Từ lâu, lễ hội này đã trở thành niềm tự hào của người dân An Nhơn Đông, thu hút đông đảo du khách và những người yêu mến võ thuật truyền thống. Hãy cùng SmartTravel khám phá câu chuyện đầy hấp dẫn đằng sau lễ hội độc đáo này, nơi lưu giữ những giá trị tinh thần sâu sắc và tinh hoa văn hóa dân tộc.

 

1. Đôi nét về Lễ hội Đổ Giàn An Thái

Lễ hội Đổ Giàn An Thái là một trong những lễ hội độc đáo và giàu bản sắc văn hóa nhất tại Việt Nam, được ghi nhận trong danh sách 100 lễ hội tiêu biểu trên cả nước. Được tổ chức tại phường An Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai, lễ hội này không chỉ là một sự kiện văn hóa quan trọng mà còn là nơi hội tụ tinh thần thượng võ và lòng tôn kính với truyền thống tín ngưỡng của người dân địa phương.

 

Lễ hội Đổ Giàn nổi bật với sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố tâm linh, văn hóa dân gian và tinh hoa võ thuật đặc trưng của vùng đất Gia Lai. Những màn biểu diễn võ thuật đặc sắc, các nghi lễ trang nghiêm và không khí lễ hội rộn ràng đã làm nên sức hút khó cưỡng, thu hút hàng ngàn người dân và du khách từ khắp nơi đổ về tham gia và chiêm ngưỡng.

 

Không chỉ mang giá trị văn hóa và tâm linh, lễ hội còn là dịp để người dân địa phương thể hiện lòng tự hào và sự đoàn kết cộng đồng, đồng thời giới thiệu với bạn bè quốc tế về nét đặc sắc của vùng đất võ Gia Lai.

1.1. Nguồn gốc Lễ hội Đổ Giàn An Thái

Lễ hội Đổ Giàn An Thái có nguồn gốc sâu xa từ sự giao thoa văn hóa giữa cộng đồng người Việt và những người Hoa đến sinh sống tại vùng đất này. Vào thế kỷ XVII, những người Hoa theo phong trào "phản Thanh phục Minh" đã đến định cư tại khu vực ven sông thuộc phường An Nhơn Đông, Gia Lai. Tại đây, họ chung sống hòa bình với cộng đồng người Việt, đồng thời mang theo những nét văn hóa đặc trưng của mình, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa và đặc biệt là võ thuật ở địa phương.

 

Theo truyền thống, lễ hội Đổ Giàn được khởi xướng bởi một số dòng họ người Hoa và gắn liền với Chùa Ngũ Bang Hội Quán, nơi thờ cúng các vị thần linh và tổ tiên. Ban đầu, lễ hội mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, nhằm cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và sự bình an cho cộng đồng. Theo thời gian, lễ hội trở thành một sự kiện văn hóa quan trọng, tổ chức định kỳ vào các ngày rằm, 16 và 17 tháng 7 âm lịch, cứ bốn năm một lần.

 

Không gian lễ hội là sự kết hợp hài hòa giữa các nghi thức truyền thống, những màn biểu diễn võ thuật sôi động và các hoạt động cộng đồng, tạo nên một không khí vừa trang nghiêm, vừa náo nhiệt, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

1.2. Ý nghĩa của Lễ hội Đổ Giàn An Thái

Lễ hội Đổ Giàn không chỉ là một sự kiện văn hóa thông thường, mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc và giá trị nhân văn lớn lao. Đây là dịp để người dân địa phương bày tỏ lòng thành kính với các vị thần linh và tổ tiên, cầu mong cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mưa thuận gió hòa và sự thịnh vượng cho cộng đồng.

