Có một mùa lễ hội nơi miền Tây, không rực rỡ sắc pháo hoa, không ồn ào như những cuộc vui thị thành, nhưng lại khiến người ta nhớ mãi bởi tiếng trống nhịp nhàng giữa sân chùa, hương khói bảng lảng trong nắng sớm, và ánh mắt hiền hòa của người dân đón khách về thăm. 

Đó là mùa Sen Dolta – lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer, được tổ chức trang trọng và đậm chất văn hóa tại Vĩnh Long mỗi độ cuối thu âm lịch. Về Vĩnh Long những ngày này, du khách được lắng nghe những câu chuyện của một dân tộc vẫn thủy chung với cội nguồn; để thấy rằng lễ hội sống động trong từng nhịp thở của con người và đất đai nơi đây. 

1. Lễ hội Sen Dolta – Hành trình trở về cội nguồn của người Khmer Nam Bộ

Lễ hội Sen Dolta, hay còn gọi là lễ cúng ông bà, là một trong ba lễ hội quan trọng và thiêng liêng nhất của đồng bào Khmer Nam Bộ, bên cạnh Chol Chnam Thmay và Ok Om Bok. Đây là dịp để cộng đồng Khmer tưởng nhớ công ơn tổ tiên, là một bản hòa ca đầy màu sắc của văn hóa, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng, ngân vang giữa miền đất phù sa trù phú.

Mỗi độ tháng Tám âm lịch, khi những cơn mưa cuối mùa rải hạt nhẹ trên đồng ruộng, không khí lễ hội Sen Dolta lại bừng sáng tại tỉnh Vĩnh Long. Những phum sóc nhỏ bé như được đánh thức, khoác lên mình những bộ cánh rực rỡ của cờ phướn, hoa đăng, tiếng trống Paranưng ngân vang từ các ngôi chùa Khmer cổ kính, gọi mời bước chân du khách tìm về.

Không chỉ đơn thuần là lễ nghi tâm linh, Sen Dolta còn mở ra một không gian hội tụ đặc sắc, nơi du khách có thể sống trọn vẹn trong bầu không khí linh thiêng mà cũng đầy ắp tình người. Về Vĩnh Long mùa lễ hội, bạn sẽ thấy từng nếp nhà, từng con đường như tràn ngập hơi thở của truyền thống – thứ giá trị bền bỉ mà thời gian không thể bào mòn.

2. Sen Dolta – Dòng chảy hiếu nghĩa từ ngàn đời

Tên gọi “Sen Dolta” trong tiếng Khmer mang một ý nghĩa đầy thiêng liêng: “Sen” là cúng dường, “Dol” là bà, và “Ta” là ông. Những âm tiết mộc mạc ấy như gói trọn tấm lòng hiếu kính mà bao thế hệ con cháu người Khmer Nam Bộ dành cho tổ tiên của mình. Hơn cả một nghi lễ, Sen Dolta là tiếng gọi trở về của những đứa con xa, là sợi dây nối kết mạnh mẽ giữa người sống và những người đã khuất trong dòng chảy bất tận của văn hóa dân tộc.

Tựa như lễ Vu Lan trong truyền thống người Việt, Sen Dolta là mùa báo hiếu của đồng bào Khmer, là khoảnh khắc để mỗi gia đình thắp nén nhang lòng, tưởng niệm công ơn sinh thành và dưỡng dục của ông bà, cha mẹ. Nhưng nơi đây, trong từng mái chùa cổ kính của vùng đất Vĩnh Long, Sen Dolta còn ngân vang những câu kinh cầu siêu chan chứa từ bi, đong đầy yêu thương, làm dịu mát tâm hồn người hành hương.

Lễ hội lưu giữ nét đẹp tâm linh sâu sắc, thể hiện tinh thần gắn bó cộng đồng bền chặt. Dù đi đâu, làm gì, đến mùa Sen Dolta, người Khmer đều tìm cách trở về quê nhà, tụ họp bên nhau, dựng lễ, cúng tổ tiên, trao gửi những lời chúc phúc và sẻ chia ấm áp. Đó chính là vẻ đẹp vĩnh cửu mà Sen Dolta đã, đang và sẽ mãi lan tỏa trong từng nếp sống thường ngày của người dân vùng châu thổ.

