Trong những ngày đầu xuân, khi từng cơn gió nhẹ phả qua rặng nhãn cổ thụ, phố xưa lại rộn ràng bước chân du khách gần xa trở về tham dự lễ hội Phố Hiến - một sự kiện văn hóa đặc sắc của tỉnh Hưng Yên. SmartTravel hân hạnh đồng hành cùng quý độc giả trong hành trình khám phá những tầng sâu ký ức, nơi quá khứ giao hòa cùng hiện tại qua từng tiếng trống hội và nụ cười rạng rỡ của người dân đất nhãn.

 

1. Đôi nét về lễ hội văn hoá dân gian Phố Hiến

1.1. Thời điểm diễn ra lễ hội văn hóa Phố Hiến

Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến thường được tổ chức vào từ ngày mồng 6 đến mồng 8 tháng Ba âm lịch hằng năm - khoảng thời gian đất trời giao hòa, mùa xuân bước vào độ thắm tươi rực rỡ nhất. 

 

Đây là dịp mà người dân Hưng Yên và du khách thập phương cùng nhau hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công đức tổ tiên, các bậc danh nhân và thần linh đã góp phần làm nên một Phố Hiến trù phú, thịnh vượng suốt nhiều thế kỷ. Trong không khí nồng nàn của mùa lễ, từng hồi trống hội vang lên như đánh thức ký ức, mở ra không gian của những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời.

1.2. Địa điểm tổ chức lễ hội văn hóa Phố Hiến

Không gian lễ hội trải dài trên vùng đất di sản - khu di tích Phố Hiến, thuộc địa bàn từ thôn Đằng Châu đến thôn Nễ Châu, Hưng Yên. Đây là khu vực lưu giữ hàng chục di tích quốc gia và quốc gia đặc biệt như đền Mẫu, chùa Chuông, Văn miếu Xích Đằng…

 

Những công trình cổ kính không chỉ mang giá trị kiến trúc mà còn là nơi kết tinh tâm linh và lịch sử của một đô thị từng được mệnh danh là "Phố Hiến thịnh suy - thương cảng thứ hai của đất nước sau Thăng Long". Không gian lễ hội tại đây chính là chiếc cầu nối đưa người tham dự trở về một thời kỳ rực rỡ của giao thương, văn hóa và lòng hiếu đạo.

2. Nguồn gốc lễ hội văn hoá Phố Hiến

Lễ hội văn hóa Phố Hiến ra đời như một lời tri ân sâu sắc gửi đến vùng đất từng là một thương cảng phồn vinh bậc nhất phương Nam xưa. Phố Hiến, từ cuối thế kỷ XVI đến thế kỷ XVII, đã vươn mình thành trung tâm kinh tế - văn hóa sôi động, được lưu truyền trong dân gian qua câu ca nổi tiếng: “Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến.” 

 

Khi ấy, nơi đây quy tụ tới 23 phường, thị, tấp nập thuyền bè từ Nhật Bản, Trung Hoa, Bồ Đào Nha, Hà Lan... Không chỉ là điểm hội tụ của sản vật và thương nhân, Phố Hiến còn là nơi giao thoa của tín ngưỡng, ngôn ngữ và phong tục đa quốc gia, được ví như một Hội An thu nhỏ bên bờ Bắc. 

 

Chính bối cảnh lịch sử phong phú ấy đã tạo nền tảng cho lễ hội văn hóa Phố Hiến - được tổ chức hằng năm nhằm tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, khơi dậy ký ức vàng son của một đô thị cổ, đồng thời quảng bá vẻ đẹp độc đáo của hệ thống di tích Phố Hiến đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.

3. Điểm đặc sắc khi tham gia lễ hội Phố Hiến

3.1. Khám phá những di tích lịch sử đáng quý

Một trong những điểm khiến lễ hội Phố Hiến trở nên đặc biệt chính là hành trình khám phá kho tàng di tích lịch sử - văn hóa phong phú còn được bảo tồn nguyên vẹn. Trên địa bàn khu phố cổ, hiện còn lưu giữ hơn 60 di tích, hàng trăm bia ký cổ cùng hàng nghìn cổ vật giá trị - tất cả đều phản ánh đời sống phong phú và quá khứ huy hoàng của một đô thị từng là trung tâm giao thương quốc tế. 

 

Du khách sẽ có dịp chiêm ngưỡng những công trình tâm linh nổi bật như Văn miếu Xích Đằng, chùa Chuông, đền Mẫu, chùa Phố, đền Thiên Hậu, đền Trần,… Bên cạnh đó, các dấu tích dân sinh như giếng nước cổ, chợ xưa, nghĩa địa người nước ngoài, và các di vật từ thế kỷ XVI-XVII cũng là những minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa Đông - Tây, mở ra không gian hoài niệm đầy chiều sâu lịch sử. Đây thực sự là điểm đến lý tưởng cho những ai khao khát tìm về cội nguồn và trải nghiệm văn hóa truyền thống một cách chân thực nhất.

3.2. Chiêm ngưỡng các nghi lễ trang nghiêm

Bước chân vào không gian lễ hội, du khách như được bước vào một thế giới tâm linh linh thiêng qua các nghi lễ trang trọng mang đậm màu sắc truyền thống. Phần tế lễ là linh hồn của lễ hội, với lễ dâng hương, lễ cầu an, và đặc biệt là lễ rước kiệu uy nghi từ các đền chùa nổi tiếng. 

