Quảng Ngãi, mảnh đất miền Trung bình dị sâu lắng, quyến rũ du khách bởi vẻ đẹp của những bãi biển hoang sơ, những dãy núi xanh ngát mà còn bởi bề dày văn hóa ngàn đời được gìn giữ qua từng lễ hội dân gian.

Trong số những dấu ấn văn hóa đặc sắc ấy, lễ hội đua thuyền Tịnh Long chính là điểm nhấn nổi bật, một sự kiện không thể bỏ qua nếu bạn muốn khám phá trọn vẹn hồn cốt vùng đất bên dòng Trà Khúc. Diễn ra vào mỗi dịp Tết Nguyên đán, lễ hội là cuộc tranh tài gay cấn trên sông nước, là dịp để lắng nghe tiếng vọng của lịch sử, cảm nhận tinh thần đoàn kết cộng đồng và tận hưởng trọn vẹn sắc xuân xứ Quảng.

1. Lễ hội đua thuyền Tịnh Long: Di sản sống động giữa lòng Quảng Ngãi

Giữa dòng chảy không ngừng của thời gian và nhịp sống hiện đại, nơi đây vẫn gìn giữ được một nét đẹp văn hóa đặc trưng, lễ hội đua thuyền truyền thống. Đây là một sự kiện thể thao mang tính cộng đồng, là dịp quan trọng để người dân địa phương thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên, cầu mong một năm mới bình an và thịnh vượng.

Lễ hội đua thuyền Tịnh Long được tổ chức định kỳ hai năm một lần vào mùng 5 và mùng 6 Tết Nguyên đán, thời điểm cả làng quê rộn ràng bước vào mùa xuân mới. Trong không khí linh thiêng và náo nhiệt, hàng nghìn lượt người dân cùng du khách từ khắp nơi đổ về bến sông Trà Khúc để chứng kiến và cổ vũ cho những màn tranh tài kịch tính, đậm chất truyền thống của các đội đua.

Đặc biệt, vào năm 2025, lễ hội này đã được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, như một lời khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần đoàn kết cộng đồng sâu sắc mà lễ hội mang lại. Không chỉ dừng lại ở quy mô địa phương, lễ hội đua thuyền Tịnh Long ngày càng trở thành một điểm đến văn hóa độc đáo, thu hút sự quan tâm của giới truyền thông và những người yêu thích khám phá bản sắc dân tộc Việt Nam.

2. Dấu ấn lịch sử và chiều sâu văn hóa của lễ hội đua thuyền Tịnh Long

Lễ hội đua thuyền Tịnh Long không phải là một hoạt động mới mẻ mang tính giải trí đơn thuần, mà là kết tinh của hàng trăm năm lịch sử và văn hóa vùng đất Quảng Ngãi. Theo nhiều tài liệu dân gian, lễ hội bắt nguồn từ cuối thế kỷ XVI, thời điểm người Việt theo chân các chúa Nguyễn vào khai khẩn vùng đất hạ lưu sông Trà Khúc. Trong quá trình lập làng, an cư và dựng nghiệp, họ đã hình thành nên nhiều tập tục tín ngưỡng, trong đó có lễ hội đua thuyền như một nghi lễ thiêng liêng, mang đậm dấu ấn tín ngưỡng nông nghiệp.

Từ bao đời nay, lễ hội là một cuộc đua tranh tài, là nghi thức dân gian quan trọng, gắn liền với đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân sông nước. Những chiếc thuyền rẽ sóng lao vun vút giữa dòng mang theo niềm hân hoan, háo hức, chở nặng ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và sự bình an cho làng xóm. Đây là cách người dân bày tỏ lòng biết ơn trời đất, tổ tiên, đồng thời hun đúc tinh thần đoàn kết, sẻ chia trong cộng đồng.

Cũng chính vì mang ý nghĩa sâu sắc như vậy, lễ hội đua thuyền Tịnh Long đã vượt khỏi phạm vi một sự kiện thể thao, trở thành biểu tượng văn hóa của cả vùng đất, là nhịp cầu kết nối giữa quá khứ hào hùng và hiện tại năng động của người dân Quảng Ngãi. Đến với lễ hội, du khách được chiêm ngưỡng một cuộc đua đầy kịch tính, du khách cơ hội cảm nhận những tầng sâu văn hóa đặc sắc của dải đất miền Trung nắng gió.

