Sau một ngày rong ruổi qua vườn trái cây Lái Thiêu, ghé quán bánh xèo tôm nhảy ven đường, hay dạo bước trong buổi chiều rợp nắng nơi chợ Thủ Dầu Một, du khách thường có thói quen dừng lại thật lâu ở những gian hàng nhỏ, nơi chất đầy quà quê: gói hạt điều thơm bùi, hũ mứt me dẻo, túi khô cá vừa cay vừa đậm đà. Không cần là món quà cầu kỳ, đôi khi chỉ là một thức quà giản dị nhưng được gói ghém bằng tất cả tình cảm với mảnh đất vừa rời xa. Và chính từ những điều nhỏ ấy, TP. HCM được mang theo – trong hành lý, trong ký ức, và trong những bữa ăn thân mật nơi nhà người khác.

1. Hạt điều rang muối

Giữa vùng đất đỏ nắng cháy quanh năm, những rẫy điều của TP. HCM vẫn vươn lên xanh mướt. Từng hạt điều được thu hái đúng độ, phơi khô, rang thủ công cùng lớp muối hột trắng tinh, giữ nguyên vị béo bùi tự nhiên và độ giòn không thể trộn lẫn. Không chỉ là món ăn chơi phổ biến, hạt điều còn là món quà của nắng gió phương Nam, được nhiều người chọn mua mang về như một cách giữ lại chút dư vị miền Đông đất đỏ.

2. Mứt me dẻo cay

Không rực rỡ, không cầu kỳ, mứt me dẻo cay là món quà nhỏ khiến ai từng nếm thử đều khó quên. Vị chua thanh của me hoà quyện cùng chút cay nồng nhẹ của ớt, thêm một lớp đường mỏng phủ bên ngoài khiến mỗi viên mứt như một bản giao hòa ngọt – chua – cay tinh tế. Người TP. HCM vẫn giữ cách làm mứt me thủ công, từng mẻ me được đảo đều tay trên bếp lửa nhỏ, để khi nguội lại có độ dẻo tự nhiên, không gắt, không gượng.

3. Mứt gừng lát thủ công

Vào những ngày se lạnh, một lát mứt gừng thơm nồng như làm ấm lòng người xa xứ. Gừng được chọn từ những củ già, thái mỏng, ngâm, rồi sên cùng đường cát cho đến khi lớp đường kết tinh bám quanh từng lát vàng ươm. Mứt gừng TP. HCM không quá cay, không quá ngọt, ăn vào là thấy vừa miệng, ấm bụng. Một món quà dân dã, giản dị mà chan chứa sự quan tâm, đặc biệt với người lớn tuổi.

4. Mứt mãng cầu cuộn

Từ những trái mãng cầu xiêm chín mềm, người ta tách lấy phần thịt trắng ngà, bỏ hạt, rồi sên đều trên lửa liu riu cho đến khi hỗn hợp đạt độ dẻo. Hỗn hợp ấy được trải mỏng, cuộn tròn thành từng thanh nhỏ – vừa gọn, vừa thơm, vừa chua ngọt đậm đà. Mỗi cuộn mứt là một cách người TP. HCM lưu giữ mùa trái cây trọn vẹn trong từng thớ kẹo, mang vị thiên nhiên về phố.

5. Hoa quả sấy

Những loại trái cây quen thuộc như mít dai, chuối sứ, xoài tượng khi được sấy bằng công nghệ hiện đại sẽ giữ lại gần như trọn vẹn màu sắc và hương vị nguyên bản. Không đường hóa học, không chất tạo màu, mỗi gói trái cây sấy là một lát cắt của khu vườn miền Nam – khô nhưng không héo, mềm nhưng không nhão, vừa đủ để người xa xứ thưởng thức mà không lo ngán.

6. Nấm linh chi đỏ Dầu Tiếng

Không ồn ào như các đặc sản khác, nấm linh chi đỏ được trồng trong những trang trại nhỏ, nơi đất sạch và khí hậu điều hòa quanh năm. Mỗi tai nấm là thành quả của chu kỳ chăm sóc kỹ lưỡng, được dùng làm trà, nấu nước hoặc bồi bổ sức khoẻ. Món quà này không mang vị ngọt đầu lưỡi, mà ngọt ở nghĩa tình và sự tinh tế dành cho người thân yêu.

7. Mật ong hoa rừng Dầu Tiếng

Giữa bạt ngàn hoa rừng ven hồ Dầu Tiếng, những đàn ong miệt mài lấy mật tạo nên loại mật ong đặc sánh, thơm ngát và đậm vị. Không qua tinh chế, không pha loãng, mật ong nơi đây mang màu hổ phách và vị ngọt mượt mà – dùng để pha trà, ngâm chanh hoặc làm đẹp đều phù hợp. Một chai mật ong nguyên chất không chỉ là món quà sức khoẻ, mà còn là lời nhắn gửi từ thiên nhiên vùng ven hồ.