 

Một trong những điểm đặc biệt của lễ hội là các màn biểu diễn võ thuật truyền thống, không chỉ thể hiện tinh thần thượng võ của người dân Gia Lai mà còn là cơ hội để lưu giữ và phát huy giá trị của võ cổ truyền. Những pha võ thuật đẹp mắt, mạnh mẽ và đầy tinh thần chính trực trong lễ hội không chỉ mang tính chất biểu diễn mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tinh thần đoàn kết.

 

Ngoài ra, lễ hội Đổ Giàn còn là biểu tượng của sự hòa hợp và giao thoa văn hóa. Sự kiện này minh chứng cho tình đoàn kết giữa các cộng đồng dân cư, giữa người Việt và người Hoa, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu, giàu giá trị truyền thống.

 

Lễ hội Đổ Giàn không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn góp phần làm giàu thêm đời sống văn hóa của người dân địa phương. Đây là dịp để gắn kết các thế hệ, giáo dục con cháu về truyền thống tốt đẹp và khơi dậy tinh thần giữ gìn di sản văn hóa dân tộc. Đặc biệt, với sự độc đáo và đặc sắc, lễ hội đã và đang trở thành một điểm đến văn hóa không thể bỏ qua cho du khách khi đến với vùng đất Gia Lai, quê hương của võ cổ truyền.

2. Khám phá điểm hấp dẫn tại Lễ hội Đổ Giàn An Thái

Giàn là một cái đàn cúng cao khoảng mười mét, bằng tre, gỗ. Trên đó đặt đàn cúng thần gồm hương, hoa, trà, quả và một chú heo quay. Khi nghi lễ chuẩn bị kết thúc, những toán võ sĩ và những người khỏe mạnh đại diện cho các làng tiến vào, sẵn sàng trong tư thế lao lên, vác heo quay rồi… phóng chạy. "Xô giàn" - khi vị chủ tế hô lên, cuộc tranh tài bắt đầu. 

 

Các võ sĩ tài nghệ cao, phi thân lên giàn tìm cách cướp lấy chú heo quay. Sau đó phải luồn lách, lao ra khỏi đám đông, mang chú heo quay chạy về địa điểm an toàn đã định. Để giật được chú heo, các toán tranh tài cũng đã có sự phân công người trước, người sau, người bảo vệ, người "cản địa" để ngăn những đối thủ lợi hại khác có thể giật lại ngay trên tay. 

 

Theo tục lệ, chú heo quay chiến lợi phẩm sẽ được đem xẻ ra để khao chung cho tất cả những võ sĩ cùng có mặt trong cuộc tranh tài.

3. Thông tin về tình hình Tổ chức Lễ hội Đổ Giàn An Thái

Lễ hội Đổ Giàn An Thái, một nét văn hóa đặc sắc từng hiện diện vào các năm 1933, 1937, 1941, sau đó bị gián đoạn hoàn toàn cho đến năm 2005, khi được phục dựng và tái hiện với nhiều chương trình hấp dẫn, đã tạo dấu ấn sâu sắc trong lòng người dân và du khách. Tuy nhiên, do nhiều bất cập trong tổ chức và quản lý, lễ hội vẫn chưa được tái tổ chức từ đó đến nay. 

 

Vào tháng 8 năm 2024, tại tọa đàm khoa học về việc khôi phục lễ hội, các chuyên gia và cộng đồng đã đồng thuận với việc khôi phục lễ hội này, xem đây như một cách để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. 

 

Hiện nay, công tác xây dựng quy ước và thể lệ tổ chức lễ hội, bao gồm các hoạt động dân gian trong diễn trình lễ hội, đang được triển khai nhằm đảm bảo tính bền vững và ý nghĩa lâu dài của sự kiện. Hy vọng, Lễ hội Đổ Giàn An Thái sẽ sớm quay trở lại, trở thành một điểm nhấn văn hóa, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của cộng đồng.