3. Trải nghiệm sôi động cùng các hoạt động chính tại lễ hội đua thuyền Tịnh Long

Một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất của lễ hội đua thuyền Tịnh Long chính là không gian tổ chức độc đáo – dòng sông Trà Khúc uốn lượn hiền hòa qua thôn An Lộc. Đây là đoạn sông có bề rộng lớn và mực nước sâu ổn định, tạo điều kiện lý tưởng để tổ chức các cuộc đua thuyền truyền thống với quy mô lớn. Vào dịp lễ hội, bến sông như bừng tỉnh, trở thành tâm điểm của hàng ngàn ánh nhìn và những tiếng reo hò cuồng nhiệt vang vọng cả một vùng quê.

Tham gia tranh tài là bốn đội đua đại diện cho bốn thôn trong xã, mỗi đội sở hữu một chiếc thuyền mang hình tượng tứ linh trong văn hóa phương Đông: Long – Lân – Quy – Phụng. Mỗi thuyền là một tác phẩm nghệ thuật mang sắc màu riêng, được trang trí công phu và chứa đựng nhiều yếu tố tâm linh thiêng liêng. Đội hình mỗi thuyền gồm khoảng 16 tay chèo dày dạn kinh nghiệm, phối hợp nhịp nhàng để vượt qua 6 vòng đua khốc liệt, mỗi vòng dài khoảng 250 mét. Những pha bứt tốc ngoạn mục, tiếng trống thúc giục dồn dập, cùng nhịp chèo đều đặn đã tạo nên một bức tranh sống động, rực rỡ sắc màu ngày Tết.

Sau khi các cuộc đua kết thúc, các thôn sẽ tổ chức lễ rước thuyền về dinh thờ để tiến hành các nghi thức tế thần linh thiêng. Đây là lúc cộng đồng cùng tụ họp, dâng hương cảm tạ trời đất, tổ tiên đã che chở, ban phúc và cầu mong một năm mới hanh thông, đủ đầy. Chính sự kết hợp hài hòa giữa thể thao, nghi lễ và văn hóa dân gian đã khiến lễ hội đua thuyền Tịnh Long trở thành một sự kiện đặc biệt hấp dẫn trong mắt du khách thập phương.

4. Hòa mình vào lễ hội – Những trải nghiệm đáng nhớ tại Tịnh Long

Lễ hội đua thuyền Tịnh Long là dịp để người dân địa phương thể hiện bản sắc văn hóa, cơ hội lý tưởng để du khách trải nghiệm một không gian lễ hội sống động, chan hòa tình người. Giữa tiếng trống giục giã, nhịp chèo dồn dập và những tràng cổ vũ cuồng nhiệt vang lên từ đôi bờ sông Trà Khúc, du khách sẽ được đắm mình trong không khí Tết rộn ràng, phấn khởi và đậm chất truyền thống của miền Trung yêu thương.

Không dừng lại ở việc theo dõi những màn đua thuyền kịch tính, đến với Tịnh Long trong dịp lễ hội, du khách còn có dịp khám phá những nét đẹp tự nhiên thơ mộng của vùng hạ lưu sông Trà. Đặc biệt, hành trình tham quan các địa danh nổi tiếng như gò Thiên Mã – nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử hào hùng, hay Cổ Lũy cô thôn, làng cổ nằm ven sông với bề dày văn hóa lâu đời, sẽ mang lại cảm giác yên bình và nhiều trải nghiệm thú vị cho những ai yêu thích khám phá.

Bên cạnh các hoạt động lễ hội và tham quan, đừng quên dành thời gian thưởng thức ẩm thực địa phương, nơi hội tụ hương vị quê nhà mộc mạc nhưng đầy hấp dẫn. Những món ăn dân dã như bánh đập, bánh xèo tôm nhảy, cá bống sông Trà rim mặn ngọt làm say lòng thực khách, phản ánh tinh thần cần cù, sáng tạo của cư dân vùng sông nước. Ngoài ra, du khách còn có thể ghé thăm các cơ sở sản xuất truyền thống, tìm hiểu cách làm lưới, đóng ghe, hay đan lát những nghề gắn bó lâu đời với cư dân nơi đây.