3. Khoảnh khắc hội tụ – Khi Sen Dolta thắp sáng miền Tây

Mỗi năm, vào những ngày từ 29 tháng 8 đến mùng 1 tháng 9 âm lịch, khắp các phum sóc Khmer ở Vĩnh Long lại vang lên tiếng trống, tiếng nhạc rộn rã, báo hiệu mùa Sen Dolta trở về. Ba ngày lễ, ba ngày đất trời như se lại, con người như gần gũi hơn, ấm áp hơn trong vòng tay sum họp gia đình và cộng đồng. Đó là khoảng thời gian mà người Khmer dù đang mưu sinh nơi nào cũng cố gắng thu xếp để kịp trở về quê nhà, hòa mình vào không khí lễ hội thiêng liêng.

Tâm điểm của những ngày lễ hội chính là các ngôi chùa Khmer cổ kính nằm rải rác khắp tỉnh Vĩnh Long, nơi lưu giữ đậm nét văn hóa Khmer truyền thống. Tại đây, các hoạt động nghi lễ diễn ra trang trọng với các nghi thức cúng dường, tụng kinh cầu siêu, rước linh hồn tổ tiên, cùng với đó là những sinh hoạt cộng đồng sôi nổi như múa Romvong, hát Dù Kê, các trò chơi dân gian đặc sắc.

Ngoài sân chùa, những phum sóc nhỏ bé khoác lên mình chiếc áo hội xuân rực rỡ. Dòng người nườm nượp đổ về, tay xách lễ vật, lòng háo hức mong chờ giây phút được quây quần bên gia đình, bạn bè, cùng dâng lên tổ tiên những món ăn truyền thống thơm thảo, những nén hương lòng thành kính. Chính trong không gian ấy, du khách sẽ cảm nhận trọn vẹn hơi thở của một Vĩnh Long chan chứa nghĩa tình, đậm đà bản sắc phương Nam.

4. Những nghi thức thiêng liêng – Khi tổ tiên trở về trong mùa Sen Dolta

Sen Dolta không đơn thuần là một lễ hội vui chơi, mà là hành trình thiêng liêng để mỗi người con Khmer thực hiện bổn phận với tổ tiên mình. Trong ba ngày lễ, mỗi ngày mang một ý nghĩa riêng biệt, gắn kết chặt chẽ giữa đời sống tâm linh và cộng đồng.

Ngày thứ nhất: Dọn dẹp, sửa soạn, chờ đón tổ tiên

Ngay từ sáng sớm, không khí trong từng phum sóc đã rộn ràng. Mọi gia đình người Khmer đều tất bật dọn dẹp nhà cửa, trang hoàng bàn thờ tổ tiên, chuẩn bị mâm cơm cúng trang trọng. Trên mâm thường có các món ăn truyền thống như bánh tét, cá kho, xôi ngọt, tượng trưng cho sự sung túc, ấm no. Đây là ngày để mời linh hồn ông bà trở về sum họp cùng con cháu, khởi đầu cho ba ngày lễ tràn ngập niềm thành kính và yêu thương.

Ngày thứ hai: Đưa linh hồn ông bà vào chùa – gửi gắm lòng thành

Ngày chính hội mang sắc màu trầm lắng và linh thiêng nhất. Người Khmer mang theo lễ vật, quần áo, thực phẩm, tụ họp tại các ngôi chùa Khmer để tổ chức nghi thức rước hồn tổ tiên vào chùa. Tại đây, các vị sư sãi tụng kinh cầu siêu, gửi lời cầu nguyện cho vong linh tổ tiên được siêu thoát về miền cực lạc. Tiếng kinh ngân vang trong hương trầm quyện khói, trong tiếng trống Paranưng rộn ràng, tạo nên một không gian tâm linh huyền diệu mà bất cứ ai tham dự cũng cảm thấy lòng mình lắng lại.