8. Trà dây leo, trà gừng

Trong nhịp sống hiện đại, một gói trà thảo mộc như lời mời gọi quay về sự tĩnh tại. Trà dây leo giúp an thần, thanh lọc cơ thể, trong khi trà gừng làm ấm bụng, hỗ trợ tiêu hoá. Các sản phẩm trà địa phương ở TP. HCM không dùng hương liệu công nghiệp, được phơi nắng tự nhiên và đóng gói thủ công. Một món quà nhỏ nhưng dễ dùng, dễ mang theo và gửi gắm được nhiều tâm ý.

9. Bánh tráng mè nướng

Bánh tráng mè nướng là thứ bánh không cần nhân, không cần nước chấm, chỉ cần nướng trên than hồng rồi bẻ đôi là đã thấy giòn tan và thơm mùi gạo lẫn mè rang. Món bánh này từng phổ biến khắp các chợ quê miền Nam, giờ đây trở thành thức quà dân dã được gói ghém mang về. Nó không chỉ đơn giản là món ăn, mà là ký ức – của những ngày thơ bé, của căn bếp xưa và lò than đỏ lửa.

10. Đậu phộng rang tỏi ớt thủ công

Một trong những món ăn chơi “gây nghiện” ở TP. HCM là đậu phộng rang tỏi ớt. Hạt đậu phộng béo bùi, áo lớp muối ớt mỏng và thơm nức mùi tỏi phi vàng ươm. Ăn miếng đầu tiên đã thấy bốc, ăn đến miếng cuối cùng vẫn còn đậm đà. Không cần đóng gói cầu kỳ, chỉ cần túi giấy, dây buộc và một chút khéo léo, món quà ấy đủ để làm vui lòng người nhận.

11. Bánh phồng chuối

Từ những trái chuối chín cây, người ta ép mỏng rồi đem phơi nắng nhiều ngày cho đến khi dẻo quánh lại, sau đó nướng trên than lửa vừa. Bánh phồng chuối là món ăn gắn liền với ký ức miền quê – mộc mạc, ngọt lành và thơm nhẹ hương khói. Gói bánh không cần màu mè, nhưng luôn khiến người ta mỉm cười khi mở ra.

12. Chả lụa cuốn lá chuối

Chả lụa TP. HCM được làm từ thịt tươi xay nhuyễn, gói trong lớp lá chuối dày và luộc vừa lửa. Khi bóc ra, mùi thơm của lá chuối quyện cùng mùi tiêu, hành và thịt khiến ai cũng phải xuýt xoa. Chả được đóng hút chân không tiện mang đi xa, nhưng vẫn giữ được dáng vẻ quê nhà trong từng lọn dây buộc.

13. Khô bò lá chanh

Miếng thịt bò xé tay, tẩm ướp gia vị đậm đà, sấy khô rồi trộn cùng lá chanh non thái nhuyễn. Vị mặn ngọt xen chút cay nồng làm nên món ăn vặt hấp dẫn, đặc biệt được giới trẻ ưa chuộng. Món này phù hợp để nhâm nhi ngày mưa, làm quà biếu cho bạn bè hoặc mang theo những chuyến đi xa.

14. Mắm ruốc xào sả ớt

Mắm ruốc – thứ gia vị đặc trưng miền Nam – khi được xào lên với sả, ớt và chút đường tạo nên món chấm đậm đà không lẫn đi đâu được. Món này ăn với cơm trắng, bánh tráng hoặc xoài sống đều ngon. Một lọ mắm ruốc nhỏ gọn, đóng trong lọ thủy tinh, là món quà chan chứa cả phong vị bữa cơm quê.

15. Tắc xí muội

Trái tắc tươi được ngâm cùng đường, muối, cam thảo và gừng trong nhiều tuần tạo thành món xí muội chua ngọt đặc trưng. Món này không chỉ giúp dịu cổ họng, mà còn là món ăn vặt rất được ưa chuộng. Gói xí muội nhỏ nhắn, vị đậm đà, hợp để mang theo, để chia nhau nhấm nháp trong những buổi chiều rảnh rang.

Những món đặc sản TP. HCM không hào nhoáng, cũng chẳng cần lời quảng bá, nhưng lại mang trong mình nét duyên thầm của một vùng đất nồng hậu. Mỗi thức quà mang về không chỉ là vị ngon đọng trên đầu lưỡi, mà còn là hương ký ức, là tình người được gói ghém qua bàn tay thủ công, qua từng sợi dây buộc mộc mạc. Giữa nhịp sống hiện đại, những món quà ấy như nhắc nhớ người ta quay về với những điều giản dị – nơi hương vị là thật, và tình cảm cũng thật.