Tất cả những trải nghiệm ấy tạo nên một hành trình trọn vẹn, nơi du khách đến để xem một lễ hội, được sống trong từng khoảnh khắc văn hóa, lắng nghe từng nhịp đập của vùng đất Tịnh Long – Quảng Ngãi giàu truyền thống.

5. Hành trang không thể thiếu khi tham gia lễ hội đua thuyền Tịnh Long

Để tận hưởng trọn vẹn không khí náo nhiệt và giá trị văn hóa đặc sắc của Lễ hội đua thuyền Tứ linh, du khách cần chuẩn bị chu đáo từ lịch trình di chuyển, thời điểm tham dự đến các hoạt động trải nghiệm bên lề. Dưới đây là những thông tin chi tiết, hữu ích dành cho bạn trong hành trình khám phá một trong những lễ hội độc đáo bậc nhất miền Trung.

Theo truyền thống, lễ hội được tổ chức vào mùng 5 và mùng 6 Tết Nguyên đán, theo chu kỳ hai năm một lần. Đây là thời điểm đất trời giao mùa, không khí mùa xuân trong lành và phấn khởi, rất thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động ngoài trời và lễ nghi cộng đồng.

Địa điểm tổ chức lễ hội là bến sông Trà Khúc, đoạn chảy qua thôn An Lộc, Quảng Ngãi. Nơi đây có vị trí địa lý thuận lợi và sở hữu cảnh quan sông nước hữu tình, góp phần tạo nên bức tranh mùa lễ hội rực rỡ và sinh động. Bến sông vào ngày hội thường rất đông đúc, náo nhiệt nên du khách nên đến sớm để có vị trí quan sát thuận lợi nhất.

Về phương tiện di chuyển, Quảng Ngãi hiện đã được kết nối thuận tiện bằng đường bộ (quốc lộ 1A), đường sắt Bắc – Nam và đường hàng không qua sân bay Chu Lai (cách trung tâm khoảng 40 km). Sau khi đến trung tâm Quảng Ngãi, du khách có thể tiếp tục di chuyển đến Tịnh Long bằng xe buýt nội tỉnh, taxi hoặc thuê xe máy nếu muốn linh hoạt khám phá.

Lưu ý về phong tục và hành vi ứng xử khi tham dự lễ hội

Là một lễ hội mang yếu tố tâm linh và cộng đồng sâu sắc, du khách nên lưu ý một số điều sau để hòa nhập văn hóa địa phương một cách tinh tế và tôn trọng:

Ăn mặc gọn gàng, lịch sự khi đến đình làng, miếu thờ hoặc tham gia nghi lễ tế thần.

Hạn chế gây ồn ào, xô đẩy hoặc chen lấn khi xem đua thuyền, hãy nhường không gian cho người dân địa phương thể hiện văn hóa truyền thống.

Không xả rác bừa bãi, giữ vệ sinh nơi công cộng và bãi biển – điều này không chỉ thể hiện ý thức du lịch mà còn giúp bảo vệ môi trường đảo.

Lễ hội đua thuyền Tịnh Long là một sự kiện văn hóa – thể thao mang tính cộng đồng, biểu tượng sinh động cho tinh thần kiên cường, đoàn kết và niềm tin hướng về tương lai của người dân Quảng Ngãi. Tham dự lễ hội, du khách được mãn nhãn với những màn đua thuyền rực lửa và có cơ hội trải nghiệm sâu sắc đời sống văn hóa, thiên nhiên và con người vùng sông nước miền Trung. Đó là một chuyến đi để du ngoạn, để thấu hiểu và yêu thêm một vùng đất dung dị nhưng thấm đẫm giá trị truyền thống. Hãy một lần đến với Tịnh Long mùa hội, nơi nhịp chèo vang vọng hòa quyện cùng tình người xứ Quảng.