tổng thể của di tích.

Lễ hội Tiên Lục không chỉ là dịp để nhân dân bày tỏ lòng biết ơn với các bậc tiền nhân mà còn là cơ hội để du khách khám phá một không gian văn hóa đặc sắc, giàu giá trị lịch sử của Bắc Ninh.

2. Ý nghĩa tổ chức Lễ hội Tiên Lục

Lễ hội Tiên Lục không chỉ đơn thuần là một sự kiện mang tính nghi lễ mà còn ẩn chứa nhiều giá trị văn hóa, tâm linh và lịch sử quan trọng. Việc tổ chức lễ hội không chỉ nhằm duy trì truyền thống tốt đẹp của vùng đất Bắc Ninh mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong đời sống cộng đồng.

 

2.1. Gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa - lịch sử

Lễ hội Tiên Lục là dịp để nhân dân địa phương và du khách thập phương cùng hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân. Với không gian tổ chức tại Cụm di tích Tiên Lục, nơi lưu giữ nhiều công trình kiến trúc cổ kính, lễ hội góp phần tôn vinh và bảo tồn những giá trị văn hóa, nghệ thuật đặc sắc của vùng đất này.

 

Bên cạnh đó, các nghi thức tế lễ, rước kiệu, dâng hương đều thể hiện sự trân trọng đối với truyền thống, giữ gìn những phong tục tập quán đã có từ lâu đời. Việc duy trì lễ hội giúp các thế hệ sau hiểu biết thêm về lịch sử của quê hương, từ đó có ý thức bảo tồn di sản và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

2.2. Kết nối cộng đồng, phát triển du lịch địa phương

Lễ hội Tiên Lục không chỉ là một sự kiện mang tính tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết, thể hiện tinh thần đoàn kết và lòng hiếu khách của người dân Bắc Ninh. Trong không khí rộn ràng của lễ hội, các hoạt động vui chơi, văn hóa, nghệ thuật truyền thống như hát quan họ, đấu vật, kéo co, chọi gà… đều góp phần tạo nên không gian giao lưu sôi động, hấp dẫn.

 

Ngoài ý nghĩa cộng đồng, lễ hội còn đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá du lịch, thu hút du khách đến tham quan và trải nghiệm nét đẹp văn hóa Bắc Ninh. Đặc biệt, với sự hiện diện của cây Dã Hương nghìn năm tuổi, một di sản thiên nhiên hiếm có, Tiên Lục trở thành điểm đến đầy sức hút, góp phần phát triển du lịch tâm linh và sinh thái bền vững.

 

Nhìn chung, Lễ hội Tiên Lục không chỉ là một sự kiện truyền thống mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người với thiên nhiên, giữa văn hóa địa phương với du khách thập phương. Đây chính là một biểu tượng đẹp của tinh thần gìn giữ bản sắc và phát triển bền vững của vùng đất Bắc Ninh.

3. Trải nghiệm hấp dẫn tại Lễ hội Tiên Lục

3.1. Tham quan, chiêm ngưỡng Cụm di tích Tiên Lục

Một trong những trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi đến với Lễ hội Tiên Lục là hành trình tham quan Cụm di tích Tiên Lục, nơi lưu giữ nhiều công trình kiến trúc có giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc. Trên mảnh đất linh thiêng này, du khách có cơ hội chiêm ngưỡng cây Dã hương nghìn năm tuổi, được xem là báu vật của thiên nhiên và tâm linh, biểu tượng trường tồn của vùng đất Bắc Ninh. 

 

Bên cạnh đó, đình Viễn Sơn với kiến trúc cổ kính, chạm khắc tinh xảo, là nơi thờ các vị thần có công với làng. Chùa Phúc Quang, một ngôi chùa mang đậm dấu ấn Phật giáo, là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn. 

 

Không thể không nhắc đến đền Thánh Cả (đền Tiên Lục), nơi diễn ra nhiều nghi thức tế lễ quan trọng, thể hiện lòng thành kính của nhân dân đối với các bậc tiền nhân. Hay đình Thuận Hòa, một công trình có kiến trúc độc đáo, góp phần làm nên tổng thể hài hòa cho khu di tích. Mỗi địa điểm trong cụm di tích đều mang một câu chuyện riêng, tạo nên không gian linh thiêng và đầy sức hút đối với du khách thập phương.

3.2. Check-in cây Dã hương nghìn năm tuổi

Đến với Lễ hội Tiên Lục, một trong những trải nghiệm không thể bỏ qua chính là chiêm ngưỡng và check-in cùng cây Dã hương nghìn năm tuổi - một biểu tượng đặc sắc của thiên nhiên và văn hóa Việt Nam. Cây Dã hương tại Tiên Lục đã được xếp hạng Di sản Quốc gia và đặc biệt hơn, UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, minh chứng cho giá trị hiếm có của nó. Với tuổi đời hơn 1.000 năm, cây không chỉ là niềm tự hào của người dân Bắc Ninh mà còn là một trong những cây cổ thụ quý giá nhất Việt Nam.