4. Khám phá thêm các lễ hội đặc sắc tại Gia Lai

4.1. Lễ hội Đống Đa

Lễ hội Đống Đa tại Gia Lai là một trong những lễ hội truyền thống lớn, gắn liền với chiến thắng lịch sử của vua Quang Trung trong cuộc kháng chiến chống quân Thanh năm 1789. Lễ hội diễn ra vào ngày mùng 5 Tết Nguyên đán tại Gò Đống Đa.

 

Sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách đến tưởng niệm và ôn lại khí thế hào hùng của phong trào Tây Sơn. Hoạt động chính bao gồm lễ dâng hương trang trọng để tưởng nhớ công lao của vua Quang Trung cùng các vị anh hùng áo vải. Phần hội đầy sôi động với các màn biểu diễn võ thuật truyền thống, trống trận Tây Sơn, và các trò chơi dân gian như đấu vật, kéo co, và đua thuyền. 

 

Lễ hội không chỉ là dịp để tri ân những người anh hùng dân tộc mà còn là cơ hội để thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử, văn hóa truyền thống, qua đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức bảo tồn di sản văn hóa.

4.2. Lễ hội Cầu Ngư

Lễ hội Cầu Ngư là lễ hội truyền thống đặc sắc của ngư dân vùng biển Gia Lai, diễn ra vào tháng Giêng âm lịch hằng năm. Lễ hội nhằm cầu mong một năm đánh bắt bội thu, sóng yên biển lặng và tưởng nhớ công ơn của Cá Ông (cá voi) - vị thần linh thiêng trong đời sống tâm linh của ngư dân. 

 

Các hoạt động của lễ hội thường bắt đầu với nghi thức tế lễ tại lăng Ông Nam Hải, nơi tổ chức các nghi thức long trọng như lễ rước thần, dâng hương, và tế lễ. Phần hội đầy sắc màu và náo nhiệt với các hoạt động như đua thuyền thúng, múa lân, hát bội và diễn xướng dân gian. 

 

Một điểm nhấn khác là màn diễn tái hiện cảnh đánh bắt cá truyền thống, giúp du khách hiểu rõ hơn về cuộc sống và nghề nghiệp của người dân miền biển. Lễ hội Cầu Ngư không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để ngư dân giao lưu, đoàn kết, cùng nhau hướng tới một tương lai tốt đẹp, trù phú và bền vững.

4.3. Lễ hội Chợ Gò

Lễ hội Chợ Gò, được tổ chức vào mùng 1 Tết, là một nét văn hóa độc đáo của người dân Gia Lai. Chợ Gò chỉ họp duy nhất một ngày trong năm, mang đậm tinh thần hội xuân và sự giao lưu văn hóa. Điểm đặc biệt của chợ không nằm ở việc mua bán mà ở không khí náo nhiệt, tươi vui và sự kết nối giữa mọi người.

 

Các sản vật bày bán chủ yếu là nông sản địa phương, đồ thủ công, và các món ăn đặc sản, nhưng giá trị chính của chợ không phải là lợi nhuận mà là tình cảm và sự chia sẻ đầu năm mới. Tại chợ, các hoạt động văn nghệ, múa hát và trò chơi dân gian như đánh đu, nhảy sạp, và hát đối đáp diễn ra rộn ràng, mang đến không khí sôi động. 

 

Lễ hội Chợ Gò không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là biểu tượng của sự may mắn, đoàn kết và sự khởi đầu tươi sáng cho năm mới, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách gần xa.

 

Lễ hội Đổ Giàn An Thái không chỉ là một nghi lễ dân gian mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần thượng võ và bản sắc văn hóa đặc trưng của Gia Lai. Đến với lễ hội, bạn không chỉ cảm nhận được sự sôi động của các màn biểu diễn võ thuật, mà còn thấy được lòng thành kính và niềm tự hào của người dân địa phương. SmartTravel hy vọng qua bài viết này, bạn sẽ thêm yêu mến vùng đất giàu truyền thống và sớm có dịp trải nghiệm không khí tưng bừng của lễ hội Đổ Giàn An Thái.