Ngày thứ ba: Tiễn ông bà trở về – Gói trọn yêu thương

Ngày cuối cùng, sau khi hoàn tất các nghi thức cúng bái tại chùa, linh hồn ông bà được rước trở lại gia đình. Người Khmer tổ chức lễ tiễn đầy thành kính, cầu mong tổ tiên phù hộ độ trì cho gia đình luôn mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi. Đây cũng là dịp sum họp đông đủ nhất, khi các thế hệ trong gia đình cùng nhau quây quần bên mâm cơm đoàn viên, chia sẻ những câu chuyện, lời chúc tụng cho một năm mới bình an.

Sen Dolta lưu giữ những nghi lễ cổ truyền đậm đà bản sắc vui tươi, với các hoạt động cộng đồng náo nhiệt. Những điệu múa Romvong dập dìu, tiếng hát Dù Kê da diết, tiếng cười giòn tan trong các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, nhảy bao bố... Tất cả tạo nên một bức tranh lễ hội sống động, giàu sức sống, mời gọi du khách hòa mình vào dòng chảy văn hóa rực rỡ miền Tây.

5. Lắng nghe Sen Dolta kể chuyện – Những trải nghiệm du lịch không thể bỏ lỡ

Lễ hội Sen Dolta còn mở ra cánh cửa để du khách hòa mình vào dòng chảy văn hóa Khmer đậm đà tại Vĩnh Long. Mỗi bước chân về đây trong những ngày hội, bạn được ngắm nhìn và thực sự sống trong từng khoảnh khắc tràn đầy sắc màu truyền thống.

Tham gia các nghi lễ trang trọng tại lễ hội Sen Dolta

Đừng ngần ngại tham gia cùng người dân địa phương trong các nghi lễ tại chùa Khmer: từ việc dâng cơm, cúng dường, lắng nghe kinh tụng cầu siêu cho tổ tiên. Mỗi nghi thức đều là một lát cắt sống động của thế giới tâm linh người Khmer, vừa trang nghiêm, vừa thấm đẫm tình cảm gia đình, cộng đồng. Du khách sẽ cảm nhận sự gần gũi đến bất ngờ trong cái cách mà những người dân bản địa chân thành chia sẻ câu chuyện về ông bà tổ tiên với ánh mắt rạng ngời niềm tự hào.

Thưởng thức ẩm thực Khmer truyền thống tại Vĩnh Long

Hành trình khám phá lễ hội Sen Dolta sẽ không trọn vẹn nếu bạn chưa nếm thử những món ăn trứ danh của người Khmer miền Tây. Từ bánh tét lá cẩm tím ngọt ngào, bún nước lèo với vị ngọt thanh của nước lèo nấu từ cá lóc, đến món cà ri Khmer thơm béo đặc trưng... tất cả như kể lại bằng vị giác một câu chuyện về đất và người. Các khu chợ phiên, những gian hàng bên chùa là nơi bạn có thể thưởng thức trọn vẹn những hương vị này – giản dị nhưng đậm đà như chính lòng mến khách của người dân nơi đây.

Chiêm ngưỡng kiến trúc chùa Khmer độc đáo

Vĩnh Long còn níu bước du khách bằng những ngôi chùa Khmer uy nghi, với kiến trúc vàng son, những mái cong vút trời và những bức tượng Phật đầy uy nghiêm. Điển hình như chùa Hạnh Phúc Tăng, chùa Phật Ngọc Xá Lợi... mỗi ngôi chùa là một bảo tàng sống về nghệ thuật điêu khắc và tín ngưỡng Khmer, nơi bạn có thể thả lòng mình trong sự bình yên thanh tịnh.