 

Theo lịch sử ghi lại, vào năm 1783 (thời Lê Cảnh Hưng thứ 44), cây Dã hương này đã được triều đình ban sắc phong là “Quốc chúa đô mộc Dã Đại vương”, khẳng định vị thế đặc biệt của nó trong lịch sử. Đặc biệt, cây Dã hương tại Tiên Lục là cây Dã hương lớn thứ hai thế giới, chỉ sau một cây cổ thụ ở châu Phi. Với tán lá rộng lớn, thân cây xù xì nhưng mạnh mẽ, cây Dã hương như một chứng nhân của thời gian, mang trong mình biết bao câu chuyện về vùng đất này. 

 

Đứng dưới bóng cây cổ thụ, chạm tay vào lớp vỏ sần sùi, hít thở bầu không khí trong lành, du khách như được hòa mình vào thiên nhiên, cảm nhận sức sống bền bỉ của tạo hóa và lịch sử. Đây không chỉ là điểm tham quan mà còn là nơi để du khách tìm kiếm sự bình an, may mắn và năng lượng tích cực.

3.3. Chiêm ngưỡng các nghi thức độc đáo trong phần Lễ

Lễ hội Tiên Lục không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan thiên nhiên mà còn thu hút du khách bởi những nghi thức tâm linh trang trọng mang đậm bản sắc truyền thống. Trong đó, Lễ rước nước là một trong những nghi thức quan trọng, diễn ra với đoàn rước long trọng từ giếng Lẩm về khu di tích, thể hiện sự tôn kính đối với nguồn nước thiêng. 

 

Tiếp theo là Lễ rước kiệu, khi các bậc cao niên trong làng cùng nhau khiêng kiệu, diễu hành trong tiếng chiêng, trống rộn ràng, tạo nên không khí linh thiêng và trang nghiêm. Một trong những điểm nhấn đặc sắc của phần lễ là màn múa trống hội (lân sư rồng), thể hiện sức mạnh, sự thịnh vượng và tinh thần đoàn kết của cộng đồng. 

 

Ngoài ra, Lễ dâng hương, tế thần và lễ tế hoàn cung là những nghi thức quan trọng, giúp kết nối tâm linh giữa con người và thần linh, cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Đặc biệt, nghi thức đi chữ và gieo cầu cũng rất thu hút bởi mang ý nghĩa cầu may, gửi gắm những mong ước tốt đẹp cho năm mới. Mỗi nghi lễ đều chứa đựng những giá trị sâu sắc về tín ngưỡng và văn hóa truyền thống của người dân nơi đây.

3.4. Tham gia các trò chơi dân gian đặc sắc phần Hội

Không chỉ là nơi linh thiêng, Lễ hội Tiên Lục còn mang đến không gian sôi động với hàng loạt trò chơi dân gian thú vị, giúp du khách hòa mình vào không khí hội hè náo nhiệt. Trong đó, trò chơi đu tiên thu hút rất nhiều nam thanh nữ tú tham gia. Dưới sự cổ vũ của khán giả, người chơi đứng trên chiếc đu tre cao, đẩy mình lên không trung theo nhịp điệu nhịp nhàng, tạo nên những khoảnh khắc đẹp mắt và đầy hào hứng.

 

Bên cạnh đó, trò chơi kéo co thể hiện tinh thần đoàn kết, sự khéo léo và sức mạnh của người chơi. Tiếng hò reo, cổ vũ của người dân khiến không khí trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Đặc biệt, chọi gà là một trò chơi không thể thiếu, thu hút sự tham gia của các chủ gà từ khắp nơi mang đến những chiến kê dũng mãnh. Mỗi trận đấu không chỉ là cuộc so tài giữa những chú gà chọi mà còn là nơi thể hiện kinh nghiệm nuôi và huấn luyện gà của những người chơi.

 

Ngoài ra, lễ hội còn có nhiều trò chơi dân gian khác giúp du khách có cơ hội trải nghiệm nét đẹp văn hóa truyền thống trong không khí vui tươi, gần gũi. Những trò chơi này không chỉ mang tính giải trí mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa dân gian, tạo nên một lễ hội vừa linh thiêng vừa sôi động, thu hút đông đảo du khách đến tham dự.

 

Lễ hội Tiên Lục không chỉ là nơi hội tụ của những nghi thức tâm linh trang trọng mà còn là dịp để thế hệ hôm nay tri ân và tiếp nối tinh hoa văn hóa cha ông. Từ những nghi lễ cổ truyền đến các trò chơi dân gian sôi động, tất cả tạo nên một bức tranh lễ hội rực rỡ, phản chiếu vẻ đẹp của truyền thống vùng Kinh Bắc. SmartTravel hy vọng rằng, mỗi chuyến hành trình không chỉ là một cuộc du ngoạn mà còn là sự kết nối tâm hồn với những giá trị văn hóa ngàn đời của đất Việt.