 

Từng nghi thức đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, giữ nguyên nét cổ truyền với sự tham gia của các bô lão, phật tử và đông đảo người dân địa phương. Đây không chỉ là hoạt động tưởng niệm công đức tổ tiên, các bậc danh nhân và thần linh, mà còn là cách người Phố Hiến gìn giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử - văn hóa sâu sắc. 

 

Không gian của đình, đền, chùa, miếu trở nên sống động, vừa linh thiêng, vừa gần gũi, khiến người tham dự cảm nhận rõ hơn mối gắn kết giữa hiện tại và quá khứ, giữa con người với thiên nhiên và linh giới.

3.3. Tham gia phần Hội Phố Hiến đặc sắc

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội rộn ràng - nơi tinh thần lễ hội tỏa sáng qua những trò chơi dân gian truyền thống và hoạt động văn hóa đặc sắc. Không khí sôi nổi hiện rõ qua từng hội thi như kéo co, chọi gà, đấu cờ tướng, bơi chải, thả diều sáo,... Những trò chơi ấy không chỉ mang tính giải trí mà còn gắn liền với đời sống làng quê Việt, phản ánh tinh thần đoàn kết, sáng tạo và vui sống của người dân. 

 

Du khách còn được thưởng thức đàn và hát dân ca, tham gia hội thi cầu kiều, hay chiêm ngưỡng các gian trưng bày cổ vật và đặc sản vùng Phố Hiến. Đây là dịp để người dân địa phương giới thiệu nét đẹp văn hóa vùng đất mình với bạn bè bốn phương, còn du khách thì được hòa mình trọn vẹn vào không khí lễ hội, mang về những trải nghiệm sống động và khó quên.

3.4. Thưởng thức ẩm thực Phố Hiến

Một nét quyến rũ khác khiến du khách lưu luyến lễ hội Phố Hiến chính là ẩm thực dân gian đặc sắc của xứ nhãn lừng danh. Giữa không gian cổ kính và nhộn nhịp, bạn sẽ bắt gặp hương thơm lan tỏa từ những nồi bún thang nóng hổi, vị ngọt thanh mát của chè sen long nhãn - món đặc sản trứ danh được chế biến kỳ công từ sen và nhãn lồng Hưng Yên. 

 

Bên cạnh đó là vô vàn món ăn dân dã khác như bánh tẻ, bánh dày giò, cơm nắm muối vừng… mỗi món ăn đều là một phần ký ức, một lát cắt văn hóa lưu giữ tinh túy ẩm thực miền đồng bằng Bắc Bộ. Với du khách phương xa, đây không chỉ là dịp để thưởng thức món ngon mà còn là cơ hội hiểu thêm về nếp sống mộc mạc, tinh tế và hiếu khách của người dân Phố Hiến - một mảnh đất luôn biết cách gìn giữ truyền thống qua từng hương vị.

4. Kinh nghiệm tham gia lễ hội phố Hiến Hưng Yên

Để có trải nghiệm trọn vẹn tại lễ hội văn hóa Phố Hiến, du khách nên lên kế hoạch từ sớm và lựa chọn thời điểm từ mồng 6 đến mồng 8 tháng Ba âm lịch, khi các hoạt động lễ - hội diễn ra sôi nổi nhất. Vì sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương, nên việc di chuyển bằng xe cá nhân hoặc xe khách từ Hà Nội chỉ mất khoảng 1 - 1,5 giờ, rất thuận tiện. 

 

Nên chọn trang phục lịch sự, thoải mái, đặc biệt khi tham gia các nghi lễ tại đền, chùa. Đừng quên mang theo máy ảnh hoặc điện thoại đầy pin để lưu giữ những khoảnh khắc tại các di tích cổ kính và phần hội rộn ràng. Ngoài ra, hãy chuẩn bị một ít tiền lẻ để dâng hương, làm lễ tại các điểm tâm linh. 

 

Du khách cũng nên thử đặc sản địa phương tại các gian hàng ẩm thực ngay trong khuôn viên lễ hội để cảm nhận trọn vẹn hương vị đất Phố Hiến. Và trên hết, hãy giữ gìn vệ sinh chung, tôn trọng không gian tín ngưỡng và cư xử văn minh - để mỗi người không chỉ là du khách, mà còn là người gìn giữ văn hóa.

 

Lễ hội Phố Hiến không chỉ là một dịp để người dân tỏ lòng tri ân tổ tiên, giữ gìn di sản văn hóa, mà còn là lời mời gọi du khách cùng lắng nghe nhịp đập của hồn Việt trong từng cung bậc cảm xúc. Từ điệu hát chèo lơi vang giữa sân đình, đến những trò chơi dân gian thấm đẫm hồn quê, tất cả đều góp phần thêu dệt nên bức tranh văn hóa rực rỡ, chan chứa tình người và sự tự hào. Với SmartTravel, mỗi bước chân qua Phố Hiến không chỉ là một trải nghiệm du lịch, mà là hành trình tìm lại những giá trị nguyên sơ và cao đẹp của văn hóa Việt - nơi mọi người có thể chạm vào lịch sử, sống trong truyền thống và mang về những kỷ niệm không phai.