Hòa mình vào lễ hội Sen Dolta và trò chơi dân gian

Khi đêm xuống, những điệu múa Romvong dập dìu, những trận đấu kéo co, thi thả thuyền hoa đăng rực sáng dòng kênh quê... khiến lễ hội Sen Dolta như một khúc nhạc hội rộn ràng suốt ba ngày ba đêm. Đây là thời khắc để bạn cất lại những bộn bề thường nhật, thả mình theo nhịp trống Paranưng ngân vang, đong đầy những trải nghiệm tinh khôi mà hiếm nơi nào có được.

6. Bí kíp bỏ túi cho hành trình khám phá Sen Dolta tại Vĩnh Long

Để chuyến đi khám phá lễ hội Sen Dolta Vĩnh Long trọn vẹn hơn, du khách nên lưu ý một vài thông tin thiết thực dưới đây – những điều nhỏ bé nhưng sẽ giúp hành trình của bạn thêm phần suôn sẻ và sâu sắc.

Thời điểm lý tưởng – Đừng bỏ lỡ nhịp mùa lễ

Sen Dolta diễn ra từ ngày 29 tháng 8 đến mùng 1 tháng 9 âm lịch hàng năm – rơi vào khoảng cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 dương lịch. Đây cũng là thời điểm miền Tây vào mùa nước nổi, cảnh sắc đồng quê khoác lên màu áo trù phú, đầy sức sống. Để tận hưởng trọn vẹn không khí lễ hội, bạn nên sắp xếp lịch trình đi vào đúng những ngày chính hội, đặc biệt là ngày thứ hai – thời điểm diễn ra các nghi thức trọng đại tại chùa.

Phương tiện di chuyển – Đường về Vĩnh Long đã rộng mở

Từ TP.HCM, du khách có thể dễ dàng đến Vĩnh Long bằng xe khách hoặc xe riêng. Tuyến cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận giúp rút ngắn thời gian di chuyển chỉ còn khoảng 2,5 – 3 tiếng. Đến trung tâm Vĩnh Long, bạn có thể thuê xe máy, taxi hoặc sử dụng dịch vụ xe ôm công nghệ để di chuyển đến nơi lễ hội diễn ra rộn ràng nhất.

Lưu trú – Ở đâu để thuận tiện tham gia lễ hội?

Vĩnh Long hiện có khá nhiều lựa chọn lưu trú từ khách sạn tiện nghi đến homestay miệt vườn mộc mạc. Nếu muốn vừa dễ dàng di chuyển, vừa trải nghiệm đời sống miền Tây đích thực, bạn nên chọn các homestay gần chùa Khmer, nơi không khí lễ hội luôn ngập tràn từ sáng sớm đến đêm khuya.

Lưu ý quan trọng – Tôn trọng văn hóa bản địa

Khi tham gia lễ hội Sen Dolta, du khách nên ăn mặc lịch sự, gọn gàng, ưu tiên trang phục kín đáo khi vào chùa. Trong các nghi lễ tôn giáo, hãy giữ thái độ trang nghiêm, nhẹ nhàng, tránh gây ồn ào hoặc làm gián đoạn buổi lễ. Đồng bào Khmer rất thân thiện và hiếu khách, bạn đừng ngần ngại trò chuyện, tìm hiểu thêm về văn hóa của họ – những câu chuyện bình dị ấy sẽ làm chuyến đi của bạn thêm phần ý nghĩa.

Sen Dolta là một lễ hội, là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về cội nguồn, về những giá trị vĩnh hằng trong tâm hồn người Khmer và trong trái tim đất Vĩnh Long. Tham gia lễ hội, du khách được chiêm ngưỡng những nghi thức truyền thống trang nghiêm, hòa mình vào không khí lễ hội sôi động và tìm thấy cho mình những phút giây lắng đọng, những bài học giản dị nhưng sâu sắc về lòng biết ơn và sự kết nối cộng đồng. 

Về Vĩnh Long mùa Sen Dolta, để không chỉ khám phá một vùng đất, mà còn để mở rộng trái tim, chạm vào một miền ký ức văn hóa ngàn đời vẫn đang sống động giữa những cánh đồng ngập nắng và tiếng cười rộn vang trong từng nếp nhà, từng mái chùa quê.